Tomasz Beksiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Beksiński
Tomasz Sylwester Beksiński
Tomasz Beksiński
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1958
Sanok
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1999
Warszawa
Przyczyna śmierci samobójstwo
Zawód dziennikarz muzyczny, prezenter radiowy, tłumacz
Edukacja I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku
Uniwersytet Śląski
Rodzice Zdzisław Beksiński
Zofia Beksińska (zd. Stankiewicz)

Tomasz Sylwester Beksiński[1] (ur. 26 listopada 1958 w Sanoku, zm. 24 grudnia 1999 w Warszawie) – polski dziennikarz muzyczny, prezenter radiowy, tłumacz języka angielskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Sanoku, był synem Zofii (1928–1998) i Zdzisława oraz prawnukiem Władysława i praprawnukiem Mateusza. Jego matką chrzestną była Alina Jankowska, z zaprzyjaźnionej z Beksińskimi rodziny Trendotów[2]. Muzyką interesował się już od 12 roku życia, szczególną pasję przejawiał do muzyki rockowej i jej mrocznych gatunków (jak rock progresywny, rock gotycki), oraz do horrorów. W felietonach wspominał, że po raz pierwszy i ostatni bał się na filmie Kobieta-Wąż, który obejrzał w 1970 roku. Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku z 1977[3]. Na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach studiował anglistykę, której jednak nie skończył.

2 listopada 1988 przeżył katastrofę lotniczą w Białobrzegach pod Rzeszowem, w której zginęła jedna osoba, a kilka zostało poważnie rannych. Nigdy później nie wsiadł do samolotu.

Jego matka Zofia Beksińska zmarła nagle w 1998 roku z powodu tętniaka aorty, a jego ojciec został brutalnie zamordowany w swoim mieszkaniu w 2005 roku.

Dziennikarz muzyczny[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat 70. został dziennikarzem muzycznym i wkrótce stał się jedną z najbardziej charyzmatycznych osobowości wśród polskich prezenterów radiowych. Już jako licealista prowadził szkolny radiowęzeł w Sanoku, potem jako prezenter muzyczny grał w dyskotekach, np. w klubie „Dedal” w Rzeszowie.

Wybór drogi życiowej nie był dziełem przypadku – znany był wśród melomanów jako osoba posiadająca bogaty zbiór płyt, w czasach PRL niektóre z nich, pochodzące z zagranicy, były prawdziwym rarytasem. (Wiele z nich znalazło się w domu Beksińskich jako zapłata za obrazy, które Zdzisław Beksiński wysyłał za granicę w ramach swego rodzaju handlu wymiennego [4].) Chętnie je udostępniał, dlatego też wielu prezenterów radiowych zabiegało o jego przyjaźń.

Zadebiutował na antenie radiowej w 1982 roku w audycji Marka Niedźwieckiego. Radiowego rzemiosła uczył się od Piotra Kaczkowskiego, Jerzego Kordowicza i Korneliusza Pacudy. Na początku współpracował z Programem II Polskiego Radia, gdzie od 1985 prowadził autorską audycję „Romantycy muzyki rockowej”, popularyzującą głównie muzykę New romantic. Równolegle prowadził „Klub stereo”, a następnie wraz z Tomaszem Szachowskim „Wieczór płytowy”. Jego ostatnią audycją w Programie II, był program „Czas na Rock”. Po przejściu w 1991 roku do Programu III prowadził audycję z cyklu „Muzyczna poczta UKF” i „Trójka pod księżycem”. Jego nocne autorskie audycje zyskały duże grono słuchaczy i status „kultowych”, będąc starannie opracowanymi całościami słowno-muzycznymi.

Pisał felietony oraz recenzje do czasopisma „Tylko Rock” oraz „Magazynu muzycznego”. Od 1998 roku miał w „Tylko Rocku” stałą rubrykę pod tytułem „Opowieści z Krypty”, gdzie drukowano jego felietony. Ogółem napisał ich 18. Pisał również felietony i reportaże filmowe do czasopisma „Machina”.

Tłumacz[edytuj | edytuj kod]

Tomasz Beksiński był tłumaczem języka angielskiego. Przetłumaczył m.in. wszystkie ówczesne filmy o Jamesie Bondzie, Harrym Callahanie i niemal całą twórczość filmową i telewizyjną grupy Monty Pythona, których był gorącym miłośnikiem oraz kilkadziesiąt innych filmów, między innymi: Milczenie owiec, Dzikość serca, Rój, Ktoś mnie obserwuje, Robin Hood – książę złodziei, Czas apokalipsy, Po tragedii „Posejdona”, Ptasiek, Szklana pułapka, Nie oglądaj się teraz, Drakula, Frankenstein, Zabójcza broń, 1941, Smętarz dla zwierzaków, Wściekłe psy. Współpracował z TVP i firmą ITI.

Tłumaczył również teksty prezentowanych piosenek, np. zespołów: The Cure, Devil Doll, Genesis, Marillion, Iron Maiden, King Crimson, Pink Floyd, The Doors, Ultravox, Joy Division, Lacrimosa, Depeche Mode i The Sisters of Mercy.

Samobójstwo[edytuj | edytuj kod]

Grobowiec rodziny Beksińskich (Cmentarz Centralny w Sanoku)

Skłonności samobójcze przejawiał już od czasów młodości – w wieku lat 16 próbował popełnić samobójstwo poprzez otrucie gazem i zażycie środków nasennych[potrzebne źródło]. Dowodem obsesyjnego zainteresowania własną śmiercią jest również fakt, że we wrześniu 1977 w wieku lat 18 rozwiesił w rodzinnym Sanoku własne klepsydry[5], których wykonanie zamówił wcześniej w lokalnej drukarni. Przed 1999 rokiem podjął jeszcze co najmniej kilka prób samobójczych; w czasie jednej z nich (w jego warszawskim mieszkaniu) odkręcony gaz uległ samozapłonowi po czym eksplodował - Beksiński uległ poparzeniom oraz został zraniony fragmentami szyb. W czasie innej z prób uratował go ojciec który - zaniepokojony milczącym telefonem - przyszedł do jego mieszkania i odnalazł go w stanie śmierci klinicznej spowodowanym przedawkowaniem środków nasennych [6].

Ostatecznie, 24 grudnia 1999 Tomasz Beksiński popełnił samobójstwo[7] zażywając znaczne ilości leków, wcześniej dwuznacznie zapowiadając je w pesymistycznie podsumowującym współczesną kulturę felietonie w piśmie „Tylko Rock”.

Wolą wyrażoną w testamencie przekazał wszystkie swoje płyty kompaktowe Programowi III PR, a posiadane obrazy autorstwa swojego ojca Zdzisława Muzeum Historycznemu w Sanoku.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 2000 Telewizja Polska nagrała krótkometrażowy film dokumentalny Dziennik zapowiedzianej śmierci. Film otrzymał Nagrodę Specjalną Festiwalu Mediów „Człowiek w zagrożeniu” (Łódź 2000)[8].

W dniach od 12 do 15 listopada 2009 w Sanoku odbył się festiwal „Love Never Dies, czyli dlaczego pamiętamy Tomka Beksińskiego”. Organizatorami festiwalu byli: Fundacja Beksiński przy współudziale Miasta i Powiatu Sanok oraz Muzeum Historycznego w Sanoku.

W 2009 roku ukazał się album Tomasz Beksiński 1958–1999 (wyd. Fundacja Beksiński, Rzeszów, ISBN 978-83-929805-0-6), na który złożyła się książka autorstwa Sylwii Stępniewskiej, album fotograficzny, wybór wierszy i prac graficznych Tomasza Beksińskiego oraz film dokumentalny o nim, zatytułowany Dr. Jimmy[9].

Festiwal Rocka Progresywnego w Gniewkowie od siódmej edycji (2013) nosi imię Tomasza Beksińskiego[10].

W 2014 ukazała się książka biograficzna o Zdzisławie i Tomaszu Beksińskich pt. Beksińscy. Portret podwójny, autorstwa Magdaleny Grzebałkowskiej[11][12].

Dnia 2 lutego 2015 r. nakładem Agencji Muzycznej Polskiego Radia, pod patronatem Programu III Polskiego Radia, została wydana płyta poświęcona pamięci Tomasza Beksińskiego. Album kompilacyjny Tomasz Beksiński - In Memoriam zawiera 14 utworów artystów, których muzykę dziennikarz prezentował w swoich audycjach (takich jak The Sisters of Mercy, The Legendary Pink Dots, Lacrimosa, Marillion, The Alan Parsons Project, Jethro Tull, Collage, Closterkeller, Camel). Wyboru nagrań dokonali dziennikarze radiowej "Trójki" oraz sympatycy jego programów. W dniu premiery albumu Program 3 poświęcił osobie Beksińskiego część czasu antenowego - wyemitowano m.in. reportaż zatytuowany Romantycy muzyki rockowej, autorstwa Ireneusza Białka[13].

Felietony z cyklu „Opowieści z Krypty”[edytuj | edytuj kod]

Felietony publikowane w czasopiśmie „Tylko Rock”:

  • Solsbury Hill – nr 8/1998,
  • Martwy krab – nr 9/1998,
  • Odsuńcie ode mnie ten komputer goryczy – nr 10/1998,
  • Upadek cesarstwa kasetowego – nr 11/1998,
  • III Reich'n'roll – nr 12/1998,
  • The Michael Douglas syndrome – nr 1/1999,
  • Seks dla dorastających – nr 2/1999,
  • Kobieta wąż – nr 3/1999,
  • Patetyczny bękart – nr 4/1999,
  • Shit przyszłości – nr 5/1999,
  • Co by tu jeszcze spieprzyć – nr 6/1999,
  • Młotek człowiekowi sąsiadem – nr 7/1999,
  • Jaszczurka w bidecie – nr 8/1999,
  • Simone Choule – nr 9/1999,
  • Tylko nie rock! – nr 10/1999,
  • Dyskretny urok klasy robotniczej – nr 11/1999,
  • Mur – nr 12/1999,
  • Fin de siecle – nr 1/2000.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia rodu Beksińskich (pol.). beksinski.com.pl. [dostęp 2012-07-12].
  2. Stanisław Dobrowolski: Kamienica. Edelheitowie — Trendotowie — Jankowscy w Sanoku. Krosno – Sanok: Ruthenus, 2013, s. 184. ISBN 978-83-7530-243-9.
  3. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2013-12-15].
  4. Magdalena Grzebałkowska,Beksińscy. Portret podwójny. znak.com.pl. [dostęp 29 stycznia 2014].
  5. Dokumenty. muzeum.sanok.pl. [dostęp 22 lutego 2014].
  6. Magdalena Grzebałkowska,Beksińscy. Portret podwójny. znak.com.pl. [dostęp 29 stycznia 2014].
  7. Tomasz Beksiński nie żyje (pol.). wp.pl, 1999-12-27. [dostęp 2014-12-24].
  8. Dziennik zapowiedzianej śmierci w: filmweb.pl
  9. Tomasz Beksiński 1958–1999 – praca zbiorowa – Lubimy Czytać
  10. Historia. Festiwal Rocka Progresywnego w Gniewkowie. [dostęp 2014-06-27].
  11. Magdalena Grzebałkowska,Beksińscy. Portret podwójny. znak.com.pl. [dostęp 29 stycznia 2014].
  12. Beksińscy – ojciec i syn przeklęci. wnas.pl, 29 stycznia 2014. [dostęp 29 stycznia 2014].
  13. Płyta "Tomasz Beksiński - In Memoriam" pod patronatem Trójki.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]