Teoria portfelowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Teoria portfelowa (portfolio theory) – teoria podejmowania decyzji w warunkach ryzyka, oparta na technice dywersyfikacji. Metoda ta polega na zwiększaniu różnorodności przedsięwzięcia, usługi lub typów produktów w ramach organizacji. Dywersyfikacja może być strategią wzrostu, wykorzystywania okazji rynkowych, ale może też zmierzać do ograniczania ryzyka przez rozproszenie działań na różne obszary. Teoria portfelowa została opublikowana przez Harry’ego Markowitza w artykule „Portfolio Selection” w prestiżowym piśmie „Journal of Finance”, w którym zaprezentował normatywną teorię doboru aktywów do portfela inwestycyjnego.

Model zaproponowany przez Markowitza jest przełomowy, nie tylko z perspektywy teorii inwestowania, ale także z powodu jego znaczenia dla analizy wyboru w warunkach ryzyka. Jest to pierwszy model wyboru, który jawnie wprowadza parametr ryzyka, a także nawiązuje do kompromisu między ryzykiem a zyskami. Według Markowitza powinno się zwracać uwagę zarówno na stopę zwrotu, jak i na ryzyko. Założenie jest takie, że racjonalna osoba dokonująca wyboru powinna zatem zgodnie ze swymi preferencjami inwestować kapitał tak, aby minimalizować wariancję (czyli ryzyko), a jednocześnie maksymalizować stopę zwrotu.

Teoria portfelowa podstawą dla teorii perspektywy

Teoria perspektywy została wprowadzona przez Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego w celu wyjaśnienia dlaczego ludzie podejmują decyzje odbiegające od racjonalnego procesu decyzyjnego. Teoria perspektywy bada różne postrzegania oczekiwanych rezultatów alternatywnych wyborów. Opiera się ona na tym, że ludzie inaczej traktują ryzyko związane z oczekiwanymi stratami niż ryzyko z oczekiwanymi zyskami. W teorii perspektywy zakłada się, że podejmowanie decyzji finansowych w warunkach ryzyka przebiega w dwóch fazach: w fazie edycji i w fazie oceny. W fazie edycji jednostka dokonuje wstępnej analizy w sytuacji decyzyjnej, aby uprościć i uporządkować sam problem decyzyjny. W fazie oceny celem jest ustalenie wartości poszczególnych wariantów i wybranie tego, który cechuje się najwyższą subiektywną wartością.

Konstruowanie portfela inwestycyjnego

Markowitz wykazał metodę, która rozstrzyga dylemat „zjeść ciastko czy zachować je na później”, ponieważ obu tych rzeczy nie da się zrobić jednocześnie. Nie można zarabiać coraz więcej, jeżeli nie podejmuje się ryzyka, ale za pomocą modelu portfelowego można wyliczyć najkorzystniejszą proporcję tych dwóch czynników. Drugi ważny element zawarty w teorii Markowitza łączy się z pojęciem dywersyfikacji, której istota polega na inwestowaniu pieniędzy w różne instrumenty finansowe (np. akcje różnych spółek). Celem dywersyfikowania portfela jest zmniejszenie ryzyka poniesienia strat.

Portfel efektywny

Ważnym terminem w teorii Markowitza jest tak zwany portfel efektywny, czyli taki dla którego nie istnieje inny portfel o tej samej oczekiwanej stopie zysku i mniejszym ryzyku, oraz taki dla którego nie istnieje inny portfel o tym samym ryzyku i większej oczekiwanej stopie zysku. Preferencją racjonalnego inwestora jest według Markowitza wybór portfela efektywnego.

Ograniczenia modelu Markowitza

Po pierwsze wykorzystywanie danych z przeszłości może być problematyczne. Zastosowanie metody Markowitza wiąże się w praktyce z koniecznością szacowania przyszłych stóp zwrotu i odchyleń standardowych na podstawie danych z przeszłości. Nie ma jednak żadnej gwarancji, że dane z przeszłości okażą się adekwatne dla przyszłości. Po drugie metoda Markowitza jest bardzo wrażliwa na niewielkie nawet zmiany warunków początkowych, czyli na wybór okresu z którego pochodzą dane historyczne wykorzystywane w analizach. Czasem wystarczy przesunąć o kilka dni okres z którego pochodzą analizowane dane, aby w konsekwencji uzyskać diametralnie różny skład portfela. Analityczne szacowanie składu portfela w teorii Markowitza było bardzo pracochłonne, wymagało bowiem wykonania milionów obliczeń. Nowoczesna teoria portfela

Nowoczesna teoria portfela (modern portfolio theory, MPT) przyjmuje następujące założenia:

  • Inwestor ma wyobrażenie oczekiwanej stopy zwrotu jako funkcji normalnego rozkładu możliwych stóp zwrotu oraz zawsze wybiera wyższe stopy zwrotu.
  • Inwestor uważa ryzyko za pozytywną funkcję rozmiaru oczekiwanej stopy zwrotu i wybiera mniejsze ryzyko.
  • Decyzje inwestycyjne inwestora zależą od ryzyka i stopy zwrotu.

Podsumowanie

Racjonalny inwestor konstruuje swój portfel tak, aby był zdywersyfikowany i opierał się na optymalnej reakcji między zyskiem (oczekiwaną stopą zwrotu) a ryzykiem (wariancja stopy zwrotu). W tym modelu postuluje się, aby decydent rozpatrzył wszystkie możliwe kowariancje między wszystkimi aktywami, które bierze pod uwagę.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colman, A. M., (2009). Słownik psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Markowitz, H.M. (1952). Portfolio Selection. Journal of Finance, 7, 77-91.
  • Witecka, J. (red.). (2007) Biznes Słownik pojęć ekonomicznych. (t. 9, 10). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
  • Zaleśkiewicz, T. (2011). Psychologia Ekonomiczna. (s. 102-106, 317-320). Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN.
  • Zielonka, P. (2004). Finanse behawioralne. W: T. Tyszka (red.), Psychologia Ekonomiczna (s. 336-337). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.