Tolkmicko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tolkmicko
Tolkmicko
Herb
Herb Tolkmicka
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Tolkmicko
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie ok. 1296
Burmistrz Andrzej Lemanowicz
Powierzchnia 2,29[1] km²
Wysokość 4 m n.p.m.
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

2812[2]
1227,95 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 55
Kod pocztowy 82-340
Tablice rejestracyjne NEB
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Tolkmicko
Tolkmicko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tolkmicko
Tolkmicko
Ziemia 54°19′12,79″N 19°31′38,33″E/54,320219 19,527314
TERC
(TERYT)
6283504094
Urząd miejski
ul. Portowa 2
82-340 Tolkmicko
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Tolkmicko w Wikisłowniku
Strona internetowa

Tolkmicko (do 1945 niem. Tolkemit) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tolkmicko, położone nad Zalewem Wiślanym.

Ośrodek usługowy i turystyczno-wypoczynkowy. Przemysł spożywczy (rybny, przetwórstwo owoców i warzyw). Port morski.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tolkmicko w 1750 roku

Najstarsze wzmianki na temat Tolkmicka są legendami, które trudno traktować jako rzetelne źródła historyczne, jednak swoje potwierdzenie znajduje fakt, ze w najbliższej okolicy miasta istniał wczesnośredniowieczny gród Prusów, którego pozostałości zachowały się do dnia dzisiejszego. Wykopaliska wskazują na powstanie grodu we wczesnej epoce żelaza (około 650-400 p.n.e.). Z tego okresu pochodzą ślady pobytu w okolicy ludności kultury łużyckiej oraz cztery grodziska znajdujące się na terenie gminy. Aż do XIII wieku tereny te zamieszkiwali pruscy Pogezanie. W latach 1233-1283 Prusowie zostali podbici przez Krzyżaków. W latach 1296-1300 osada otrzymała przywilej lokacyjny. Pierwszy pisemny zapis nazwy miasta pochodzi z 1326 roku i brzmi „Tolkemit”. Natomiast pierwszy przekaz o istnieniu kościoła w Tolkmicku pochodzi z roku 1330. 21 marca 1351 roku Wielki Mistrz krzyżacki Henryk Dusemer odnowił przywilej miejski Tolkmicka a w 1359 roku miejscowość, wraz z wsią Nowinka, otrzymały przywilej na uprawianie rybołówstwa. 3 kwietnia 1440 roku Tolkmicko przystąpiło do Związku Pruskiego. Czternaście lat później burmistrz miasta złożył przysięgę wierności królowi polskiemu a mieszczanie zburzyli zamek krzyżacki znajdujący się w mieście. Po zakończeniu wojny trzynastoletniej w 1466 roku, Tolkmicko znalazło się w granicach Polski (Prusy Królewskie) i pozostało w Rzeczypospolitej aż do roku 1772. Podczas wojny polsko-szwedzkiej, w dniach 11-12 czerwca 1626 roku, w Tolkmicku zatrzymał się król szwedzki Gustaw II Adolf. W XVII wieku nawiedziły miasto dwa wielkie pożary, które strawiły jego zabudowania (1634, 1694). W roku 1710 z powodu epidemii dżumy zmarła połowa mieszkańców Tolkmicka. W 1720 roku otwarto w miejscowości browar. Kolejny wielki pożar, który wybuchł 29 lipca 1767 roku strawił dom piwny, budynek ratusza oraz kościół, które później odbudowano. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku miasto znalazło się w granicach Królestwa Pruskiego. W 1793 roku ukończono nowy ratusz. W 1785 r. zbudowano w miejscowości pierwszą szkołę, a w latach 18031828 funkcjonował w niej Sąd Ziemski i Miejski. W 1818 roku po utworzeniu Powiatu elbląskiego włączono do niego Tolkmicko. Podczas Powstania listopadowego w mieście stacjonowało 240 żołnierzy, a w tym samym roku w miejscowości wybuchła epidemia cholery. W 1832 roku w Tolkmicku otwarto pierwszą aptekę, a w 1851 zamknięto browar. W drugiej połowie XIX wieku, dał się zauważyć intensywny rozwój gospodarczy miasta. Ponieważ w latach 18621883 budowano port rybacki, w roku 1873 poprowadzono szosę z Tolkmicka do Elbląga. W roku 1899 zakończono budowę Kolei Nadzalewowej ze stacja w Tolkmicku. W latach 19251928 miasto wyposażono w sieć kanalizacji burzowej. W 1939 roku rozpoczęto budowę fabryki marmolady, jednak została ona zamknięta już w 1940 roku. Zajęcie miasta przez Armię Czerwoną nastąpiło 26 stycznia 1945 roku. Podczas II wojny światowej miejscowość została dotkliwie zniszczona. Z Tolkmicka z końcem wojny uciekła połowa mieszkańców. Powojenna historia miasta, to powolna odbudowa miasta które nigdy już nie odzyskało dawnej świetności. W czasach PRLu powstały w Tolkmicku dwa wielkie zakłady przetwórstwa spożywczego. W 1946 roku utworzono Bosmanat Portu. Kolejne inwestycje to budowa oczyszczalni ścieków i kanalizacji sanitarnej, a także budowa szkoły, ośrodka kultury i innych obiektów użytku publicznego.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od legendarnej nazwy grodu Tolko i córki księcia Hoggo – Mity[3].

Przynależność miasta do stowarzyszeń[edytuj | edytuj kod]

Miasto Tolkmicko należy do trzech stowarzyszeń propagujących współpracę regionalną[4].

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Tolkmicko, zabytkowy dworzec kolejowy, (Morska 4)
Port w Tolkmicku

W porcie znajduje się bosmanat oraz jedyna na Zalewie Wiślanym jednostka ratownictwa morskiego. Głębokość podejścia do portu 1,8 m; w porcie 2,0 m. Brak infrastruktury sanitarnej[5]. W latach 2011-2013 w porcie przeprowadzono gruntowny remont nabrzeży a także wybudowano przystań żeglarską z infrastrukturą. Jachty mogą cumować do pływających pomostów przy Nabrzeżu Południowym, a żeglarze mają przy Nabrzeżu Zachodnim budynek z wc i prysznicami. Są przyłącza prądu i można nabrać wody. W 2013 roku w porcie rozpoczęto rozbiórkę i równoczesną budowę nowego falochronu wschodniego.[6]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła

W Tolkmicku znajduje się około dziesięciu zabytków znajdujących się pod opieką konserwatora[7].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Na południe od miasta na obszarze Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej znajdują się pozostałości staropruskiego grodziska Wały Tolkmita.

  • Park Krajobrazowy "Wysoczyzna Elbląska"
  • Pozostałości dawnych fortyfikacji miejskich
  • Wzgórze Starościńskie
  • Port w Tolkmicku – największy polski port na Zalewie Wiślanym

Kultura i rozrywka[edytuj | edytuj kod]

Ośrodki kultury[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury
  • Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im. K. I. Gałczyńskiego
  • Oratorium św. Jana Bosko w Tolkmicku

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

  • Dni Tolkmicka
  • Międzynarodowy Zlot Motocyklistów "KARDAN"
  • Regionalny Przegląd Zespołów Tańca Nowoczesnego
  • Regaty żeglarskie
  • Festyn parafialny
  • Dożynki

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • KS Barkas Tolkmicko – piłka nożna (III Liga)
  • UKS Tolkmicko - sekcja żeglarska
  • Salezjańska Organizacja Sportowa "SALOS"
  • Tolkmicko Elite Basketball – Koszykówka

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

  • MASFROST Sp. z o.o. – producent mrożonej żywności

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z Tolkmickiem lub w nim urodzone[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie i zaprzyjaźnione[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]