Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie (ang. Treaty on Conventional Armed Forces in Europe, CFE) – porozumienie ramowe zawarte w Paryżu 19 listopada 1990, pomiędzy państwami NATO i Układu Warszawskiego, kończące formalnie drugą rundę wiedeńskich negocjacji rozbrojeniowych KBWE.

Strony traktatu i jego postanowienia[edytuj | edytuj kod]

Było to wzajemne zobowiązanie do proporcjonalnej redukcji sił konwencjonalnych w Europie. Traktat został podpisany pomiędzy dwiema "grupami państw stron" tj. państwami NATO i państwami byłego Układu Warszawskiego.

Stronami traktatu były:

 Belgia
 Bułgaria
 Czechosłowacja
 Dania
 Francja
 Grecja
 Hiszpania
 Holandia
 Islandia
 Kanada
 Luksemburg
 Niemcy
 Norwegia
 Polska
 Portugalia
 Rumunia
 Stany Zjednoczone
 Turcja
 Węgry
 Wielka Brytania
 Włochy
 ZSRR

Traktat wprowadzał pojęcie strefy stosowania, w granicach której obowiązywały limity rozmieszczania broni konwencjonalnej. Obejmowała ona lądowe terytoria państw-stron położone pomiędzy Oceanem Atlantyckim a Uralem, a także wyspy: Ziemię Franciszka Józefa, Nową Ziemię, Svalbard, Wyspę Niedźwiedzią, Maderę, Azory, Wyspy Kanaryjskie. Strefa stosowania objęła także prawie całe terytorium Turcji.

Ograniczono liczbę poszczególnych rodzajów uzbrojenia dla każdej z "grup państw stron" w strefie stosowania do:

Państwa, które przekroczyły stan uzbrojenia dozwolony traktatem zmuszone zostały do jego zniszczenia pod międzynarodowym nadzorem.

CFE-1A[edytuj | edytuj kod]

Uzupełnieniem traktatu CFE jest podpisany 10 lipca 1992 w Helsinkach Akt Zamykający ws. stanów osobowych sił konwencjonalnych w Europie (ang. Final Act on Personnel Strength of Conventional Armed Forces in Europe (CFE-1A)), na podobnej zasadzie określający limity stanu osobowego poszczególnych sił zbrojnych.

Adaptowany traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie[edytuj | edytuj kod]

W związku z rozpadem ZSRR i rozwiązaniem Układu Warszawskiego w 1991, 19 listopada 1999 w czasie konferencji OBWE w Stambule podpisano Adaptowany traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie.

Sygnatariuszami były:

 Armenia
 Azerbejdżan
 Belgia
 Białoruś
 Bułgaria
 Czechy
 Dania
 Francja
 Grecja
 Gruzja
 Hiszpania
 Holandia
 Islandia
 Kanada
 Kazachstan
 Luksemburg
 Mołdawia
 Niemcy
 Norwegia
 Polska
 Portugalia
 Rosja
 Rumunia
 Słowacja
 Stany Zjednoczone
 Turcja
 Ukraina
 Węgry
 Wielka Brytania
 Włochy

Traktat przestał tym samym nosić znamiona porozumienia międzyblokowego, przeistaczając się w zobowiązanie poszczególnych państw. Zrobiono wyjątek dla Rosji, która wynegocjowała nieobowiązywania postanowień traktatu w pskowskim okręgu wojskowym i w obwodzie kaliningradzkim. Do traktatu nie przystąpiły republiki bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia, które poczuły się zagrożone uprzywilejowaną pozycją Rosji.

Rosja już wkrótce złamała postanowienia traktatu, naruszając reżim flankowy przez wprowadzenie dodatkowych wojsk na północny Kaukaz, do Naddniestrza i w strefie konfliktu w Gruzji.

Zmodyfikowany traktat wejdzie w życie dopiero po ratyfikowaniu go przez sygnatariuszy, co dotychczas zrobiła jedynie Rosja, Ukraina, Kazachstan i Białoruś.

Zawieszenie członkostwa Rosji[edytuj | edytuj kod]

Przed 33. Szczytem grupy G8 w Heiligendamm ówczesny prezydent Rosji, Władimir Putin, zaproponował prezydentowi Stanów Zjednoczonych G. Bushowi alternatywną (w stosunku do Polski i Czech) lokalizację elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej na terenie poradzieckiej bazy wojskowej w Azerbejdżanie. W razie odrzucenia tej oferty Siergiej Iwanow zagroził rozmieszczeniem przez Rosję pocisków rakietowych na terenie obwodu kaliningradzkiego[1], co stanowiło by złamanie postanowień traktatu CFE.

14 lipca 2007 roku prezydent Władimir Putin podpisał dekret zawieszający uczestnictwo Rosji w CFE[2]. Przyczyną takiego działania – według władz Rosji – było "zaistnienie wyjątkowych okoliczności naruszających bezpieczeństwo Federacji Rosyjskiej i wymagającymi podjęcia nie cierpiących zwłoki kroków" (dotyczyło to amerykańskich planów rozmieszczenia elementów tarczy antyrakietowej w Polsce i Czechach oraz żądań Rosji w sprawie przystąpienia do układu Litwy, Łotwy oraz Estonii)[2][3].

Amerykańscy politycy skomentowali, iż Rosja i tak nie przestrzegała założeń traktatu. Rosyjscy publicyści odparli, że USA też ich nie przestrzega, a wymaga tego od innych[potrzebne źródło].

24 listopada 2011 roku rząd brytyjski ogłosił zaprzestanie wymiany informacji wojskowych z Rosją na podstawie traktatu o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie (CFE), ponieważ Moskwa odmawia jego wykonywania. Brytyjski wiceminister ds. europejskich David Lidington oświadczył: "Nie sposób utrzymywać w nieskończoność sytuacji, w której jedna strona wywiązuje się ze swych zobowiązań międzynarodowych, druga zaś nie. Tak więc Zjednoczone Królestwo postanowiło nie współpracować dalej z Rosją w ramach traktatu CFE." Zapowiedział równocześnie, że w tym roku Wielka Brytania nie dostarczy już Rosji danych wojskowych, których wymiana miała nastąpić 15 grudnia[4].

Przypisy

  1. Iwanow grozi USA w razie odrzucenia oferty Putina (pol.). Gazeta.pl, 04.07.2007. [dostęp 8 czerwca 2009].
  2. 2,0 2,1 Rosja zawiesza wykonywanie Traktatu o Ograniczeniu Sił Konwencjonalnych w Europie (pol.). Gazeta.pl, 14.07.2007. [dostęp 8 czerwca 2009].
  3. Powrót do czasów zimnej wojny – opinie o decyzji Putina (pol.). Gazeta.pl, 14.07.2007. [dostęp 8 czerwca 2009].
  4. Londyn zaprzestaje współpracy z Moskwą (pol.). Niezależna.pl, 25 listopada 2011. [dostęp 30 listopada 2011].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]