Theriosuchus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Theriosuchus
Owen, 1879
Skamieniałości T. pusillus
Skamieniałości T. pusillus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd krokodylomorfy
(bez rangi) Mesoeucrocodylia
(bez rangi) Neosuchia
Rodzina Atoposauridae
Rodzaj Theriosuchus
Gatunki
  • T. pusillus Owen, 1879 (typowy)
  • T. grandinaris Lauprasert et al., 2011
  • T. guimarotae Schwarz i Salisbury, 2005
  • T. ibericus Brinkmann, 1992
  • T. sympiestodon Martin, Rabi i Csiki, 2010
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Theriosuchusrodzaj krokodylomorfa z rodziny Atoposauridae żyjącego w jurze i kredzie na obecnych terenach Europy i Azji. Został formalnie opisany w 1879 roku przez Richarda Owena w oparciu o skamieniałości pochodzące z Purbeck Shale w Dorset[1]. Nazwa Theriosuchus została jednak po raz pierwszy użyta przez Owena w publikacji z 1878 roku[2].

Theriosuchus był niewielkim krokodylomorfem – mierzącym przeważnie poniżej 1 m długości[2]. Nieco większe rozmiary osiągały jedynie T. ibericus i formy późnokredowe, o czaszce o długości ok. 20 cm[3]. Gatunki Theriosuchus cechowały się szeroką czaszką, stosunkowo dużymi oczodołami, podzielonymi nozdrzami i względnie dużymi otworami nadskroniowymi[2]. Prawdopodobnie prowadziły raczej lądowy aniżeli wodny tryb życia[3].

Szczątki czaszki T. pusillus

Gatunkiem typowym jest T. pusillus, którego szczątki odkryto w Purbeck Shale w pobliżu pozostałości krokodylomorfów z rodzaju Goniopholis i małych ssaków[1][4]. Z terenów Półwyspu Iberyjskiego opisano dwa gatunki: T. ibericus z Hiszpanii, nazwany w 1992 roku przez Brinkmanna[5], oraz T. guimarotae, opisany w 2005 roku przez Schwarz i Salisbury'ego z Guimaroty w Portugalii[2]. Z terenów Basenu Hațeg w 2010 roku opisano gatunek T. sympiestodon[6]. Fragmentaryczne szczątki odnajdowano również w innych krajach Europy[2][3]. Skamieniałości przypisywane do Theriosuchus odnaleziono również w Tajlandii, skąd w 2011 roku opisano T. grandinaris. Pojedyncze zęby odkryte w Ameryce Północnej również zaliczano do Theriosuchus[7].

Rodzaj Theriosuchus ma bardzo duży zasięg stratygraficzny – najstarsze dobrze zachowane skamieniałości należą do gatunku T. guimarotae. Pochodzą one z górnej jury, z kimerydu[2]. Szczątki T. pusillus datuje się na berrias, T. ibericus na wczesną kredę, T. grandinaris na berrias–barrem[7]. Najmłodszym przedstawicielem rodzaju jest T. sympiestodon, żyjący w mastrychcie, młodszy od pozostałych znanych gatunków o około 58 mln lat[6]. Skamieniałości pochodzące z przełomu kampanu i mastrychtu Francji również należą do rodzaju Theriosuchus lub formy blisko z nim spokrewnionej[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Richard Owen. Monograph on the fossil Reptilia of the Wealden and Purbeck Formations. Supplement IX, Crocodilia (Goniopholis, Brachydectes, Nannosuchus, Theriosuchus, and Nuthetes). „Palaeontographical Society of London Monograph”. 33, s. 1–19, 1879 (ang.). 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Daniela Schwarz, Steven W. Salisbury. A new species of Theriosuchus (Atoposauridae, Crocodylomorpha) from the Late Jurassic (Kimmeridgian) of Guimarota, Portugal. „Geobios”. 38 (6), s. 779–802, 2005. doi:10.1016/j.geobios.2004.04.005 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Jeremy E. Martin, Márton Rabi, Zoltán Csiki-Sava, Ştefan Vasile. Cranial morphology of Theriosuchus sympiestodon (Mesoeucrocodylia, Atoposauridae) and the widespread occurrence of Theriosuchus in the Late Cretaceous of Europe. „Journal of Paleontology”. 88 (3), s. 444–456, 2014. doi:10.1666/13-106 (ang.). 
  4. Richard Owen. On the association of dwarf Crocodiles (Nannosuchus and Theriosuchus pusillus, e.g.) with the diminutive mammals of the Purbeck Shales. „Quarterly Journal of the Geological Society”. 35 (1-4), s. 148–155, 1879. doi:10.1144/GSL.JGS.1879.035.01-04.02 (ang.). 
  5. Winand Brinkmann. Die Krokodilier-Fauna aus der Unter-Kreide (Ober-Barremium) von Uña (Provinz Cuenca, Spanien). „Berliner Geowissenschaftliche Abhandlungen (E)”. 5, s. 1–123, 1992 (niem.). 
  6. 6,0 6,1 Jeremy E. Martin, Márton Rabi, Zoltán Csiki. Survival of Theriosuchus (Mesoeucrocodylia: Atoposauridae) in a Late Cretaceous archipelago: a new species from the Maastrichtian of Romania. „Naturwissenschaften”. 97 (9), s. 845–854, 2010. doi:10.1007/s00114-010-0702-y (ang.). 
  7. 7,0 7,1 Komsorn Lauprasert, Chalida Laojumpon, Wanitchaphat Saenphala, Gilles Cuny, Kumthorn Thirakhupt, Varavudh Suteethorn. Atoposaurid crocodyliforms from the Khorat Group of Thailand: first record of Theriosuchus from Southeast Asia. „Paläontologische Zeitschrift”. 85 (1), s. 37–47, 2011. doi:10.1007/s12542-010-0071-z (ang.).