Tritlenek ksenonu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tlenek ksenonu(VI))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tritlenek ksenonu
Tritlenek ksenonu Tritlenek ksenonu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny XeO3
Masa molowa 179,29 g/mol
Wygląd bezbarwne krystaliczne ciało stałe[2]
Identyfikacja
Numer CAS 13776-58-4
Podobne związki
Podobne związki XeO4
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Tritlenek ksenonu (nazwa Stocka: tlenek ksenonu(VI)), XeO3nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym ksenon występuje na VI stopniu utlenienia. Jest związkiem nietrwałym i wyjątkowo wybuchowym[2].

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Tritlenek ksenonu jest związkiem niestabilnym, wybuchającym z bardzo dużą siłą w wyniku potarcia, podgrzania lub spontanicznie. Należy przechowywać go w roztworze wodnym w butelkach teflonowych, dbając, aby nie doszło do odparowania wody i precypitacji związku, zwłaszcza w okolicach zamknięcia[3]. Jest bardzo silnym utleniaczem, choć kinetyka reakcji może być wolna[4].

Dobrze rozpuszcza się w wodzie, znacząco powyżej stężenia 2M[4]. Roztwór wodny związku zwany jest "kwasem ksenonowym"[5][3], jednak roztwór taki zawiera cząsteczki XeO3[4]. W roztworach obojętnych jest trwały[4]. W roztworze zasadowym tworzy jon wodoroksenonianowy[4]:

XeO3 + OHHXeO4

Struktura tego anionu w roztworze nie jest poznana, oprócz HXeO4 może to być H5XeO6 lub XeO3·OH[4]

Wodoroksenoniany łatwo dysproporcjonują do nadksenonianów (XeVIII) i wolnego ksenonu (Xe0)[5]:

2HXeO4 + 2OH → Xe + XeO4−6 + O2 + 2H2O

Z tego powodu w reakcji roztworu XeO3 z roztworem NaOH można otrzymać nadksenonian sodu, Na4XeO6[4], jednak w odpowiednich warunkach możliwe jest otrzymanie wodoroksenonianów metali alkalicznych o wzorze MHXeO4[6][7].

Reaguje z heksafluorkiem ksenonu i tlenotetrafluorkiem ksenonu dając odpowiednio tlenotetrafluorek ksenonu i ditlenodifluorek ksenonu[8]:

XeO3 + 2XeF63XeOF4
XeO3 + 3XeOF42XeO2F2

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Tritlenek ksenonu powstaje w wyniku hydrolizy tetrafluorku lub heksafluorku ksenonu[2][8][5]:

3XeF4 + 6H2O → 2Xe + XeO3 + 12HF + 1,5O2
XeF6 + 6H2OXeO3 + 6HF

Obie reakcje mają gwałtowny przebieg. Drugi z procesów nie powoduje utraty ksenonu(VI). Przeprowadza się go przepuszczając pary XeF6 w strumieniu azotu przez naczynie z wodą. Produkt wytrąca się w postaci bezbarwnych kryształów.

Kontakt XeF6 z wilgocią atmosferyczną wywołuje powolną hydrolizę, w wyniku której powstaje stały tritlenek ksenonu[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-98. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 2,2 Xenon. W: Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003, s. 973. ISBN 0070494398.
  3. 3,0 3,1 Holloway, John H.. Explosion hazards with xenon trioxide solutions ("xenic acid"). „Talanta”. 14 (7), s. 871-873, 1967. doi:http://dx.doi.org/10.1016/0039-9140(67)80112-7. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Appelman, E. H., Malm, J. G.. Hydrolysis of Xenon Hexafluoride and the Aqueous Solution Chemistry of Xenon. „Journal of the American Chemical Society”. 86 (11), s. 2141-2148, 1964. doi:10.1021/ja01065a009. 
  5. 5,0 5,1 5,2 N. N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemistry of the elements. Oxford; New York: Pergamon Press, 1984, s. 1057. ISBN 0-08-022057-6.
  6. Spittler, T. M., Jaselskis, Bruno. Preparation and Properties of Monoalkali Xenates. „Journal of the American Chemical Society”. 87 (15), s. 3357-3360, 1965. doi:10.1021/ja01093a013. 
  7. Jaselskis, Bruno, Spittler, T. M., Huston, J. L.. Preparation and Properties of Monocesium Xenate (CsHXeO4). „Journal of the American Chemical Society”. 88 (10), s. 2149-2150, 1966. doi:10.1021/ja00962a013. 
  8. 8,0 8,1 8,2 5.6.4. Chemia ksenonu. W: J. D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Jerzy Kuryłowicz (tłum.). Wyd. czwarte poprawione. Warszawa: PWN, 1997, s. 287–288. ISBN 8301123524.