Thornton Wilder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Thornton Wilder
Thornton Wilder (1948)
Thornton Wilder (1948)
Imiona i nazwisko Thornton Niven Wilder
Data i miejsce urodzenia 17 kwietnia 1897
Madison
Data i miejsce śmierci 7 grudnia 1975
Hamden (Connecticut)
Narodowość amerykańska
Język angielski
Obywatelstwo amerykańskie
Alma Mater Yale University
Edukacja Princeton University
Gatunki powieść, dramat
Ważne dzieła Most San Luis Rey,
Kabała, Idy marcowe,
Nasze miasto
Odznaczenia
Legia Zasługi (USA) Brązowa Gwiazda  (Stany Zjednoczone) Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Thornton Wilder w Wikicytatach
Strona internetowa

Thornton Niven Wilder (ur. 17 kwietnia 1897 w Madison, zm. 7 grudnia 1975 w Hamden w stanie Connecticut)[1] – amerykański powieściopisarz i dramaturg.

Zarys biografii[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec, Amos Parker Wilder, był dyplomatą. Kilka lat dzieciństwa Thronton spędził w Chinach, gdzie jego ojciec był konsulem.

Studiował na uniwersytetach: Yale i Princeton, oraz w Amerykańskiej Akademii w Rzymie. Przez kilka lat był nauczycielem języka francuskiego w Lawrenceville School w Lawrenceville. Ponadto wykładał na uniwersytetach: Chicagowskim i Harvarda. Jako ochotnik brał udział w I i II wojnie światowej. Za swoje dokonania wojskowe otrzymał Order Brązowej Gwiazdy i Legię Zasługi. Służbę zakończył w randze podpułkownika US Air Force.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Choć Wilder nigdy nie przyznał się do homoseksualizmu[2] ani publicznie, ani w swojej korespondencji i pisarstwie, powszechnie było wiadomo, iż przez pewien czas pozostawał w związku z Samuelem Stewartem[3], pisarzem, rysownikiem i tatuażystą, którego prace miały przeważnie charakter pornograficzny.

Wilder prowadził aktywne życie towarzyskie. Do jego przyjaciół należeli m.in. Gertrude Stein, Ernest Hemingway, Willa Cather, Russel Wright (twórca sztuki użytkowej) i Montgomery Clift.

Coda[edytuj | edytuj kod]

Przez ostatnie lata życia Wilder mieszkał w Hamden ze swoją siostrą, Isabel, publicystką i recenzentką literacką. Zmarł 7 grudnia 1975 wskutek zawału serca[2]. Został pochowany na cmentarzu Mount Carmel w Hamden[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Pisarstwo Wildera – zarówno prozatorskie, jak dramaturgiczne – wykraczało poza obręb dominującej wówczas w literaturze amerykańskiej tendencji naturalistycznych[4]. W znacznym stopniu bowiem nawiązywało do klasycznego humanizmu. Naczelnym tematem jego twórczości jest poszukiwanie sensu istnienia człowieka, sensu ukrytego – zdaniem Wildera – w tajemnicy życia, której nie są w stanie wyjaśnić do końca ani religia, ani nauka[4].

W 1928 odniósł sukces (również finansowy) dzięki swojej drugiej powieści: Most San Luis Rey, która przyniosła mu Nagrodę Pulitzera. Nagrodę tę zdobył potem jeszcze za dramaty: Nasze miasto (1938) i The Skin of Our Teeth (1943), a National Book Award za powieść: The Eighth Day (1968).

Wilder był także tłumaczem, przełożył z języka francuskiego sztuki André Obey'a i Jeana-Paula Sartre'a. Napisał także libretta do oper: The Long Christmas Dinner Paula Hindemitha i opartej na jego sztuce – The Alcestiad Louise Talmy. W jego dorobku literackim znalazł się również scenariusz do filmu kryminalnego, W cieniu podejrzenia (1943), którego twórcą był ulubiony reżyser Wildera – Alfred Hitchcock.

Wybrane utwory[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1926 The Cabala (Kabała)
  • 1927 The Bridge of San Luis Rey (Most San Luis Rey)
  • 1930 The Woman of Andros (Kobieta z Andros)
  • 1935 Heaven's My Destination
  • 1948 Ides of March (Idy marcowe)
  • 1967 The Eighth Day
  • 1973 Theophilus North

Sztuki[edytuj | edytuj kod]

  • 1920 The Trumpet Shall Sound
  • 1938 Our Town (Nasze miasto)
The Merchant of Yonkers
  • 1942 The Skin of Our Teeth
  • 1954 The Matchmaker (na jej podstawie powstał musical Hello, Dolly!)
  • 1955 The Alcestiad or a Life in the Sun
  • 1960 Childhood
  • 1962 Plays for Bleeker Street

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Find A Grave – Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
  2. 2,0 2,1 Thornton Wilder w bazie Notable Names Database (ang.)
  3. Gay Bears • The Hidden Hisory of the Berkeley Campus – Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
  4. 4,0 4,1 Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich. Wiedza Powszechna, 1971, s. 524-526.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich, Wiedza Powszechna, 1971