Terminator (astronomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Ziemi z zaznaczonym przebiegiem terminatora (w kwietniu)
Fotografia fragmentu terminatora na Ziemi, wykonana z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Terminator jest rozproszony i wykazuje stopniowe zaciemnienia, co jest obserwowane na powierzchni jako zmierzch lub świt
Dwa terminatory na Mimasie, księżycu Saturna: górny tworzy światło Słońca (ostrzejsze), prawy światło odbite od tarczy Saturna

Terminator – linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca). Definiowany jest jako zbiór punktów na powierzchni ciała niebieskiego, w których padające promienie świetlne (zwykle gwiazdy centralnej, np. Słońca) są styczne do tej powierzchni. Linia ta pozwala rozróżnić na powierzchni ciała dwie półkule: na jednej z nich jest dzień, a na drugiej – noc.

Położenie terminatora nie jest stałe w czasie. Pozorna zmiana położenia jest wynikiem ruchu obrotowego ciała wokół własnej osi. Pory roku również mają znaczący wpływ na kształt terminatora. W czasie równonocy wiosennej i jesiennej Ziemia nie jest nachylona względem ekliptyki i linia terminatora jest równoległa do osi obrotu Ziemi i do linii południków. Terminator ma największe nachylenie względem osi obrotu Ziemi (ok. 23,5°) w trakcie letniego i zimowego przesilenia.

W układzie odniesienia obracającej się planety terminator przemiata powierzchnię planety wytyczając wschód na jednej półkuli i zmierzch na przeciwnej.

Badanie terminatora może dostarczyć informacji o ciele niebieskim. Na przykład rozmyty terminator wskazuje na obecność atmosfery wokół ciała.

Jedynym pasażerskim samolotem mogącym prześcignąć terminator w jego pozornym ruchu na średnich szerokościach geograficznych był odrzutowiec Concorde. Przy niektórych wieczornych lotach transatlantyckich z Wielkiej Brytanii lub Francji można było wystartować w nocy i w czasie lotu doświadczyć wschodu Słońca, który następował w tym wypadku z kierunku zachodniego. Samolot doganiał terminator, który wcześniej przyniósł zmrok na lotnisku startowym.