Teodor Cieszkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teodor Leon Cieszkowski
Teodor cieszkowski.jpg
POL COA Dołęga.svg
Dołęga
Data urodzenia 1833
Miejsce urodzenia Ochnówka
Data śmierci 10 kwietnia 1863
Miejsce śmierci Leśniaki
Ród Cieszkowscy herbu Dołęga
Rodzice Stanisław
hr.Henryka z Krasickich herbu Rogala
Wojny i bitwy Powstanie Styczniowe
Bitwa o Sosnowiec (7 lutego 1863)
Bitwa pod Pankami (26lutego 1863)
Bitwa pod Mrzygłodem (1 marca 1863)
Bitwa pod Radoszewicami i Kiełczygłowem (27 marca 1863)
Bitwa pod Broszęcinem (10 kwietnia 1863)

Teodor Leon Cieszkowski (ur. 1833, zm. 1863)[1] – polski pułkownik, powstaniec styczniowy.

Urodził się w dziedzicznym majątku Ochnówka, w pow. włodzimierskim na Wołyniu z ojca Stanisława Cieszkowskiego herbu Dołęga i matki Henryki z hr. Krasickich herbu Rogala .[2] Studiował medycynę na Uniwersytecie kijowskim, skąd został relegowany wyrokiem sądu koleżeńskiego. Wówczas udał się do Włoch i wstąpił w 1861 do założonej przez gen. Ludwika Mierosławskiego Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo.

Po wybuchu powstania styczniowego przybył do Krakowa i wstąpił do formującego się w Ojcowie oddziału Apolinarego Kurowskiego. Mianowany został oficerem. Miał opinię szaleńczo odważnego, lecz mało rozsądnego dowódcy. Dowodził oddziałem powstańczym w rejonie Olkusza. W dniu 7 lutego 1863 walczył wraz z innymi oddziałami o Sosnowiec. Za męstwo w boju został awansowany na podpułkownika. Został ranny i po krótkim leczeniu w majątku Potockich w Krzeszowicach udał się na czele oddziału w Kaliskie, gdzie 26 lutego stoczył walkę pod Pankami, a 1 marca rozbił Rosjan pod Mrzygłodem. Następnie połączył się pod Pieskową Skałą z oddziałem gen. Mariana Langiewicza, który wyznaczył mu zadanie sformowania partii w okolicach Piotrkowa. 14 marca wszedł z oddziałem do Radomska, skonfiskował 6000 tys.rubli, kilka koni i rozbroił 8 piechurów. Zniszczył trzy mosty kolejowe między Łazami a Zawierciem . Ścigany przez wojska rosyjskie z garnizonów w Piotrkowie i Częstochowie stoczył niepomyślną bitwę pod Kuźnicą Masłowską (22 marca 1863)[3] , w której jego oddział poniósł niewielkie straty.Następnie udał się w Wieluńskie, podążając w kierunku Radoszewic zniszczył mosty na Warcie w Działoszynie i w Lisowicach.

W dniu 27 marca 1863 był goszczony przez Ludwika Niemojowskiego w dworze w Radoszewicach. Jego oddział liczył ok. 500 ludzi, w tym ok. 100 na koniach. Tutaj dopadła go rosyjska grupa pościgowa (2 roty piechoty i sotnia kozaków) dowodzona przez płka. Pisankę. Doszło do zaciętej walki, powstańcy wycofali się w kierunku Kiełczygłowa, skąd po gwałtownym kontrataku Rosjanie zostali odrzuceni do Rząśni.[4]


10 kwietnia pod Broszęcinem doszło do walki, w czasie której Cieszkowski został trafiony kulą w pierś. Wyniesiony z pola walki przez dwóch powstańców Peka i Szankowskiego został dobity w dworze Kozłowskich, w Leśniakach Chabielskich przez oficera rosyjskiego z garnizonu wieluńskiego kpt. Rafałowicza. Razem z nim polegli Hipolit Kozłowski (syn dziedzica), Józef Bykowski i Tomasz Witkowski. Rosjanie spalili dwór po uprzednim jego obrabowaniu.
W pobliskim Stanisławowie kozacy zabili majora Polikarpa Krąkowskiego, Stefana Szymańskiego i Jan Imielnickiego.[5]. Pułkownik Teodor Cieszkowski i jego towarzysze zostali pochowani 13 kwietnia na cmentarzu parafialnym w Chabielicach.

Tableau z napisem: „Zasłużeni Ojczyźnie / Polacy/ 1863”
Teodor Cieszkowski

Przypisy

  1. Sokulski Justyn, Polski Słownik Biograficzny, t. IV, Kraków 1938, s. 68
  2. [1] M.J. Minakowski, Wielka Genealogia Minakowskiego
  3. Stanisław Zieliński , Bitwy i potyczki 1863 -1864 , Rapperswil 1913 , s.166
  4. Stanisław Zieliński ,Bitwy i potyczki 1863-1864, Rapperswil 1913, strona 195.
  5. Księgi Metrykalne gminy i parafii Chabielice, 1863

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Olejnik T., Bitwa pod Radoszewicami - 20 III 1863 r., [w:] "Sieradzki Rocznik Muzealny", t.3, 1986 r., s. 81-93.
  • Sokulski J., Cieszkowski Teodor Leon, [w:] "Polski Słownik Biograficzny", t. IV, Kraków 1938, s. 68.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]