Tlenek krzemu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tlenek krzemu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny SiO
Masa molowa 44,08 g/mol
Wygląd czarne kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 10097-28-6
PubChem 66241[4]
Podobne związki
Podobne związki CO, SiO2
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Tlenek krzemu (nazwa Stocka: tlenek krzemu(II)), SiO – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na II stopniu utlenienia.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Tlenek krzemu powstaje podczas ogrzewania do ok. 1250 °C ditlenku krzemu z krzemem w próżni:

SiO2 + Si → 2SiO

Podczas schładzania następuje reakcja odwrotna (dysproporcjonowanie). Gwałtowne schłodzenie gazowego SiO na zimnej powierzchni pozwala na uzyskanie tego związku jako ciemnobrązowego amorficznego ciała stałego.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Bezpostaciowy tlenek krzemu tworzy łańcuchy polimeryczne −(Si−O)−. Monomeryczny SiO został wyizolowany jedynie w matrycy gazu szlachetnego. SiO jest izosterem tlenku węgla.

Tlenek krzemu jest silnym reduktorem. Na powietrzu w temperaturze pokojowej szybko utlenia się do ditlenku, który tworzy warstwę pasywującą chroniącą głębiej położone warstwy SiO przed utlenieniem.

Badania bezpostaciowego tlenku krzemu w fazie stałej za pomocą spektroskopii 29Si MAS-NMR oraz elektronowej mikroskopii transmisyjnej wskazują, że nie jest on związkiem chemicznym, lecz niejednorodną mieszaniną amorficznych ziaren krzemu i dwutlenku krzemu rozdzielonych fazą pośrednią o grubości 3–4 nm[5][6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Tlenek krzemu wykorzystuje się na masową skalę do wykonywania cienkich powłok na elementach optycznych metodą fizycznego osadzania z fazy gazowej w próżni. Po zakończeniu procesu warstwa tlenku krzemu ulega częściowemu utlenieniu i składa się z mieszaniny SiO, Si2O3 i SiO2.

Tlenek krzemu jest także substratem do otrzymywania innych związków krzemu, np. węglika krzemu i azotku krzemu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-98. ISBN 9781420090840.
  2. Tlenek krzemu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-07-05].
  3. 3,0 3,1 3,2 Tlenek krzemu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2012-07-05].
  4. Tlenek krzemu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. B. Friede, M. Jansen. Some comments on so-called silicon monoxide. „Journal of Non-Crystalline solids”. 204 (2), s. 202–203, 1996. doi:10.1016/S0022-3093(96)00555-8. 
  6. K. Schulmeister, W. Mader. TEM investigation on the structure of amorphous silicon monoxide. „Journal of Non-Crystalline Solids”. 1–3, s. 143–150, 2003. doi:10.1016/S0022-3093(03)00029-2.