Tetrapodomorpha

Tetrapodomorpha
Tiktaalik – bazalny przedstawiciel Tetrapodomorhpa
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	ryby kostnoszkieletowe
Gromada	mięśniopłetwe
Podgromada	Tetrapodomorpha
Nazwa systematyczna
Tetrapodomorpha
Ahlberg, 1991
Systematyka w Wikispecies

W późnym dewonie, potomkowie pelagicznych ryb mięśniopłetwych – jak Eusthenopteron – zaczęli wykazywać sekwencje adaptacji do życia na lądzie: * Panderichthys był przystosowany do życia w płytkich, mulistych akwenach; * Tiktaalik, z przypominającymi kończyny płetwami, mógł wychodzić na ląd; * Wczesne czworonogie z podmokłych bagien, takie jak: * Acanthostega z ośmioma palcami na każdej stopie, * Ichthyostega mająca kończyny. Potomkami są również inne pelagiczne ryby mięśniopłetwe, takie jak celakanty.

Tetrapodomorpha – klad kręgowców obejmujący ryby mięśniopłetwe wykazujące wiele cech typowych dla czworonogich. Prymitywne formy, jak Tiktaalik, zostały tu zaklasyfikowane ze względu na podobieństwa do zarówno ryb jak i czworonogich, przynajmniej fizyczne.

W skład Tetrapodomorpha wchodzą prawdziwe czworonogie (Tetrapoda) i kilka spokrewnionych ze sobą grup ryb mięśniopłetwych.

Cechami definiującymi przynależność do Tetrapodomorpha są modyfikacje płetw, a szczególnie kość ramienna z wyraźnie wypukłą głową osadzoną w panewce obręczy kończyny górnej.

Skamieniałości wczesnych przedstawicieli Tetrapodomorpha, takich jak Osteolepis i Panderichthys, pochodzą już z wczesnego dewonu.

Taksonomia i filogeneza

Sensu Benton, 2004

• Gromada Sarcopterygii
  • Podgromada TETRAPODOMORPHA
    • Kenichthys
    • Rząd Rhizodontida
    • Nadrząd Osteolepidida (syn. Osteolepiformes)
      • Rodzina Osteolepidae
        • Osteolepis
      • Rodzina Tristichopteridae
        • Eusthenopteron
      • Rodzina Megalichthyidae
        • Megalichthys
      • Rodzina Canowindridae
      • Takson Elpistostegalia
        • Rząd Panderichthyida
        • Tiktaalik
        • Livoniana
        • Metaxygnathus
        • Ventastega
        • Nadgromada Tetrapoda

Bibliografia

1. Per A. Ahlberg, Zerina Johanson. Osteolepiforms and the ancestry of tetrapods. „Nature”. 395 (6704), s. 792–794, 1998. doi:10.1038/27421 (ang.). 
2. Michel Laurin, Marc Girondot, Armand de Ricqlès. Early tetrapod evolution. „TREE”. 15 (3), 2000 (ang.).