Trędownikowate

Trędownikowate
Morfologia (dziewanna pospolita)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	astrowe
Rząd	jasnotowce
Rodzina	trędownikowate
Nazwa systematyczna
Scrophulariaceae Juss. Gen. Pl.: 117. 4 Aug 1789
Zdjęcia i grafiki w Commons

Scrophularia vernalis

Trędownikowate (Scrophulariaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu jasnotowców (Lamiales). W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych (np. w systemie Cronquista z 1981) do rodziny tej zaliczano 275 rodzajów liczących około 5 tysięcy gatunków roślin. Zastosowanie badań molekularnych w poznaniu filogenezy spowodowało odkrycie polifiletycznego charakteru tak szeroko wydzielanej rodziny. Współcześnie systemy klasyfikacyjne roślin okrytonasiennych kompilowane przez członków Angiosperm Phylogeny Group (APG) wyróżniają w obrębie tej rodziny już tylko 65 rodzajów z 1700 gatunkami. Pozostałe rodzaje zaliczane są do babkowatych (Plantaginaceae), zarazowatych (Orobanchaceae) i kilku mniejszych rodzin.

Zasięg przedstawicieli trędownikowatych obejmuje niemal cały świat z wyjątkiem okolic biegunów i zachodniej Afryki. We florze Polski znajdują się jedynie trzy rodzaje w aktualnym ujęciu systematycznym trędownikowatych: trędownik (Scrophularia), dziewanna (Verbascum) i namulnik (Limosella).

Morfologia

Pokrój

Są to rośliny przeważnie zielne, ale są wśród nich krzewy i pnącza.

Liście

Liście pojedyncze, ogonkowe; blaszki niepodzielone, ząbkowane.

Ulistnienie

Skrętoległe, czasem naprzeciwległe, rzadko okółkowe.

Kwiaty

Obupłciowe, o symetrii grzbiecistej, dwuwargowe. Słupek górny, zbudowany z 2 owocolistków.

Owoce

Wielonasienne torebki, rzadko jagody lub pestkowce.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Jedna z rodzin jasnotowców reprezentujących grupę astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych:

jasnotowce

Plocospermataceae Carlemanniaceae oliwkowate Oleaceae Tetrachondraceae Calceolariaceae Peltanthera ostrojowate Gesneriaceae babkowate Plantaginaceae trędownikowate Scrophulariaceae Stilbaceae jasnotowate Lamiaceae paulowniowate Paulowniaceae Phrymaceae zarazowate Orobanchaceae Thomandersiaceae werbenowate Verbenaceae połapkowate, sezamowate Pedaliaceae Martyniaceae linderniowate Linderniaceae bignoniowate Bignoniaceae Schlegeliaceae akantowate Acanthaceae Byblidaceae pływaczowate Lentibulariaceae

Podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Do rodziny zalicza się 65 rodzajów skupiających 1700 gatunków:

Agathelpis Choisy Alonsoa Ruiz & Pav. Androya Antherothamnus N.E.Br. Anticharis Endl. Aptosimum Burch. ex Benth. Bontia Buddleya C.A.Mey. Camptoloma Benth. Capraria Chenopodiopsis Hilliard & B.L.Burtt Colpias E.Mey. ex Benth. Cromidon Compton Dermatobotrys Bolus Diascia Link & Otto Diclis Benth. Dischisma Choisy Emorya Eremogeton Standl. & L.O.Williams Eremophila Freylinia Colla Glekia Hilliard Globulariopsis Compton Glumicalyx Hiern Gomphostigma Gosela Choisy Hebenstretia L. Hemimeris L.f. Jamesbrittenia Kuntze Leucophyllum Bonpl. Limosella – namulnik Lyperia Benth.

Manulea L. Manuleopsis Thell. ex Schinz Melanospermum Hilliard Microdon Choisy Myoporum Nemesia Vent. Oftia Omania S.Moore Oreosolen Hook.f. Peliostomum Benth. Phygelius E.Mey. ex Benth. Polycarena Benth. Physocalyx Pohl Picria Lour. Picrorhiza Royle ex Benth. Pierranthus Bonati Platypholis Maxim. Poarium Desv. Polycarena Ranopisoa J.-F.Leroy Scrophularia L. – trędownik Selago L. Stemodiopsis Engl. Strobilopsis Hilliard & B.L.Burtt Sutera Roth Teedia Rudolphi Tetraselago Junell Trieenea Hilliard Verbascum L. – dziewanna Walafrida E.Mey. Zaluzianskya F.W.Schmidt

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina trędownikowate (Scrophulariaceae Juss.).