Dwutlenek azotu
| Dwutlenek azotu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | NO2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa molowa | 46,01 g/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wygląd | brązowy gaz | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | 10102-44-0 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| PubChem | 3609161[8] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dwutlenek azotu (nazwa Stocka: tlenek azotu(IV)), NO2 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym azot występuje na IV stopniu utlenienia. W temperaturze pokojowej jest to brunatny, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu przypominającym zapach gazowego chloru.
W formie gazowej ulega on spontanicznej dimeryzacji do tetratlenku diazotu poniżej 147 °C, według równania reakcji:
- 2NO2 ⇌ N2O4
Ze spadkiem temperatury spada jego stężenie. W temperaturze 27 °C jego zawartość wynosi ok. 20%, a w po skropleniu ok. 0,7%. Mieszanina dwutlenku azotu i jego dimeru skrapla się w ok. −9 °C.
Na skalę techniczną dwutlenek azotu otrzymuje się w wyniku spontanicznego utlenienia tlenku azotu tlenem. Tlenek azotu otrzymuje się wcześniej w reakcji utleniania amoniaku.
Dwutlenek azotu jest tlenkiem kwasowym i w reakcji z wodą tworzy równomolową mieszaninę kwasu azotowego i kwasu azotawego. Tlenek azotu posiada silne właściwości utleniające. Utlenia wiele metali przejściowych, np. żelazo i miedź tworząc odpowiednie tlenki tych metali i tlenek azotu.
Z halogenami tworzy związki nazywane halogenkami nitrylu, np. NO2Cl i NO2F, które z kolei są używane niekiedy jako odczynniki do otrzymywania organicznych nitrozwiązków.
VSEPR [edytuj]
Obliczenie liczby przestrzennej dla dwutlenku azotu według metody VSEPR daje wartość 2,5, co zaokrągla się do 3. W efekcie dla cząsteczki NO2 przyjmuje się hybrydyzację sp2 (XR2E – budowa kątowa). Powodem takiej sytuacji jest fakt, iż NO2 jest rodnikiem, czyli oprócz wiązań z tlenem, posiada jeden wolny elektron. Wynika z tego stosunkowo duża reaktywność chemiczna oraz silne zabarwienie.
Przypisy [edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 Dwutlenek azotu (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-06-24].
- ↑ 2,0 2,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 4-79.
- ↑ 3,0 3,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 6-52.
- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 9-51.
- ↑ Dwutlenek azotu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24].
- ↑ 6,0 6,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Dwutlenek azotu (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-04-28].
- ↑ Dwutlenek azotu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-24].
- ↑ Dwutlenek azotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
Bibliografia [edytuj]
- Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Cz. 2. Warszawa: PWN, 1994, s. 660–661. ISBN 8301065427.
- CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009. ISBN 9781420090840.
