Tomek Wilmowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tomasz Wilmowski (ur. 25 grudnia 1888 w Warszawie) − postać fikcyjna, bohater serii książkowej Alfreda Szklarskiego.

Tomek Wilmowski żyje na przełomie XIX i XX wieku. Urodzony najprawdopodobniej w 1888 roku. Poznajemy go w 1902 jako 14-letniego chłopca, który wychowuje się w Warszawie u wujostwa Karskich. Ojciec Tomka, Andrzej, spiskował przeciwko carowi i musiał uciekać z kraju. Wkrótce po jego wyjeździe umarła matka chłopca. Tomek był bardzo ciekawym i spragnionym życia chłopcem. Dobrze się uczył, lecz nie był prymusem tylko dlatego, iż w zrusyfikowanej szkole wykładana była historia Rosji. Tomek jako młody patriota chciał zasłużyć się Polsce nie mówił z kolegami po rosyjsku, lecz po polsku - jak przystało na Polaka znał prawdziwą historię Polski dzięki swojej matce. Jego ulubionym przedmiotem była geografia. Największym marzeniem Tomka było spotkać znowu swojego ojca.

Pewnego dnia do domu Karskich przybył Jan Smuga - przyjaciel Andrzeja Wilmowskiego. Zabrał on ze sobą chłopca i doprowadził do jego spotkania z ojcem. Okazało się, że Andrzej Wilmowski był łowcą dzikich zwierząt i dużo podróżował, pracując dla niemieckiego handlarza zwierząt Hagenbecka (postać autentyczna). Tomek, na swoją pierwszą wyprawę udał się do Australii. Podczas podróży poznał bosmana Tadeusza Nowickiego, który też pochodził z Warszawy i zaprzyjaźnił się z nim. Dzięki niemu Tomek nauczył się po mistrzowsku posługiwać bronią palną. Natomiast w Australii poznał swoją przyjaciółkę, a w późniejszym czasie żonę Sally Allan. Opowiada o tych wydarzeniach pierwsza książka - Tomek w krainie kangurów wydana w roku 1957.

W wydawanych kolejno tomach opisane zostały dalsze przygody Tomka, jego ojca i przyjaciół na różnych kontynentach. Były to kolejno książki:

Po wydaniu tej powieści, która stanowi pierwszą z dwóch powiązanych ze sobą części (dwaj bohaterowie na koniec powieści pozostają w Peru wśród Indian i konieczna jest następna wyprawa, która pomoże im stamtąd uciec), Alfred Szklarski zapowiedział, że następna część będzie nosiła tytuł Tomek w Gran Chaco i informacja ta była zamieszczana w kolejnych wydaniach Tomka u źródeł Amazonki. Jednakże autor przerwał niespodziewanie pisanie cyklu o Tomku Wilmowskim i stworzył w latach 1974 - 1979 przy współpracy żony Krystyny zapowiedzianą też wcześniej trylogię o Indianach Złoto Gór Czarnych. Później w ogóle przestał pisać na długi czas i oczekiwanie na nową powieść o Tomku trwało aż 20 lat. Dopiero w 1987 ukazał się zapowiadany od tak dawna Tomek w Gran Chaco, którego akcja stanowiła dokończenie treści Tomka u źródeł Amazonki. Przerwana akcja serii doczekała się kontynuacji, choć widać było, że liczący wówczas ponad 70 lat autor po dłuższej przerwie nie miał już takiej łatwości pisania jak niegdyś.

Alfred Szklarski zapowiedział jednocześnie opublikowanie dalszych trzech tomów, zamierzając doprowadzić akcję przygód Tomka do momentu odzyskania niepodległości przez Polskę i powrotu bohaterów do Warszawy. Jednakże z uwagi na wiek zdołał już tylko rozpocząć pisanie powieści Tomek w grobowcach faraonów. W trakcie jej tworzenia zmarł w 1992 r. i powieść, którą dokończył przyjaciel autora Adam Zelga, ukazała się w roku 1994, już po śmierci Szklarskiego. Opowiada ona o wyprawie do Egiptu i Sudanu. Następny planowany tom, "Przygody Tomka na Alasce", pozostał w planach i już się nie ukazał.

Cykl książek o przygodach Tomka, osadzony w początkach XX wieku opisuje egzotyczne, łowieckie wyprawy młodzieńca, a później młodego mężczyzny Tomasza Wilmowskiego, odbywane w towarzystwie grupy polskich emigrantów: swego bardzo prawego i szlachetnego ojca, tajemniczego Smugi oraz rubasznego i prostolinijnego bosmana Nowickiego. Czasem też towarzyszyła mu rezolutna i piękna żona, Sally Allan, kuzyn Zbyszek i jego żona, Rosjanka Natasza. Powieści utkane są z młodzieńczej tęsknoty za wielką przygodą, niewątpliwej geograficznej, przyrodniczej i antropologicznej erudycji autora oraz wyraźnych patriotycznych tonów.

Pierwowzorem postaci Tomka Wilmowskiego był bohater powieści pt. Tomek w tarapatach, pierwszej powieści dla młodzieży Alfreda Szklarskiego, który pierwsze wydanie w 1948 roku opublikował pod pseudonimem Fred Garland. Powieść została wydana ponownie w 2004 już pod prawdziwym nazwiskiem autora.

Tomasz Wilmowski, jako około 50-letni oficer polskiego kontrwywiadu, pojawia się na kartach książki Małgorzaty i Michała Kuźmińskich Sekret Kroke (wyd. Świat Książki, Warszawa 2009), której akcja rozgrywa się w przededniu II wojny światowej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kłosiński Krzysztof, Pierwszy "Tomek" egzotyzm po polsku, Guliwer, 1997, nr 4, s. 10-17
  • Kaczmarek Romuald, Podróże z Tomkiem Wilmowskim, Reporter Czasopismo Stowarzyszenia Rozwoju Ziemi Pajęczańskiej, 2000, nr 9, s. 8-9
  • Kaczmarek Romuald, W ósmą rocznicę śmierci Alfreda Szklarskiego, Guliwer, 2000, nr 3, s. 83-86
  • Studentkowska-Piątkowska Bożena, Alfred Szklarski na szlaku odwagi, lojalności i patriotyzmu, Guliwer, 2004, nr 1, s. 9-15