Towarzysz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polityki. Zobacz też: Towarzysz (wojsko).

Towarzysz – słowo oznaczające kolegę, przyjaciela lub sojusznika. W miarę upływu czasu od znaczenia ściśle militarnego słowo zyskało nowe znaczenia.

Początki słowa towarzysz należy wiązać z rewolucją francuską (1789-1799), gdy wszystkich ludzi tytułowano obywatel (fr. citoyen(ne)), zamiast zwyczajowego zwracania się z zachowaniem określenia statusu danej osoby.

Określenie towarzysz upowszechniło się wraz z powstaniem i szerzeniem się idei socjalizmu w XIX wieku, gdy wybrano je jako bardziej egalitarny sposób zwracania się do siebie.

Wraz z rewolucją październikową (1917) słowo towarzysz (ros. товарищ) zostało przyjęte powszechnie jako określenie komunisty, zamiast powszechnie stosowanego pan, pani. Od tej pory słowo to kojarzone jest głównie z komunizmem.

W Polsce słowo towarzysz zyskało nowe znaczenie również w związku z upowszechnieniem się idei socjalizmu na przełomie XIX i XX wieku, szczególnie w okresie nasilenia ruchu robotniczego na początku XX wieku. Od tej pory przylgnęło do polskich komunistów, a w momencie powstania Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej stosowane powszechnie, lansowane przez władze państwowe i administracyjne.

Inne języki[edytuj | edytuj kod]

  • angielski comrade, w USA w odniesieniu do komunistów, w Wielkiej Brytanii stosowany zwyczajowo w partii laburzystów
  • arabski رفيق (Rafik), oznacza towarzysza u komunistów i w partii Baas, zarówno w Syrii, Iraku i innych krajach.
  • chiński "同志" (pinyin: tóng zhì) oznacza człowieka o takim samym światopoglądzie, celach, ambicjach itp., stosowane nie tylko z nastaniem Chińskiej Republiki Ludowej, ale także w Kuomintangu; obecnie określenie stosowane coraz rzadziej w związku z urynkowieniem chińskiej gospodarki, w ostatnich latach słowem "同志" o podobnym znaczeniu zaczęto w Hongkongu określać osoby o skłonnościach homoseksualnych i żyjące w komunach
  • czeski soudruh, słowo kamarád oznacza przyjaciela
  • francuski camarade
  • niderlandzki kameraad, oznacza nie tylko towarzysza-komunistę, ale także używane w dialektach do umówienia czyjegoś przyjaciela
  • koreański "동무 (dongmu)" oznacza przyjaciela, ale w komunistycznej Korei rozumiane jest jako "współwalczący o rewolucję"
  • hiszpański compañero / compañera to odpowiednik towarzysza, camarada oznacza kompana lub przyjaciela, ale też związane jest z tradycja komunistyczną, w krajach Ameryki Łacińskiej przyjęta jest forma compañero / compañera
  • w języku niemieckim słowo występują w dwóch formach. Pierwsza forma to Kamerad stosowane jest w wojsku i straży pożarnej, podobnie stosowany jest zwrot Klassenkamerad na określenie ucznia z tej samej klasy. Druga forma to określenie Genosse, stosowane wśród członków partii socjaldemokratycznej i komunistycznej. Członkowie partii nazistowskiej stosowali między sobą zwrot Parteigenosse (towarzysz partyjny), zaś obywatele krwi niemieckiej zwani byli przez nazistów Volksgenossen, czyli "towarzysze narodowi";
  • portugalski camarada to określenie komunistów, także stosowane w armii i ruchach nacjonalistycznych
  • rosyjski товарищ, znaczenie podobne jak w Polsce w odniesieniu do komunistów, socjalistów, a także jako zwrot poprzedzający rangę w siłach zbrojnych Rosji, Białorusi i Ukrainy
  • rumuński camarad oznacza towarzysza broni (sojusznika), tovarăṣ to słowo o znaczeniu i brzmieniu podobnym jak w języku rosyjskim
  • słowacki súdruh oznacza towarzysza, kamarát przyjaciela
  • słoweński tovariš to słowo z języka rosyjskiego o podobnym brzmieniu i znaczeniu
  • szwedzki kamrat oznacza przyjaciela, towarzysza w sensie politycznym, ale także współpracownika (arbetskamrat) czy ucznia z tej samej klasy (klasskamrat lub skolkamrat)
  • turecki Yoldaş dosłownie oznacza towarzysza podróży, zostało przyjęte przez komunistów, jednak na skutek represji praktycznie zanikło
  • węgierski elvtárs, stosowane wyłącznie przez komunistów
  • włoski compagno oznacza kolegę lub kompana w sensie politycznym i nie tylko, camerata to określenie współlokatora wprowadzone przez faszystów

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]