Teodolit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teodolit WildT1A
Zabytkowy teodolit

Teodolit – instrument geodezyjny przeznaczony do pomiaru kątów poziomych oraz kątów pionowych. Wyróżnia się teodolity optyczne oraz elektroniczne. W teodolitach optycznych zastosowane jest szklane koło poziome (limbus) i koło pionowe z naniesionym podziałem kątowym (w Polsce praktykowany jest dziesiętny podział gradowy, w którym kąt prosty równa się 100 gradom), z którego obserwator wykonuje odczyt kierunku. W teodolitach elektronicznych odczyt kierunku jest wykonywany automatycznie.

Teodolit wyposażony jest w lunetę, która wraz z korpusem instrumentu może obracać się wokół pionowej osi instrumentu. Umożliwia to swobodne i dokładne wykonanie odczytu kierunków poziomych oraz pionowych.

Warunki teodolitu[edytuj | edytuj kod]

Aby instrument mógł poprawnie wyznaczać kąty, musi spełniać następujące warunki:

  • libelli alidadowej prostopadła do osi obrotu instrumentu
  • płaszczyzna główna libelli pudełkowej prostopadła do osi obrotu instrumentu
  • oś celowa lunety prostopadła do jej osi obrotu
  • oś obrotu lunety prostopadła do osi obrotu teodolitu
  • poprzeczna kreska siatki celowniczej prostopadła do osi obrotu instrumentu
  • oś celowa przecinająca oś obrotu instrumentu
  • oś obrotu alidady przechodząca przez środek kręgu limbusa, natomiast w teodolitach dwuosiowych osie alidady i limbusa powinny się wzajemnie pokrywać
  • podziałka skal i okręgów dokładnie naniesiona
  • dla spoziomowanej osi celowej odczyty na kole pionowym zgodne z ich teoretyczną wartością
  • pionowa część osi celowej pionu optycznego w alidadzie lub spodarce pokrywająca się z osią obrotu teodolitu

Kąt pomiędzy płaszczyzną poziomą przechodzącą przez oś obrotu lunety a osią celową lunety teodolitu nosi nazwę kątu nachylenia.

Budowa teodolitu[edytuj | edytuj kod]

Układ osiowy bordy i podstawowe osie teodolitu:
1 – spodarka
2 – tuleja złączona ze spodarką
3 – koło poziome
4 – alidada
5 – dźwigary lunety
6 – luneta
7 – koło pionowe sprzęgnięte z lunetą
vv – pionowa (inaczej główna) oś obrotu teodolitu lub alidady
hh – pozioma oś obrotu lunety
ll – oś libelli alidadowej (rurkowej)
pg – płaszczyzna główna libelli okrągłej
Schemat teodolitu


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]