Tomb Raider (seria)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy serii gier. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Tomb Raider
Producenci Core Design
Crystal Dynamics
Wydawcy Eidos Interactive
Square Enix
Pierwsza gra z serii Tomb Raider (1996)
Ostatnia gra z serii Tomb Raider (2013)
Platformy Dreamcast, Game Boy Advance, Macintosh, OS X, MS-DOS, Microsoft Windows, GameCube, Nintendo DS, PlayStation, PlayStation 2, PlayStation 3, PlayStation Network, PlayStation Portable, Sega Saturn, Wii, Windows Mobile, Xbox, Xbox 360
Gatunek przygodowa gra akcji

Tomb Raider ( tu:m `reɪdə(r) ) – seria gier komputerowych, komiksów, powieści i filmów opowiadających o przygodach fikcyjnej, brytyjskiej archeolog Lary Croft. Od ukazania się pierwszej części serii w 1996 roku seria stała się dochodową marką wykorzystującą różne media, zaś Lara stała się jedną z głównych ikon przemysłu gier komputerowych. W 2006 roku znalazła się w Księdze rekordów Guinnessa, gdzie określono ją jako „bohaterkę gry komputerowej, która odniosła największy sukces w realnym życiu” (Most Successful Human Videogame Heroine)[1].

Sześć pierwszych gier z cyklu stworzonych zostało przez Core Design, zaś następne (dotychczas cztery) przez Crystal Dynamics. Wszystkie wydało Eidos Interactive, które posiada prawa do znaku handlowego Tomb Raider oraz związanych z serią postaci. Dotychczas nakręcone zostały dwa pełnometrażowe filmy aktorskie (Tomb Raider oraz Tomb Raider: Kolebka Życia) z Angeliną Jolie w roli głównej. Gry z serii sprzedały się w łącznej liczbie ponad trzydziestu pięciu milionów egzemplarzy, co czyni Tomb Raidera jedną z najlepiej sprzedających się serii gier wideo w historii[2][3]. Najwyższe wyniki sprzedaży osiągnął Tomb Raider II, który znalazł około ośmiu milionów nabywców[4].

Scenariusze[edytuj | edytuj kod]

Istnieją cztery różne wersje biografii Lary. Pierwsza, opowiedziana w częściach od pierwszej do szóstej. Drugi scenariusz stanowi gra Tomb Raider: Legenda i Tomb Raider Underworld oraz dwa filmy kinowe. Chociaż Anniversary jest remakiem oryginalnego Tomb Raidera, historia opowiedziana w grze została skorygowana, aby pasowała do drugiego scenariusza, choć nie zawiera wyraźnych odwołań do fabuły Legendy. Trzeci scenariusz to wersja komiksowa, z komiksów wydawanych przez Top Cow. W komiksach wspomina się, że Lara straciła rodziców i narzeczonego w katastrofie samolotu gdy miała dwadzieścia jeden lat, zaś w drugim scenariuszu, że jej matka zginęła w katastrofie samolotowej, gdy Lara miała dziewięć lat.

Pierwszy scenariusz często nazywany jest scenariuszem Core Design, drugi zaś scenariuszem Crystal Dynamics. Różnice w nich są szczególnie zauważalne w przypadku postaci Lary, co tyczy się zarówno jej przeszłości, jak i osobowości. Zarówno w drugim scenariuszu jak i w filmach podaje się, że ojciec Lary zginął w Kambodży. Gry z serii stworzone przez Crystal Dynamics w wielu aspektach powiązane są z filmami, chciano bowiem zachować pomiędzy nimi swego rodzaju spójność, stąd też np. wygląd rezydencji Croftów w Legendzie i Anniversary jest bardzo podobny do tego znanego z filmów.

W 2013 roku miał premierę restart serii z zupełnie nowym, czwartym scenariuszem, który został ujawniony na łamach magazynu „Game Informer”. Lara Croft (zupełnie nowa postać, niepowiązana z poprzednimi trzema) po ukończeniu studiów w wieku 21 lat wyrusza na ekspedycję na jedną z Wysp Japońskich Yamatai, aby udowodnić światu, że nadaje się do archeologii. Jednakże już blisko wyspy statek wpada w sam środek burzy sztormowej i tonie. Lara ratuje się i dociera na wyspę, jednakże ktoś ją ogłusza i porywa. Po ucieczce musi przetrwać w niekorzystnych warunkach, walczyć z mieszkańcami wyspy i znaleźć przyjaciół. W tym scenariuszu rodzice Lary zaginęli i są poszukiwani, a mimo ich bogactwa, Lara na zapłacenie za studia pracowała sama. Nie chciała wziąć pieniędzy rodziców, gdyż w ten sposób przyznałaby, że oni nie żyją.

Lara Croft[edytuj | edytuj kod]

Alison Carroll – oficjalna modelka Lary Croft w latach 2008–2010
Information icon.svg Osobny artykuł: Lara Croft.

Główną bohaterką Tomb Raidera jest Lara Croft, atrakcyjna i inteligentna brytyjska archeolog poszukująca starożytnych skarbów. Pod wieloma względami przypomina Indianę Jonesa.

Lara została stworzona przez projektanta pracującego dla firmy Core Design, Toby’ego Garda, wyewoluowała z wielu pomysłów odrzuconych ze wczesnych koncepcji. Prawie zawsze przedstawiana jest w brązowych szortach, niebieskim topie, z małym brązowym plecakiem oraz dwiema kaburami, w których nosi broń. W poszczególnych częściach serii trochę zmieniał się wygląd bohaterki, który dostosowywany był do rosnących możliwości komputerów (poprawienie animacji, wygładzenie rysów twarzy, poruszające się włosy), jak również oczekiwań fanów (przesadnie powiększany biust, który ostatecznie jednak zmniejszono).

W rolę Lary Croft wcieliło się kilka modelek, m.in. brytyjska aktorka Nell McAndrew, Rhona Mitra (pierwsza oficjalna modelka) oraz amerykańska aktorka Angelina Jolie, grająca Larę w filmach. Ostatnią oficjalną modelką Lary była Alison Carroll (2008–2010).

Gry z serii[edytuj | edytuj kod]

Lista gier[edytuj | edytuj kod]

Gry multiplatformowe:

Spin-offy

Dodatki

Gry przeznaczone na konsole przenośne:

Cechy gier[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza część wydana została na platformy Sega Saturn, PlayStation i PC. Z niesprawdzonych źródeł wynika, że gra początkowo projektowana była na Atari Jaguar[potrzebne źródło]. Jest jednym z tytułów odpowiedzialnych za sukces konsoli PlayStation w latach 90. XX wieku. Gry przedstawiają świat w 3D, na który składa się seria grobowców i innych lokacji, przez które gracz musi przeprowadzić Larę. Po drodze zabija niebezpieczne zwierzęta i inne istoty, zbiera przedmioty i rozwiązuje łamigłówki, aby uzyskać dostęp do ostatecznej nagrody, zwykle będącej potężnym artefaktem. W późniejszych grach celami Lary stali się głównie ludzie, co spotkało się z krytyką osób, które uznały, że gra stała się zbyt brutalna[potrzebne źródło].

Tomb Raider jest wczesnym przedstawicielem gier typu third-person shooter, jako że gracz stale widzi główną bohaterkę. Kamera podąża za nią, zwykle pokazując świat sponad jej ramienia lub zza pleców. Do ukazania się gry The Angel of Darkness, serię charakteryzowała budowa świata oparta na sześcianach. Stopnie, ściany i sufity były umieszczone pod kątem 90 stopni względem siebie, choć projektanci gry używali sprytnych sztuczek, aby to zamaskować.

Powodem tej ortogonalności może być fakt, że twórcy rozszerzyli do grafiki 3D wcześniejsze dwuwymiarowe gry platformowe. Jest to widoczne w rozgrywce Tomb Raidera, który przypomina starsze gry platformowe, takie jak Prince of Persia czy Flashback, które skupiały się na skakaniu na czas przeplatanym walką. Każda kolejna gra wprowadzała nowe bronie i ruchy. Od czwartej części Lara może zeskakiwać z lin wykonując salto w tył, obrócić się w powietrzu i chwycić znajdującą się za nią krawędź. Legenda wprowadziła elektromagnetyczny chwytak, który bohaterka może przyczepić do metalowych przedmiotów, używając go chociażby jako liny lub aby przyciągać do siebie metalowe obiekty i przeciwników.

Podstawowe ruchy Lary to salto, przetoczenie się, wspinaczka, pływanie, jaskółka i stanie na rękach. Ostatnie dwie umiejętności są czysto estetyczne i nie pełnią żadnej funkcji w grze. W Tomb Raiderze III wprowadzono sprint, który pozwalał Larze na tymczasowe przyspieszenie, podczas gdy pasek w górnym rogu ekranu reprezentował jej zmniejszającą się wytrzymałość. Z funkcji tej zrezygnowano w projektach zrealizowanych przez Crystal Dynamics, choć została ona przywrócona w Underworld.

Fabuła opiera się zazwyczaj na zadaniu zdobycia potężnego artefaktu, nim zrobi to zła organizacja lub pojedyncza osoba, która chce go wykorzystać do własnych celów (choć pierwsza, a przede wszystkim piąta odsłona gry, mniej lub bardziej odbiegały od tego schematu). Artefakty posiadają zazwyczaj mistyczne moce i mogą mieć nadprzyrodzone, a nawet obce pochodzenie. Przeciwnicy często używają artefaktu lub jego części jako broni lub do tworzenia przerażających mistycznych potworów, stworzeń i mutantów, które Lara musi pokonywać podczas swojej podróży.

Tomb Raider na przenośnych konsolach[edytuj | edytuj kod]

W 1997 roku pojawiła się wersja na przenośną konsolę GameBoy Color. Była to standardowa gra platformowa bazująca na fabule pierwowzoru. W 2002 roku na przenośną konsolę GameBoy Advance pojawiła się gra Tomb Raider: The Prophecy. Gra była podobna do tej wydanej w 1997 roku, miała jednak lepszą grafikę, a fabuła nie odnosiła się do pierwszej części. Pod koniec roku 2003 na konsoli Nokia N-Gage pojawiła się dokładna konwersja pierwszego Tomb Raidera, obecnie dostępna na konsoli PSP. Oprócz części przeznaczonych wyłącznie na konsole przenośne, dostępna jest także Legenda na Nintendo DS i PlayStation Portable, Anniversary na PSP oraz Underworld na DS.

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Komiks[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Tomb Raider (komiks).

W grudniu 1997 roku wydawnictwo Top Cow wydało pierwszy komiks z Larą, Tomb Raider/Witchblade. Jego scenarzystą i rysownikiem był Michael Turner, zaś komiks przedstawiał przygody Lary i Sary Pezzini. Zdobył sporą popularność, więc rok później pojawiła się jego kontynuacja, Witchblade/Tomb Raider. Gdy i on dobrze się sprzedał, wydawnictwo postanowiło co miesiąc wydawać komiks poświęcony przygodom samej Lary. Scenarzystą serii był Dan Jurgens, zaś rysownikiem Andy Park. Stworzyli kilkanaście komiksów, jednak później pałeczkę przejęli inni autorzy. Do 2005 wydano około pięćdziesięciu komiksów z serii Tomb Raider, dwanaście z serii Tomb Raider: Journeys oraz około dwudziestu wydań specjalnych.

Na polskim rynku wydanych zostało tylko kilkanaście komiksów. W 2002 roku zaprzestano wydawania komiksów Tomb Raider, co tłumaczono niskimi zyskami i słabą podażą. Komiks prawdopodobnie i tak nie przetrwałby kolejnego roku, kiedy to nieudany The Angel of Darkness mocno osłabił zainteresowanie tak serią, jak i wszystkim, co z nią związane.

Film[edytuj | edytuj kod]

W 2001 roku na ekranach kin pojawiła się filmowa adaptacja gry. W postać Lary Croft wcieliła się aktorka Angelina Jolie. Film znacznie odbiegał od fabuły przedstawionej w grach. Druga część filmu (2003), Tomb Raider: Kolebka Życia, nawiązywała klimatem do komputerowego pierwowzoru. Film nie okazał się sukcesem, a zyski nie pokryły kosztów produkcji, o co producenci obwiniali słabą (wydaną w tym samym okresie) szóstą część serii.

W marcu 2013 roku poinformowano, że wytwórnia MGM przejęła od GK Films prawa do kolejnej adaptacji filmowej serii, która ma być rebootem[5]. Autorką scenariusza będzie Marti Noxon, która zastąpiła Marka Fergusa i Hawka Ostby'ego pracujących dla GK Films[6].

Książki[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Tomb Raider (książka).

Na mocy porozumienia Eidos Interactive i wydawnictwa Ballantine Books, powstały trzy książki, z których każda przedstawia autonomiczną przygodę, nie prezentowaną wcześniej w grach. Pierwsza z książek, The Amulet of Power, stanowi pomost między The Last Revelation a The Angel of Darkness. Dodatkowo powstały jeszcze cztery książki na kanwach scenariuszy filmów.

Przypisy

  1. Guy Cocker: Lara Croft earns Guinness World Record. GameSpot, 2006-04-07. [dostęp 2012-06-20].
  2. Businesses. Square Enix. [dostęp 2014-01-15].
  3. Square Enix Financial Results Report. Square Enix. [dostęp 2014-01-15].
  4. All Time Top 20 Best Selling Games and More (ang.). ownt.com, 2003-05-21. [dostęp 2014-01-15].
  5. MGM przejmuje reboot "Tomb Raidera" (pol.). Filmweb, 2013-03-28. [dostęp 2013-06-13].
  6. Reboot "Tomb Raider" w rękach autorki "Jetem numerem cztery" (pol.). Filmweb, 2013-06-13. [dostęp 2013-06-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]