Dwutlenek azotu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tlenek azotu(IV))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dwutlenek azotu
Dwutlenek azotu Dwutlenek azotu
Dwutlenek azotu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NO2
Masa molowa 46,01 g/mol
Wygląd brązowy gaz
Identyfikacja
Numer CAS 10102-44-0
PubChem 3609161[8]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dwutlenek azotu (nazwa Stocka: tlenek azotu(IV)), NO2nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym azot występuje na IV stopniu utlenienia. W temperaturze pokojowej jest to brunatny, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu przypominającym zapach gazowego chloru.

W temperaturze poniżej 147 °C zaczyna ulegać spontanicznej dimeryzacji do bezbarwnego tetratlenku diazotu:

2NO2N2O4

Ze spadkiem temperatury stopień dimeryzacji rośnie. W temperaturze 27 °C zawartość NO2 wynosi ok. 20%, a w temperaturze skroplenia, tj. w ok. −9 °C w układzie jest go ok. 0,7%.

Na skalę techniczną dwutlenek azotu otrzymuje się w wyniku spontanicznego utlenienia tlenku azotu tlenem. Tlenek azotu otrzymuje się wcześniej w reakcji utleniania amoniaku.

Dwutlenek azotu jest tlenkiem kwasowym i w reakcji z wodą tworzy równomolową mieszaninę kwasu azotowego i kwasu azotawego. Ma silne właściwości utleniające – utlenia wiele metali przejściowych, np. żelazo i miedź, tworząc odpowiednie tlenki tych metali i tlenek azotu, NO.

Z halogenami tworzy związki nazywane halogenkami nitrylu, np. NO2Cl i NO2F, które z kolei są używane niekiedy jako odczynniki do otrzymywania organicznych nitrozwiązków.

VSEPR[edytuj | edytuj kod]

Dimeryzacja dwutlenku azotu

Obliczenie liczby przestrzennej dla dwutlenku azotu według metody VSEPR daje wartość 2,5, co zaokrągla się do 3. W efekcie dla cząsteczki NO2 przyjmuje się hybrydyzację sp2 (XR2Ebudowa kątowa). Powodem takiej sytuacji jest fakt, iż NO2 jest rodnikiem, czyli oprócz wiązań z tlenem, ma jeden wolny elektron. Wynika z tego stosunkowo duża reaktywność chemiczna oraz silne zabarwienie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Dwutlenek azotu (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-06-24].
  2. 2,0 2,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 4-79.
  3. 3,0 3,1 CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 6-52.
  4. CRC Handbook of Chemistry and Physics. s. 9-51.
  5. Dwutlenek azotu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24].
  6. 6,0 6,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Dwutlenek azotu (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-04-28].
  7. Dwutlenek azotu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-24].
  8. Dwutlenek azotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]