Topola czarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Topola czarna
Populus nigra - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-112.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd malpigiowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj topola
Gatunek topola czarna
Nazwa systematyczna
Populus nigra L.
Sp.Pl.2, 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pień
Pokrój

Topola czarna, sokora, sokorzyna, jasiokor, topola nadwiślańska (Populus nigra L. ) – gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych (Salicaceae). W Polsce występuje dziko, czasami jest sadzona.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje na terenie środkowej, zachodniej i południowej Europy, środkowej Azji, zachodniej Syberii i północnej Afryki[2]. W Polsce występuje na całym obszarze, z wyjątkiem Pomorza Zachodniego i północno-wschodnich rejonów, gdyż przez Polskę przebiega północna granica jej zasięgu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Dorasta do 30 m wysokości. Drzewo z szeroką, kopulastą lub stożkową koroną. Pień na starszych okazach przeważnie z guzowatymi naroślami oraz cienkimi gałązkami z tzw. pączków śpiących.
Pędy
Gałązki jasnożółte do szarożółtawych. Młode gałązki nie posiadają listwek korkowych. Kora ciemnobrunatna, na starszych egzemplarzach prawie czarna, głęboko spękana.
Liście
Pąki podługowatojajowate, stożkowe, duże do ok. 1,4 cm. Liście długości 5-12 cm, jajowatorombowate, do trójkątnych, u nasady słabo sercowate, zaostrzone, brzegiem karbowano-piłkowane. Gdy są młode, mają zielono-czerwonawy kolor, z czasem robią się ciemnozielone, z mocnym połyskiem, spodem jasnozielone, matowe. Ogonki liściowe spłaszczone prostopadle względem blaszki liściowej, dość długie, u nasady blaszek brak gruczołków (cechy klasyfikacyjne).
Kwiaty
U nasady objęte kubkowatym wyrostkiem, dwupienne, zebrane w kotki. Przysadki kwiatowe czerwone, porozcinane. Pylniki pręcików czerwone, znamiona słupków żółte.
Owoce
Torebka pękająca 2 klapami. Nasiona opatrzone puchem.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Jest krótkowieczna – żyje do 150 lat. Rośnie szybko, ale wolniej od mieszańców z gatunkami północnoamerykańskimi. Kwitnie pod koniec marca lub w kwietniu, przed rozwojem liści. Nasiona dojrzewają w maju, są lekkie, roznoszone przez wiatr. Rozmnaża się także przez odrosty korzeniowe i zdrewniałe sadzonki. Z korzeni zasypanych piaskiem wyrastają korzenie przybyszowe[3]. Siedlisko: aluwia rzeczne, preferuje stanowiska zalewowe i lasy łęgowe, o glebach piaszczystych, ale bogatych w składniki pokarmowe. Roślina światłolubna. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Popletum albae[4].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Odmiany uprawne[5]:

  • 'Afghanica' – posiada jaskrawobiałą korę. Nasada pnia jest ciemniejsza i chropowata. Liście są zaokrąglone.
  • 'Foemina' – posiada pokrój wąskolejkowaty. Doarsta do 32 m wysokości. Gałęzie rozwidlają się szeroko u szczytu korony. Kora posiada szaro-brązową barwę, jaśniejszą niż u topoli włoskiej. Kwiatostanami są zielone kotki, które zrzucają dużą ilość kutneru w maju.
  • 'Vereecken' – odmiana wyhodowana w Holandii w połowie XX wieku. Posiada luźną i wąską koronę. Gałęzie są lekko wygięte ku górze.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-12-10].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].
  3. 3,0 3,1 Otwarta Encyklopedia Leśna. [dostęp 11 lutego 2008 r.].
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 154. ISBN 978-83-7073-643-9.
  6. 6,0 6,1 Jan Macků, Jindrich Krejča, Apoloniusz Rymkiewicz: Atlas roślin leczniczych. Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1989. ISBN 83-04-03281-3.