Tesmoforie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tesmoforie, Thesmoforie, Thesmoforia, Thesmophoria, gr. Θεσμοφόρια – święto ku czci Demeter i jej córki Persefony-Kory obchodzone w starożytnej Grecji jesienią, w miesiącu Pyanepsion.

Ponieważ w Thesmoforiach uczestniczyły wyłącznie kobiety, zobowiązane do zachowania tajemnicy na temat przebiegu obrzędów, w źródłach odnaleźć można stosunkowo niewiele informacji dotyczących obchodów święta. Nawet związana z nim komedia Arystofanesa Kobiety na święcie Thesmoforiów (gr. Thesmophoriazousai) nie zawiera zbyt wielu szczegółów[1]. Wzmianki na temat święta znaleźć można u wielu autorów, między innymi Herodota[2] i Plutarcha, cennym źródłem informacji jest jedno z bizantyńskich scholiów do Dialogów heter Lukiana.

W Atenach, Sparcie i Abderze święto trwało trzy dni, od 11 do 13 dnia miesiąca Pyanepsion[1]. Kolejne dni określano jako anodos, nesteia i kalligeneia. Uczestniczkami były zamężne kobiety (być może również hetery, jednak nie jest to pewne)[1]. W Atenach pierwszego dnia odbywała się procesja do Thesmoforionu na Pnyksie. Drugiego dnia kobiety pościły siedząc na ziemi[3][4]. Nie wolno było im jeść nic, prócz pestek granatu[5], nie mogły jednak dotykać pestek, które spadły na ziemię[6]. Trzeci dzień poświęcony był Demeter Kalligenei - „opiekunce pięknych narodzin”[7]. Tego dnia odbywała się uczta, podczas której spożywano mięso zabitych w ofierze prosiąt.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Burkert ↓, s. 242.
  2. Hdt VI, 16; Hdt II, 171
  3. Kerenyi ↓, s. 196.
  4. por. Plutarch O Izydzie i Ozyrysie 378E w: Plutarch: O Izydzie i Ozyrysie. przekład, wstęp i objaśnienia Anna Pawlaczyk. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2003.
  5. Kerenyi ↓, s. 183.
  6. por. Klemens Aleksandryjski, Protreptyk, II, 19, 3
  7. Według Małej Encyklopedii Kultury Antycznej (PWN 1966) w trzecim dniu odbywał się tradycyjny konkurs na najpiękniejsze niemowlę

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Plutarch: O Izydzie i Ozyrysie. przekład, wstęp i objaśnienia Anna Pawlaczyk. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2003.
  • Arystofanes: Komedie. T.2: Ptaki, Lizystrata, Thesmoforie, Żaby, Sejm kobiet, Plutos. przełożyła, wstępem i przypisami opatrzyła Janina Ławińska-Tyszkowska. Prószyński i S-ka, 2001, seria: Biblioteka Antyczna. ISBN 83-7255-105-7.