Traganek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Traganek
Traganek szerokolistny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj traganek
Nazwa systematyczna
Astragalus L.
Sp. Pl. 755. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny
Astragalus christianus L.[2]
Synonimy

Aragallus Necker ex E. L. Greene[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Traganek (Astragalus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych (motylkowatych). Obejmuje ok. 2500 gatunków[3] głównie bylin i krzewów, występujących w Europie, Azji, Afryce i Ameryce. Rośliny z tego rodzaju cechują się pierzastymi liśćmi i barwnymi kwiatami. Na terenie Polsce występuje ok. 10 gatunków, z których najczęściej spotykany jest traganek szerokolistny[4], wykorzystywany do parzenia herbat ziołowych. Niektóre gatunki z Azji zachodniej (sekcja Tragantha) dostarczają tragakantyżywicy stosowanej w kosmetyce i przemyśle spożywczym. Część gatunków jest trująca ze względu na akumulowanie selenu[5]. Gatunki z tego rodzaju występują na terenach trawiastych, na stepach i preriach, w zaroślach, w suchych i widnych lasach, na terenach skalistych w górach[5].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj bardzo zróżnicowany i odgrywający istotną rolę w składzie flor wielu obszarów na półkuli północnej. Występuje na wszystkich kontynentach tej półkuli, poza tym także w Ameryce Południowej. Największe zróżnicowanie osiąga w centralnej i zachodniej Azji. W Turcji rośnie 370 gatunków, w całej Europie – 133[5] (w tym w Polsce 10 gatunków[4]), w Chinach jest ich ponad 400[6], w Kazachstanie – ponad 300[7]. Na obu kontynentach amerykańskich występuje w sumie około 500 gatunków[6], z czego np. w Arizonie – 72 (najbardziej zróżnicowany rodzaj w tym stanie)[5], a w Chile także ok. 70[8].

Gatunki flory Polski[4]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy i byliny (także rozetowe), rzadziej rośliny jednoroczne i półkrzewy[6], zwykle o wysokości nie przekraczającej 1 m[5]. U wielu gatunków cierniste, nagie lub owłosione. Włoski pojedyncze, lub rozwidlone symetrycznie lub asymetrycznie[6].
Liście
Nieparzysto lub parzysto pierzaste, z parami listków naprzeciwległych, czasem zakończone cierniem. Liście osadzone skrętolegle lub rzadko w okółkach. Przylistki są zielone lub błoniaste, wolne lub zrośnięte z ogonkiem, nierzadko pochwiasto obrastające łodygę[6].
Kwiaty
Motylkowe, zebrane w ciasne lub luźne grona siedzące lub osadzone na długich szypułach. Kielich zrosłodziałkowy, krótko lub długo cylindryczny, powstający z 5 działek równych lub różnych długością. Płatki korony nierówne i zróżnicowane. Górny płatek tworzy żagielek, ma brzegi odgięte do tyłu. Dwa boczne płatki tworzą zaokrąglone skrzydełka otulające dolny płatek tworzący łódeczkę skrywającą pręciki i słupek. Dziewięć pręcików jest zrośniętych w rurkę, pojedynczy, najwyższy jest wolny. Słupek pojedynczy z zalążnią górną[5].
Owoce
Strąki o bardzo zmiennym kształcie. Ściany błoniaste, skórzaste lub twarde i wówczas owoc przypomina orzech. Nasiona nerkowate[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.[1]. W obrębie podrodziny należy do plemienia Galegeae, podplemienia Astragalinae[9].

Wykaz gatunków
Information icon.svg Osobny artykuł: Wykaz gatunków traganka.

Według The Plant List w obrębie tego rodzaju rozróżniono 2455 gatunków, natomiast kolejnych 1549 taksonów ma status gatunków niepewnych[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-26].
  2. 2,0 2,1 Astragalus. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-01-21].
  3. 3,0 3,1 Astragalus (ang.). The Plant List. [dostęp 11 lutego 2014].
  4. 4,0 4,1 4,2 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 128. ISBN 0333748905.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Langran Xu & Dietrich Podlech: Astragalus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-10].
  7. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 232-234. ISBN 83-7079-778-4.
  8. Karl Reiche: La flore de Chile (hiszp.). eFloras.org. [dostęp 2014-04-10]. s. 78-79.
  9. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].