Timajos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Timajos z Tauromenion (druga połowa IV w. p.n.e. - pierwsza połowa III w.p.n.e.[1]) – historyk grecki z Sycylii. Syn Andromachosa[2], założyciela Tauromenionu (dzisiejszej Taorminy). Od 312 p.n.e.[potrzebne źródło] przebywał w Atenach jako metojk, prawdopodobnie na skutek zajęcia jego rodzinnego miasta przez Agatoklesa[2][3].

Autor utworu chronograficznego Zycięzcy olimpijscy (gr. Olympioníkai) oraz Dziejów (gr. Historíai, tytułowanych także: Sprawy Sycylijskie - Italiká kaj Sikeliká)[2] w 38 księgach (zachowanych we fragmentach), poświęconych dziejom Greków na Zachodzie (na Sycylii, w Italii i południowej Galii), słabo w tamtym czasie znanym w reszcie greckiego świata. Początkowe pięć ksiąg było wprowadzeniem geograficzno-etnograficznym opisującym ludy z jakim Grecy zetknęli się na tamtych obszarach[3], reszta obejmowała historię od czasów mitycznych do roku 264 p.n.e.[1] W utworze tym Timajos dał wyraz swojej nienawiści do tyranii, krytykując zwłaszcza Agatoklesa[1]. Pod koniec życia Timajos stworzył dodatek opisujący wyprawę Pyrrusa do Italii i na Sycylię.

Praca Timajosa szybko stała się popularna i zyskała poważanie, to prawdpopodobnie ona zapoczątkowała praktykę datowania wydarzeń według olimpiad[4]. Także Rzymianie późniejszych czasów docenili jego dzieło (i wykorzystywali je jako źródło we własnej historiografii, tworzonej później), gdyż był jednym z pierwszych historyków, którzy dostrzegli rosnące znaczenie ich miasta[3]. Polibiusz, mimo że w swojej pracy rozpoczął opis historii od momentu zakończenia utworu Timajosa, był ostrym krytykiem autora Dziejów. Zarzucał mu brak doświadczenia politycznego, wojskowego, brak podróży i czerpanie wiedzy wyłącznie z książek (użył określenia: historyk książkowy - bybliakós)[3]. Nisko oceniał przemowy, które Timajos władał w usta postaci historycznych, a także opisy bitew, wydaje się jednak, że poza tymi elementami Dzieje były utworem rzetelnym[3]. Z zarzutów Polibiusza wynika, że Timajosa interesowały oprócz badań historycznych także antykwaryczne (poszukiwał m.in. starych inskrypcji w celu wydobycia szczegółowych informacji); była to postawa typowa dla dla tzw. historyków lokalnych okresu hellenistycznego, którzy opisywali zwykle dzieje jednego polis[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Wipszycka i Bravo 2010 ↓, s. 118.
  2. 2,0 2,1 2,2 Mała encyklopedia kultury antycznej, PWN, wydanie piąte, Warszawa 1983, ISBN 83-01-03529-3, s. 746
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Wipszycka i Bravo 2010 ↓, s. 594.
  4. Część badaczy uważa, że zasługę tę należy przypisać Chronografii Eratostenesa, patrz: Wipszycka i Bravo 2010 ↓, s. 594
  5. Wipszycka i Bravo 2010 ↓, s. 595.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]