Trójprzymierze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy tajnego układu zwanego Trójprzymierzem. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Trójprzymierze w 1913

Trójprzymierze – tajny obronny układ pomiędzy trzema państwami: Cesarstwem Niemieckim, Królestwem Włoch (do 3 maja 1915) i C.K. Austro-Węgrami, zawiązany 20 maja 1882 w Wiedniu. Trójprzymierze było odnawiane w 1887, 1891, 1902 i 1912[1].

Trójprzymierze było rozwinięciem tajnego Dwuprzymierza z 1879, czyli sojuszu Niemiec i Austro-Węgier. Sojusz ten miał chronić oba państwa przed napaścią ze strony Rosji. Jednak skierowanie go przeciw Rosji - niezgodnie z myślą polityczną niemieckiego kanclerza Otto von Bismarcka - spowodowało w 1892 jej sojusz z Francją (sojusz francusko-rosyjski) i sprawiło, że Niemcy znalazły się pomiędzy dwoma nieprzyjaznymi Niemcom państwami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bismarck wiedział, że Francja - odwieczny wróg Niemiec - nie ustąpi, dopóki nie zemści się za klęskę, której doznała w wojnie francusko-pruskiej (1870-1871). Z upływem czasu niemiecki cesarz Wilhelm II Hohenzollern uznał, że pozostawanie Niemiec w sojuszu jednocześnie z Rosją (Sojusz Trzech Cesarzy i tajny traktat reasekuracyjny z 1887) oraz Austro-Węgrami nie przynosiło wymiernych korzyści politycznych, ponieważ Rosja i Austro-Węgry tkwiły w chronicznym konflikcie o Bałkany. Niemcy dokonały wyboru na rzecz Austro-Węgier. Choć związek republikańskiej Francji z autokratyczną Rosją wydawał się niemożliwy, jednak dokonał się[2]. Niemcy usiłowały znaleźć równowagę na drugiej granicy i wciągnęły do sojuszu Włochy, które miały zatargi z Francją w Afryce Północnej (Tunezja). Włochy zastrzegły jednak, że sojusz ich nie obowiązuje w przypadku wojny z Wielką Brytanią. Włochy miały zatargi z Austrią, jednak potrzebowały wsparcia finansowego i politycznego dla ustabilizowania państwa[3]. To właśnie z Austrią Włochy toczyły największe boje o niepodległość. Król Włoch uważał Habsburgów za przeciwników zjednoczonych Włoch. Trójprzymierze zobowiązało Niemcy i Austro-Węgry do udzielenia Włochom pomocy w przypadku - mało prawdopodobnej - agresji ze strony Francji. Włochy miały pomóc Austro-Węgrom, gdyby zostały zaatakowane przez dwa lub więcej mocarstw. Włochy miały również wspierać Niemcy w przypadku zagrożenia inwazją Francji. Mimo wszystko Włochy miały więcej wspólnego z demokratycznymi Francją oraz Wielką Brytanią i skrycie zaczęły się z nimi porozumiewać. W 1902 król Włoch Wiktor Emanuel III podpisał tajne porozumienie z Francją. Oba kraje przyrzekły sobie neutralność, co było drastycznym pogwałceniem postanowień Trójprzymierza. W 1909 Włochy podpisały układ z Rosją, na mocy którego oba kraje zobowiązały się do koordynowania swoich poczynań na Bałkanach[4].

Włochy i Francja wkrótce podzieliły się wpływami w Afryce i dla Włoch sojusz z Austro-Węgrami zaczął być kłopotliwy. Włochy miały wiele spraw spornych z Austrią (chodziło głównie o rejon Trydentu należący do imperium habsburskiego, zamieszkany w większości przez Włochów). Austro-Węgry również podejrzliwie patrzyły na zachodniego sojusznika. Mimo tego po 30 latach (w 1912) traktat został odnowiony. Później przystąpiła do niego również Bułgaria.

Zawarte Trójprzymierze doprowadziło do udzielenia niemieckiego poparcia Austro-Węgrom w wypadku zbrojnego konfliktu z Królestwem Serbii, po zamachu w Sarajewie w 1914[5]. Gdy wybuchła I wojna światowa, Niemcy i Austro-Węgry stanęły po jednej stronie. Włochy uznały, że ponieważ w wojnie przeciw Niemcom udział wzięła Wielka Brytania oraz że Niemcy wypowiedziały wojnę Francji, to Włochy nie obowiązuje casus foederis.

Wkrótce (w 1915) państwa ententy uzyskały wystąpienie tego kraju z koalicji, obiecując terytoria Austro-Węgier, i Włochy wypowiedziały wojnę niedawnym sojusznikom.

Po odejściu Włoch termin "Trójprzymierze" oznaczał nieraz Niemcy, Austro-Węgry i Turcję, która podpisała sojusz z Niemcami 2 sierpnia 1914. Po przystąpieniu do wojny również Bułgarii oficjalnie Państwa Centralne nazywano "Poczwórnym Przymierzem".

Ewolucja Trójprzymierza i Trójporozumienia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Chris Cook, John Stevenson Leksykon historii Europy XX wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, str. 252
  2. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, str. 30-31
  3. Andrzej Chwalba Historia powszechna. Wiek XIX, wyd. 2009 r., str. 405
  4. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, str. 52-53
  5. Jan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom 5., str. 178