Teoria aktora-sieci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Teoria aktora-sieci (w języku polskim spotyka się też nazwę "socjologia nie-ludzi", używany jest też skrót ANT od nazwy angielskiej actor network theory) – szkoła myśli socjologicznej, która powstała w ramach filozofii i socjologii nauki. Opiera się na założeniu agencyjności (sprawczości), także tzw. nieludzi, czyli również komputerów i maszyn. Podkreśla, że ważne są sieci materialno-semiotyczne, a nie same przedmioty. Przykładowo, rozmowa telefoniczna nie jest tylko interakcją dwojga ludzi, ale złożoną siecią, w której agentami są także telefony, łącza, pewne koncepcje, idee, dorozumiane założenia kulturowe, i należy je traktować jako całość. Niektóre rodzaje agentów czasem działają jak przedmioty, czasem jak osobne jednostki, a czasem występują w relacjach sieciowych (np. banki). Żadna sieć aktorów nie jest stała, wymaga ciągłego odgrywania, by przetrwała. W ramach sieci nie należy analizować ludzi i nieludzi (non-humans) w osobny sposób, zarówno ludzie jak i maszyny, a także relacje między nimi, powinni być poddawani interpretacji.

Podejście rozwinęli znani francuscy socjolodzy Michel Callon i Bruno Latour, a także Brytyjczyk John Law. Nawiązywali do koncepcji Gilles'a Deleuze'a i Michela Foucaulta, a także wykorzystywali dorobek etnometodologii i interakcjonizmu symbolicznego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Abriszewski (2008). Poznanie, zbiorowość, polityka. Analiza teorii aktora-sieci Bruno Latoura, Wyd. Universitas, seria Horyzonty Nowoczesności, s. 398, ISBN 97883-242-0962-0
  2. Krzysztof Abriszewski (2010). Inny sposób myślenia, "Kultura popularna" nr 3-4, s. 126-138.
  3. Michel Callon (1986). "Some Elements of a Sociology of Translation: Domestication of the Scallops and the Fishermen of St Brieuc Bay." w; John Law (red.), Power, Action and Belief: A New Sociology of Knowledge (London: Routledge & Kegan Paul).
  4. Bruno Latour (1987). Science in Action: How to Follow Scientists and Engineers Through Society (Milton Keynes: Open University Press).
  5. Bruno Latour (2010). Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, tłum. K. Abriszewski, A. Derra, Kraków 2010, Wyd. Universitas, seria Horyzonty Nowoczesności.
  6. John Law i John Hassard (red) (1999). Actor Network Theory and After (Oxford and Keele: Blackwell and the Sociological Review).
  7. John Law (1992). (publikacja internetowa "Notes on the Theory of the Actor Network: Ordering, Strategy, and Heterogeneity", 2012-02-05 niedostępna)
  8. John Law (1987). "Technology and Heterogeneous Engineering: The Case of Portuguese Expansion." w; W.E. Bijker, T.P. Hughes, and T.J. Pinch (red.), The Social Construction of Technological Systems: New Directions in the Sociology and History of Technology (Cambridge, MA: MIT Press).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]