Tomáš Baťa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomáš Baťa
Pomnik Tomáša Baty w Otrokovicach
Tomáš Baťa (Svit, Słowacja)

Tomáš Baťa (wym. [ˈtomaːʃ ˈbaca]; pol. Tomasz Bata; ur. 3 kwietnia 1876, Zlín; zm. 12 lipca 1932, Otrokovice) - czeski przemysłowiec, założyciel firmy Baťa.

Urodził się w rodzinie, która tradycyjnie zajmowała się szewstwem. Po śmierci matki ojciec wstąpił ponownie w związek małżeński, a rodzina przeniosła się do Uherskiego Hradišcia, gdzie Tomáš Baťa podjął naukę w szkole, zarówno po czesku jak i po niemiecku. Równocześnie zajmował się wyrobem obuwia i jego sprzedażą. W wieku 14 lat, wbrew woli ojca, opuścił dom i przeniósł się do Prościejowa, gdzie znalazł zatrudnienie w firmie Fäber produkującej maszyny szewskie. Dzięki pomocy siostry Anny usamodzielnił się i zajął się handlem. Po otrzymaniu po matce spadku[potrzebne źródło], w 1894 roku rodzeństwo Tomáš, Antonín i Anna, założyli przedsiębiorstwo produkujące obuwie na zasadzie pracy nakładczej, początkowo współpracowali z 3 chałupnikami. W następnym roku firma popadła w kłopoty finansowe i długi, które zostały spłacone w 1898 roku. Z powodu braku środków na zakup dostatecznej ilości skór, Tomáš zaproponował produkcję na skórzanej podeszwie butów z płótna[1]. Firma zatrudniała wtedy 60 rękodzielników - chałupników. W tym samym czasie brat Antonín zapadł na gruźlicę i Tomáš samodzielnie kierował firmą.

W 1904 roku[potrzebne źródło] w celu poznania nowych technologii, metod zarządzania i motywowania pracowników odbył podróż do USA i zatrudnił się w jednej z fabryk. Zwiedził m.in. zakłady Forda. Po powrocie w USA i Niemczech zamówił maszyny dla swojego przedsiębiorstwa. W 1908 roku zmarł brat Antonín, a siostra Anna wyszła za mąż. Oznaczało to przejęcie przez Tomáša całkowitej kontroli nad firmą[1]. Podjął decyzję o masowej produkcji lekkiego obuwia. W 1910 roku zatrudniał już 350 pracowników przy produkcji 3000 par obuwia dziennie. Aby ściągnąć nowych pracowników rozpoczął budowę domów pracowniczych. Ta zabudowa składająca się z czerwonych ceglanych domów z białym wykończeniem po dziś dzień jest charakterystyczna dla Zlínu. W produkcji wprowadził system optymalizacji wykrojów oraz kar dla pracowników nieutrzymujących jakości.

W 1912 wstąpił w związek małżeński z Marią Menčíkovą, córką zarządcy wiedeńskiej biblioteki cesarskiej. Po dwóch latach urodził się im syn Tomáš Baťa junior.

W okresie pierwszej wojny, dzięki dużym zamówieniom austriackiej armii cesarskiej, nastąpił szybki rozwój firmy, która osiągnęła dzienną produkcję w wysokości 10 tys. par obuwia[1].

Po I wojnie światowej, Baťa dynamicznie rozwijał swoje przedsiębiorstwa. W 1925 roku zatrudniał już 5200 pracowników przy produkcji znacznie przekraczającej 100 tys. par obuwia dziennie. Tomáš Baťa wszedł ze swoim obuwiem na rynki międzynarodowe[1]. W 1928 roku kompleks fabryczny miał 30 obiektów. W Zlínie powstały szkoły przygotowujące pracowników na różnych poziomach oraz filmowe studio (późniejsze studio filmowe Kudlov), w którym były produkowane reklamy butów Baty. W tym czasie rozpoczęła się współpraca Tomáša z jego przyrodnim bratem Janem Antonínem[potrzebne źródło]. W 1931 roku przedsiębiorstwo stało się spółką akcyjną. Bata rozpoczął dywersyfikację majątku firmy poprzez dywersyfikację produkcji, zainwestował m.in. w przemysł budowlany, tekstylny, maszynowy, taboru kolejowego, lotniczy, papierniczy, chemiczny, bawełniany, rolnictwo, leśnictwo czy plantacje kauczuku.[1].

Bata zginął 12 lipca 1932 roku, gdy jego prywatny samolot wystartował z firmowego lotniska w Otrokovicach i po kilku minutach lotu do Zurychu w gęstej mgle uległ wypadkowi[1]. Zarząd nad firmą przejął Jan Antonin Bata

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Tomáš Baťa. Najsłynniejszy szewc świata (pol.). Grupa Onet.pl SA, 2014-12-16. [dostęp 2014-12-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Powyższy artykuł jest częściowym tłumaczeniem artykułu z czeskiej Wikipedii.