Terytorium stowarzyszone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Terytorium stowarzyszone[1][2][3][4], autonomiczne terytorium stowarzyszone[2][5], państwo stowarzyszone[1][6] – terytorium zależne o znacznej lub pełnej autonomii pozostające, w relacji podległości z państwem niepodległym. Według M. Sobczyńskiego można w takim przypadku używać określenia „państwo stowarzyszone”, gdyż można mówić o „państwie zależnym”, przy czym zaznacza, że według wielu badaczy pojęcie „państwo” zarezerwowane jest wyłącznie dla jednostek w pełni suwerennych, a zatem stosując termin „państwo stowarzyszone” należy rozróżnić dwa rodzaje jednostek politycznych – stowarzyszenie państw w pełni suwerennych i stowarzyszenie z państwem suwerennym państw (terytoriów) niesuwerennych[1]. W odróżnieniu od państw pozostających w wolnym stowarzyszeniu terytoria czy "państwa" stowarzyszone nie mają międzynarodowo uznanej niepodległości de facto jednak posiadają pełną autonomię wewnętrzną i odrębność co odróżnia je od terytoriów zależnych.

Terytoria stowarzyszone[edytuj | edytuj kod]

Terytorium stowarzyszone Państwo, z którym jest stowarzyszone Charakter stowarzyszenia
 Mariany Północne  Stany Zjednoczone,
od 1978
Terytorium nieinkorporowane zorganizowane o statusie „wspólnoty” (ang. commonwealth) w unii politycznej z USA[7]
 Niue  Nowa Zelandia,
od 1974
Nowa Zelandia może działać w imieniu Niue w zakresie spraw zagranicznych i obronnych, lecz tylko za wiedzą i zgodą rządu Niue[8]
 Portoryko  Stany Zjednoczone,
od 1994
Terytorium nieinkorporowane zorganizowane o statusie „wspólnoty” (ang. commonwealth) w unii politycznej z USA
 Wyspy Cooka  Nowa Zelandia,
od 1965
Nowa Zelandia może działać w imieniu Wysp Cooka w zakresie spraw zagranicznych i obronnych, lecz tylko za wiedzą i zgodą rządu Wysp Cooka[9]

Konstytucyjne powiązanie władz może dotyczyć także obywatelstwa, a kraj stowarzyszony ma prawo prowadzić własną politykę imigracyjną, wewnętrzną. W większości przypadków terytoria stowarzyszone nie mają większych powiązań politycznych: posiadają odrębne prawodawstwa, rządy i sądownictwo. Sprawami międzynarodowymi kieruje państwo nadrzędne, ale terytoria stowarzyszone mogą czasami prowadzić swoje niezależne misje dyplomatyczne (tak jest na przykład w przypadku Wysp Cooka, które aktywnie działają w kilku krajach sąsiedzkich, a także w samej Nowej Zelandii).

W roku 1998 Nowa Kaledonia, przyjmując status terytorium zamorskiego (fr. territoire d’outre mer), weszła w podobny związek z Francją, jednak obecnie jej status jest przejściowy: około roku 2014 ma odbyć się referendum na temat niepodległości.

Na podobnych zasadach opierał się związek Wielkiej Brytanii z kilkoma jej koloniami w na Karaibach. Od 1967 roku Brytyjczycy nadawali im autonomię tworząc wolne państwa stowarzyszone (Free Associated State), były to: Antigua i Barbuda, Dominika, Grenada, Saint Lucia, Saint Christopher-Nevis-Anguilla oraz Saint Vincent. Państwa te były związane z byłą kolonialną metropolią przez Associated Statehood Act. Obecnie każde z nich jest w pełni suwerenne[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Marek Sobczyński, Państwa i terytoria zależne. Ujęcie geograficzno-polityczne, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2006, s. 253-395.
  2. 2,0 2,1 Nazwy państw świata, ich stolic i mieszkańców (wyd. 3, 2007) Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych.
  3. Encyklopedia PWN, hasło Niue.
  4. Lech Antonowicz, Pojęcie państwa w prawie międzynarodowym, PWN, Warszawa 1974.
  5. Encyklopedia PWN, hasło Wyspy Cooka.
  6. Encyklopedia PWN, hasło Portoryko.
  7. CIA Site Redirect – Central Intelligence Agency.
  8. CIA – The World Factbook.
  9. CIA – The World Factbook.