Terms of trade

Terms of trade (TOT) – relatywne ceny dóbr eksportowanych do importowanych (w danym państwie), określane warunkami wymiany międzynarodowej. TOT może być cenowe (nominalne) lub ilościowe (realne). Wskaźnik ten pokazuje zmiany siły nabywczej eksportu w stosunku do importu poszczególnych krajów.

Zmiany tego wskaźnika przedstawiają kształtowanie się korzyści krajów prowadzących wymianę. Poprawa TOT następuje gdy ceny dóbr eksportowanych w okresie danego roku rosną szybciej niż ceny dóbr importowanych . Oznacza to, że dane państwo zapłaci mniej za produkty importowane, innymi słowy musi mniej ‘wyeksportować’ aby zrównoważyć bilans handlowy. Jeżeli sytuacja jest odwrotna - relacja jest odwrotna - za eksport można kupić mniej.

Na kształtowanie się wskaźnika terms of trade decydujący wpływ mają ceny na rynkach światowych.

W opracowaniach statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego wykorzystuje się poniższy wzór:

$TT = le/li$

Gdzie:

$TT=$wskaźnik "terms of trade"

$Ie=$wskaźnik cen eksportu

$Ii=$wskaźnik cen importu

Cenowe terms of trade

Jest to innymi słowy stosunek zmian cen dewizowych w eksporcie do zmiany cen dewizowych w imporcie, który może być określany zarówno przy stałej jak i zmiennej strukturze rzeczowej handlu międzynarodowego.

1. Przy stałej strukturze handlu międzynarodowego:

$T_c^0={{D_t^{Ex}\, Q_0^{Ex}}\over{D_0^{Ex}\, Q_0^{Ex}}} \left/ {{D_t^{Im}\, Q_0^{Im}}\over{D_0^{Im}\, Q_0^{Im}}}\right.$

Gdzie:

$0=$okres podstawowy

$t=$okres badany

$D^{Ex}=$ceny towarów i usług eksportowanych (na rynku międzynarodowym)

$D^{Im}=$ceny towarów i usług importowanych (na rynku międzynarodowym)

$Q^{Ex}=$wolumen eksportu

$Q^{Im}=$wolumen importu

2. Przy zmiennej strukturze handlu międzynarodowego:

$T_c^t={{D_t^{Ex}\, Q_t^{Ex}}\over{D_0^{Ex}\, Q_t^{Ex}}} \left/ {{D_t^{Im}\, Q_t^{Im}}\over{D_0^{Im}\, Q_t^{Im}}}\right.$

Gdzie:

$0=$okres podstawowy

$t=$okres badany

$D^{Ex}=$ceny towarów i usług eksportowanych (na rynku międzynarodowym)

$D^{Im}=$ceny towarów i usług importowanych (na rynku międzynarodowym)

$Q^{Ex}=$wolumen eksportu

$Q^{Im}=$wolumen importu

Jeżeli któryś z powyższych wskaźników jest większy od 1 - oznacza to, że zmiany cen dewizowych w handlu międzynarodowym działają pozytywnie na bilans towarów i usług. Tym samym oddziaływają również pozytywnie na dochód narodowy. Cenowe TOT mniejsze od 1 - przynosi odwrotne efekty.

Czynnikowe terms of trade

Czynnikowe TOT może być również ustalane przy zmiennej jak i stałej strukturze rzeczowej handlu międzynarodowego.

1. Przy stałej strukturze handlu międzynarodowego:

$T_{dcz}^0=({{D_t^{Ex}\, Q_0^{Ex}}\over{D_0^{Ex}\, Q_0^{Ex}}} \left/ {{D_t^{Im}\, Q_0^{Im}}\over{D_0^{Im}\, Q_0^{Im}}}\right.)({{K_t^{Im}\, Q_0^{Im}}\over{K_0^{Im}\, Q_0^{Im}}} \left/ {{K_t^{Ex}\, Q_0^{Ex}}\over{K_0^{Ex}\, Q_0^{Ex}}}\right.)$

Gdzie:

$0=$okres podstawowy

$t=$okres badany

$D^{Ex}=$ceny towarów i usług eksportowanych (na rynku międzynarodowym)

$D^{Im}=$ceny towarów i usług importowanych (na rynku międzynarodowym)

$Q^{Ex}=$wolumen eksportu

$Q^{Im}=$wolumen importu

$K^{Ex}=$wskaźnik cen krajowych towarów i usług eksportowanych

$K^{Im}=$wskaźnik cen krajowych towarów i usług importowanych

2. Przy zmiennej strukturze handlu międzynarodowego:

$T_{dcz}^t=({{D_t^{Ex}\, Q_t^{Ex}}\over{D_0^{Ex}\, Q_t^{Ex}}} \left/ {{D_t^{Im}\, Q_t^{Im}}\over{D_0^{Im}\, Q_t^{Im}}}\right.)({{K_t^{Im}\, Q_t^{Im}}\over{K_0^{Im}\, Q_t^{Im}}} \left/ {{K_t^{Ex}\, Q_t^{Ex}}\over{K_0^{Ex}\, Q_t^{Ex}}}\right.)$

Gdzie:

$0=$okres podstawowy

$t=$okres badany

$D^{Ex}=$ceny towarów i usług eksportowanych (na rynku międzynarodowym)

$D^{Im}=$ceny towarów i usług importowanych (na rynku międzynarodowym)

$Q^{Ex}=$wolumen eksportu

$Q^{Im}=$wolumen importu

$K^{Ex}=$wskaźnik cen krajowych towarów i usług eksportowanych

$K^{Im}=$wskaźnik cen krajowych towarów i usług importowanych

Podobnie jak przy cenowych TOT - wskaźnik większy od 1 oznacza pozytywne efekty, natomiast mniejszy od 1 - negatywne.

Uwagi do TOT

Terms of trade nie może być używany jako np. wskaźnik dobrobytu danego państwa. Wskaźniki TOT mówią nam jedynie o relatywnych zmianach w eksporcie i imporcie w danych krajach. W rzeczywistości, w której istnieje wiele państw, tysiące produktów oraz wiele innych czynników - obliczenie TOT może stać się bardzo skomplikowane, dlatego też wskaźnik ten może być obarczony znacznym błędem.

Bibliografia

• Nicola Acocella, Zasady Polityki Gospodarczej, PWN, Warszawa 2002
• Adam Budnikowski, Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze, PWN, Warszawa 2002
• Paweł Bożyk, Józef Misala, Mieczysław Puławski, Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne, PWE, Warszawa 2002
• Główny Urząd Statystyczny - www.stat.gov.pl

Zobacz też

• polityka gospodarcza