Test Kocha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Test Kocha lub test drzewametoda projekcyjna stosowana w psychologii. Badany proszony jest o narysowanie drzewa. Rysunek jest następnie interpretowany przez psychologa.

Charles Koch uważa, że postać, jaką przybiera na rysunku drzewo, nie jest przypadkowa. Stanowi ono niejako syntezę spostrzeżeń człowieka, obrazów tkwiących w pamięci. Jest to odzwierciedlenie w naturalny i subiektywny sposób cech osobowości i najczęściej dzieje się bez udziału świadomości.

Rysunek drzewa może jednak odkryć obok głębokich warstw osobowości („cały człowiek”), płytsze jej pokłady, bądź też zareagować tylko wyrywkowo („wyspowo”), a nawet może trafić na „ślepe miejsce”.

Wykonanie zadania w teście odbywa się według następującej instrukcji: „Proszę, narysuj drzewo owocowe tak dobrze, jak tylko potrafisz”. Dopuszczalne jest także polecenie narysowania jakiegokolwiek innego drzewa, np.: „Narysuj jabłoń”. Zadanie powinno być wykonane na białym papierze formatu A4 położonym szerszym bokiem arkusza w stronę osoby badanej, przy zastosowaniu ołówka, z możliwością używania gumki do wycierania.

Kontrowersje i krytyka[edytuj | edytuj kod]

W sondażu wśród 101 ekspertów psychologii klinicznej, test został uznany za "prawdopodobnie zdyskredytowany"[1]. Używany tam system interpretacji określono jako impresyjny lub oznakowy, a nie całościowy[2]. Rekomendowany przez Pracownię Testów Psychologicznych PTP[3] do stosowania m.in. w diagnostyce RODK.

Test został uznany za nienaukowy i nierzetelny przez Komisję ds. Testów Psychologicznych PAN, która stwierdziła, że test ten nie jest narzędziem diagnostycznym, nie posiada podstaw teoretycznych ani wiarygodnego systemu interpretacji. Wg recenzji komisji "Test ma jedynie wartość historyczną, nie może być stosowany w diagnozie psychologicznej do żadnych celów i w żadnym kontekście praktycznym."[4]

Interpretacja testu[edytuj | edytuj kod]

Interpretację gotowych rysunków Koch proponuje przeprowadzać według licznych kryteriów, tworzących pewien system.

Jednym z nich jest tzw. „ogólne wrażenie”, obejmujące:

  • stopień wyrazistości (braku wyrazistości),
  • dynamiczność (statyczność),
  • uporządkowanie (lub nieuporządkowanie),
  • charakter nastroju (pogodny lub ponury),
  • bogactwo (ubóstwo) dodatkowych elementów.

Ponadto należy uwzględnić sposób przedstawiania elementów rysunku drzewa, takich jak:

  • korzeń (pojedynczy czy rozgałęziony, wykonany grubą kreską czy cienką, jego zakończenie itp.),
  • podstawa pnia (szeroka czy wąska, z lewej strony szersza czy na odwrót),
  • gałęzie (grube czy cienkie, małe czy duże, rysowane pojedynczymi kreskami czy podwójnymi itp.),
  • korona drzewa (zwarta, skupiona, rozłożysta) lub jej brak.

Inne elementy oceny:

  • oryginalność – tzn. czy rysunek jest bardziej oryginalny i indywidualny, czy też przeciętny i pospolity, zawiera głębię przestrzenną, czy też nie
  • fakt, że dziecko narysowało jedno drzewo czy kilka, oraz to, w jaki sposób je ustawiło (niekiedy tworzą szpaler)
  • występowanie na drzewie wielu liści, kwitnienie, posiadanie owoców (czy jedno i drugie)
  • symbolika drzewa (wielkość, rozmieszczenie)

Punkt ego[edytuj | edytuj kod]

Punkt ego symbolizuje początek życia, wyposażenie z którym przychodzi się na świat, potencjał. Punkt ten znajduje się w połowie odległości między najniższymi punktami korony drzewa. Od tego miejsca pionowo w górę prowadzi linia ego (linia życia), która dzieli drzewo na dwie części.

  • linia prawie symetryczna – osobowość dojrzała społecznie i emocjonalnie, adekwatna do wieku i możliwości rozwojowych ze zdolnościami przystosowawczymi
  • dominacja lewej strony (więcej gałęzi, liści) – koncentracja na sobie, wewnętrzne rozłożenie emocji, trudności emocjonalne (introwersja), ważna przeszłość, związek z matką (jeżeli po tej stronie dziupla, zaciemnienia – konflikt z matką)
  • dominacja prawej strony – otwartość, kontakty z otoczeniem, ekspansywność, przyszłość (optymizm, osoby sprawcze, nie bojące się przyszłości), związek z matką
  • linia ego poza koroną drzewa – trauma w przeszłości, wołanie o pomoc

Wysokość drzewa[edytuj | edytuj kod]

  • zbyt duże (nie mieści się na kartce) – ekspansywność, aktywność, egoizm
  • średniej wielkości (ok. 80% kartki) – adekwatna ocena siebie, „wie, czego chce”
  • małe drzewo (ok. 30% kartki) – młodzież przestępcza

Pień[edytuj | edytuj kod]

Dolna część drzewa – pień – to popędy (dążenie do przyjemności, przecenianie materialnej strony życia) i wrodzone instynkty (agresja). Pień to symbol dużej energii życiowej (lepsza aktywność fizyczna niż umysłowa).

Formy pnia:

  • rozłożysty na dole – silne niekiedy traumatyczne związki z rodziną
  • odcięty kreską od korony – sztywność myślowa, niski poziom intelektu
  • pień prosty (słup telefoniczny) – silne ego, przecenianie materialnej strony życia, zaradność, pewność siebie, przedsiębiorczość
  • chudy – słabe ego, niepewność, nadmierna krytyka

Korona[edytuj | edytuj kod]

Górna część drzewa – korona – to emocjonalność, duchowość, wrażliwość.

Formy korony:

  • piłka (okrągła, symetryczna) – indywidualizm, brak podatności na wpływy
  • korona poplątana – na zewnątrz lęk, wewnątrz agresja
  • korona pusta – na zewnątrz agresja, wewnątrz lęk
  • chmurka – podatność na wpływy, zdolność kontroli emocji, możliwość kierowania się emocjami
  • otwarta – empatia, zaufanie do siebie (gdy gałęzie skierowane do góry i się nie wiją), zdolności przywódcze

Owoce to symbol wewnątrzsterowności, nagrody, wiary w sukces.

  • duże – natychmiastowe nagrody
  • zwiędłe – porażki
  • kwiaty – symbol egoizmu, narcyzmu

Gałęzie[edytuj | edytuj kod]

Formy gałęzi:

  • cienkie proste, skierowane do góry z liśćmi i owocami – wewnętrzne poczucie kontroli, asertywność, pogodne usposobienie
  • cienkie chaotyczne, poplątane – labilność emocjonalna, ambiwalencja uczuć, kryzys emocjonalny
  • grube – silne ego, egoizm, ekspansywność, napięcia wewnętrzne, skłonność do przemocy

Braki[edytuj | edytuj kod]

  • odcięte korzenie – trauma, odrzucenie tego, co bolesne, potrzeba sprawdzenia siebie, własne normy)
  • brak liści (liście są symbolem optymizmu, zaufania, energii życiowej) – przedwczesna dojrzałość, „małe stare”, osoby smutne, zmęczone, z odebranym dzieciństwem

Elementy dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

  • drabinki, podpórki – niezaspokojone potrzeby
  • dziuple, sęki, ucięte konary – trudności życiowe, urazy, traumy

Przypisy

  1. Norcross, J.P., Kocher, G.P., Garofalo, A.. Discredited psychological treatments and tests: A Delphi poll. „Professional Psychology: Research and Practice”, s. 520, (2006). [dostęp 2012-03-16]. 
  2. Stemplewska-Żakowicz, K., Szymczyk, B.. Jak odróżnić dziecko od kąpieli. Komentarz na temat niefortunnych skutków działań podjętych z dobrymi intencjami i w zasadniczo sprawie. , s. 8data dostępu=2012-03-16, (2012). 
  3. Test drzewa. Pracownię Testów Psychologicznych.
  4. Stemplewska-Żakowicz, K.. Recenzja Testu Drzewa Charlesa Kocha. , (2014). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Charles Koch: Test Drzewa. 1994.
  2. Elżbieta Dajek: Test Drzewa. 1991.
  3. Norcross, J.P., Kocher, G.P., Garofalo, A.. Discredited psychological treatments and tests: A Delphi poll. „Professional Psychology: Research and Practice”, s. 515-522, (2006). [dostęp 2012-03-16]. 
  4. Stemplewska-Żakowicz, K., Szymczyk, B.. Jak odróżnić dziecko od kąpieli. Komentarz na temat niefortunnych skutków działań podjętych z dobrymi intencjami i w zasadniczo słusznej sprawie. , (2012). [dostęp 2012-03-16].