Testy skórne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Testy skórne – testy stosowane w diagnostyce alergii, oparte na zjawisku nadwrażliwości natychmiastowej.

Testy skórne są podstawową metodą diagnostyczną w diagnostyce alergii. Pozwalają na stwierdzenie IgE-zależnej reakcji w obrębie skóry. Podawany alergen wiąże się ze swoistą IgE na powierzchni mastocytów, co doprowadza do uwolnienia z nich histaminy, której uwolnienie powoduje w obrębie skóry powstanie reakcji, wywołującej powstanie bąbla i zlokalizowanego wokół niego rumienia.

Do wykonania testów skórnych powinny być stosowane standaryzowane alergeny, a sam test powinien być wykonany przez odpowiednio przeszkolonego badacza.

Testy skórne dzielimy na testy punktowe i testy śródskórne.

Testy punktowe[edytuj | edytuj kod]

Test skórny

Technika wykonania testu punktowego polega na umieszczeniu roztworu zawierającego alergen na skórze (przedramię lub plecy) i następnie nakłuciu skóry w obrębie kropli roztworu. Liczba badanych alergenów zależy od podejrzewanej etiologii, ponadto zawsze należy wykonać kontrolę dodatnią z roztworem histaminy oraz ujemną z roztworem soli fizjologicznej.

Testy śródskórne[edytuj | edytuj kod]

Metoda o dużej czułości wykorzystywana do diagnostyki reakcji alergicznej typu natychmiastowego oraz typu reakcji opóźnionej. Wykonanie testu polega na wstrzyknięciu za pomocą strzykawki tuberkulinowej w warstwę powierzchowną skóry alergenu w objętości 0,01–0,02 ml, uzyskując tym samym bąbel o średnicy 2–3 mm. Zasadą jest, iż w przypadku ujemnych testów punktowych, alergen podaje się śródskórnie w stężeniu 100 do 1000-krotnie mniejszym niż był użyty w teście punktowym.

Interpretacja wyników testów skórnych[edytuj | edytuj kod]

Interpretacji wyników w obu przypadkach dokonuje się w identyczny sposób. Po upływie 15–20 minut od założenia testu, mierzy się linijką z podziałką milimetrową średnicę bąbla i towarzyszącego nacieku. Jako wynik podaje się dwie wartości, gdzie pierwsza liczba mówi o średnicy bąbla, a druga o średnicy nacieku (np. 4/9). Innym, niezalecanym sposobem interpretacji testu jest tak zwana metoda półilościowa, gdzie wynik przedstawia się w postaci plusów (+). Możliwe warianty ocen przedstawiają się następująco:

  • 0 = brak reakcji
  • + = bąbel większy o 1 mm niż w kontroli ujemnej (czyli w miejscu podania soli fizjologicznej)
  • ++ = bąbel większy o 1–3 mm niż w kontroli ujemnej
  • +++ = bąbel większy o 3–5 mm
  • ++++ = bąbel większy niż 5 mm, otoczony przez rumień

Testy punktowe dają wynik dodatni u 15–35% zdrowej populacji, dlatego ich dodatni wynik nie oznacza, że źródłem powstania bąbla i nacieku jest reakcja alergiczna IgE-zależna. W związku z tym wynik dodani nie może być podstawą rozpoznania klinicznie istotnej reakcji i zawsze powinien być rozpatrywany łącznie w połączeniu z innymi danymi klinicznymi.

Przyczynami wystąpienia wyniku fałszywie dodatniego mogą być:

  • zbyt bliskie, poniżej 2 mm, miejsce nakłucia testowego
  • dermografizm
  • podrażnienia wywołane przez inne substancje pomocnicze znajdujące się w roztworze
  • zanieczyszczenie roztworu testowego innym alergenem
  • ponadto w przypadkach testów śródskórnych – podanie zbyt dużej objętości lub zbyt wysokiego stężenia roztworu alergenu

Przyczynami wystąpienia wyniku fałszywie ujemnego są:

  • stosowanie leków hamujących reakcje alergiczną przed wykonaniem badania; poniżej wymienione leki powinny być odstawione na 10 dni przed wykonaniem testów:
  • zła technika wykonania (zbyt płytkie nakłucie)
  • roztwór alergenu o zbyt niskim stężeniu
  • słaba reaktywność skóry (np. powyżej 50. roku życia i poniżej 5. rż.)[2]
  • przewlekła niewydolność nerek
  • uszkodzenia nerwów zaopatrujących miejsce wykonania testu (obwodowe lub centralne)
  • zbyt głębokie podanie roztworu testowego (w przypadku testu śródskórnego)
  • reakcja anafilaktyczna w krótkim czasie przed wykonaniem testów

Wskazania do wykonania testów[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym testem jest test punktowy, który jest wykonywany celem potwierdzenia, że dany alergen wywołuje u danego chorego reakcję alergiczną. Ma to znaczenie przy wykrywaniu pacjentów wymagających odczulania lub w przypadku niemożności przeprowadzenia testu i powinno stać się przyczynkiem do unikania zdiagnozowanego alergenu (np. alergeny pokarmowe). Testy śródskórne nie są przeprowadzane, jeśli wynik testu punktowego jest dodatni, służą więc do pogłębienia diagnostyki w przypadku testów punktowych ujemnych, zwłaszcza przy istotnym podejrzeniu, że dana substancja jest dla organizmu alergenem.

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

  • ciąża
  • pokrzywka
  • brak możliwości odstawienia leków przeciwalergicznych na okres badania
  • choroby autoagresyjne
  • nowotwory złośliwe[3]

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Testy skórne są bezpieczną procedurą diagnostyczną. Najczęstszym powikłaniem jest niegroźna miejscowa reakcja alergiczna. U 0,02–0,04% chorych może dojść do wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, dlatego testy skórne powinny być wykonywane przez lekarza, który ma dostęp do zestawu przeciwwstrząsowego.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.