Theodore Sturgeon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Theodore Sturgeon
Imiona i nazwisko Edward Hamilton Waldo
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1918
Stany Zjednoczone Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 8 maja 1985
Stany Zjednoczone Eugene, Oregon
Narodowość amerykanin
Dziedzina sztuki literatura
Styl fantastyka naukowa
Ważne dzieła More Than Human

Theodore Sturgeon (ur. 26 lutego 1918, zm. 8 maja 1985) był amerykańskim pisarzem, autorem fantastyki. Urodził się jako Edward Hamilton Waldo w Nowym Jorku; w 1929, po rozwodzie, jego matka poślubiła Williama Sturgeona i przy okazji Edward zmienił imię na Theodore żeby lepiej oddawało jego pseudonim, "Ted".

Praca[edytuj | edytuj kod]

Swoje pierwsze opowiadanie sprzedał w roku 1938 dla gazety McClure's Syndicate, która kupiła większość z jego wczesnych (nie-fantastycznych) prac. Jego pierwsze pojawienie się w fantastyce to opowiadanie "Ether Breather" w Astounding Science Fiction rok później. Na początku pisywał głównie krótkie opowiadania, przede wszystkim do magazynów branżowych, takich jak Astounding czy Unknown, ale również dla nie-fantastycznych, jak Argosy Magazine. Podpisywał się pseudonimem "E. Waldo Hunter", tylko mała część jego wczesnych opowiadań było podpisanych "Theodore H. Sturgeon".

Wiele prac Sturgona ma cechy poezji i elegii. Używał techniki znanej jako "rytmiczna proza", w której tekst wpasowywał się w standardowe metrum. Kreowało to szczególny nastrój przy czytaniu, zazwyczaj bez świadomego zauważenia przyczyny przez czytelnika.

Jego najbardziej znana powieść, "Więcej niż człowiek" (More Than Human, 1953) zdobyła uznanie i głównie w Europie, gdzie uznano ją za literaturę najwyższej próby.

Sturgeon pisał scenariusze do serialu Star Trek: Oryginalna Seria (epizody: Shore Leave z 1966 i Amok Time z 1967, później opublikowane w formie książkowej w 1978) - Amok Time jest znany z wprowadzenia pon farr, wolkańskiego rytuału kopulacyjnego). Napisał również kilka epizodów które nigdy nie zostały wyprodukowane. Miał udział również w pisaniu odcinków do innych seriali i filmów telewizyjnych.

Jakkolwiek Sturgeon jest dobrze znany czytelnikom klasycznych antologii science-fiction (u szczytu popularności w latach 50. był autorem najczęściej umieszczanym w antologiach) i poważanym przez krytyków, nie jest zbyt dobrze znany szerszej publice i zdobył relatywnie mało nagród (chociaż jego najlepsze dzieła powstały przed ustanowieniem najważniejszych nagród: Hugo i Nebula). Uważany jest za mającego największy wpływ na późniejszych i bardziej popularnych autorów, takich jak Ray Bradbury czy Kurt Vonnegut, jr. (ten ostatni stwierdził, że jego bohater Kilgore Trout oparty był właśnie na Sturgeonie).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • The Dreaming Jewels (1950), publikowane również jako The Synthetic Man
  • More Than Human (1953, powieść utworzona z trzech połączonych opowiadań) - zdobywca International Fantasy Award
  • The King and Four Queens (1956)
  • I, Libertine (1956, jako "Frederick R. Ewing")
  • To Marry Medusa (1958), publikowane również jako The Cosmic Rape
  • Venus Plus X (1960)
  • Some of Your Blood (1961)
  • Voyage to the Bottom of the Sea (adaptacja filmu pod tym samym tytułem, oparta na wczesnej wersji scenariusza) (1961)
  • The Rare Breed (1966, Western) (adaptacja filmu pod tym samym tytułem)
  • Godbody (1986)

Opowiadania i nowele[edytuj | edytuj kod]

Sturgeon jest najbardziej znany z krótkiej formy. Najważniejsze tytuły to:

  • "Ether Breather" (wrzesień, 1939, jego pierwsze opublikowane opowiadanie science-fiction)
  • "Derm Fool" (marzec, 1940)
  • "It" (sierpień, 1940)
  • "Microcosmic God" (kwiecień, 1941)
  • "Yesterday Was Monday" (1941)
  • "Killdozer" (listopad, 1944)
  • "Bianca's Hands" (maj, 1947)
  • "Thunder and Roses" (listopad, 1947)
  • "The Perfect Host" (listopad, 1948)
  • "Minority Report" (czerwiec 1949, bez związku z filmem z 2002 roku, opartym na opowiadaniu o tym samym tytule Philipa Dicka)
  • "One Foot and the Grave" (wrzesień, 1949)
  • "The World Well Lost" (czerwiec, 1953)
  • "Mr. Costello, Hero" (grudzień, 1953)
  • "The Skills of Xanadu" (lipiec, 1956)
  • "The Other Man" (wrzesień, 1956)
  • "Need" (1960)
  • "How to Forget Baseball" (w Sports Illustrated grudzień 1964)
  • "The Nail and the Oracle" (w u październik 1964)
  • Powolna rzeźba ("Slow Sculpture" w Galaxy magazine luty 1970, wyd. polskie Rakietowe szlaki 1978) - zdobywca nagród Hugo i Nebula
  • Skalpel Occama (sierpień, 1971) ("Occam's Scalpel", wyd. polskie Rakietowe szlaki 2011)
  • "Vengeance Is" (1980, w antologii Dark Forces Kirby'ego McCauley'a)

Wydawnictwo North Atlantic Books regularnie od 1995 roku wydaje chronologicznie ułożone The Complete Short Stories of Theodore Sturgeon; tom 10, z opowiadaniami z lat 1957-1960, wydany był w 2005. [1]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Biologiczny ojciec Sturgeona (jego matka poślubiła ponownie Williama Sturgeona w 1929 roku[2]) nosił nazwisko Waldo.
Waldo to również tytuł znanego opowiadania, długoletniego przyjaciela i współpracownika Sturgeona - Robert Heinleina [3].

"Waldo" było to urządzenie do manipulowania obiektami na odległość, przy pomocy mechanicznych rąk. Wielu innych autorów oddało hołd autorowi, używając tego terminu w wielu swoich opowiadaniach z czasów "Złotej Ery" fantastyki. "Przed pojawieniem się w filmach i telewizji, waldami nazywano mechaniczne ręce, urządzenia telemetryczne i inne antropomorficzne gadżety używane na pokładach statków NASA" [4]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]