Traktat w Algeciras
Traktat w Algeciras - dokument podpisany na zakończenie konferencji w Algeciras - 7 kwietnia 1906, oddający Maroko pod nadzór ("protekcję") 12 potęg europejskich (m. in. Francji, Zjednoczonego Królestwa, Niemiec, Hiszpanii i Włoch), pod pozorami przepowadzenia reform i modernizacji gospodarki marokańskiej.
Spis treści |
Konferencja w Algeciras [edytuj]
Tło historyczne [edytuj]
Konferencja miała miejsce po latach rywalizacji (od końca dziewiętnastego wieku) o terytoria marokańskie. W 1901, morderstwo francuskiego handlarza na wybrzeżu Rifu, spowodowało interwencję francuskiego ministra spraw zewnętrznych, która zaowocowała zawarciem porozumienia, dającego Francji zgodę na to, aby "pomóc" admininistracji marokańskiej w nie do końca kontrolowanych regionach wschodnich Maroka. Wykorzystując to porozumienie Lyautey, francuski porucznik, odpowiedzialny wówczas za algierski region południowego Oranu, "spacyfikował" granicę algiersko-marokańską. Od 1905 Lyautey nie miał już oporów przed wysłaniem francuskich wojsk stacjonujących w Algierii na krótkie lub dłuższe "misje" w głąb Maroka.
Jednak inne europejskie potęgi, głównie Hiszpania, Anglia i Niemcy, również interesowały się Marokiem. W zamian za rezygnację z jakichkolwiek ambicji w Egipcie, Francji udało się zapewnić brytyjską neutralność w Maroku. Hiszpania, mając duże nadzieje związane z Marokiem, przeciągała negocjacje. 6 października 1904 Francja zawarła z Anglią porozumienie, które ograniczyło możliwości manewru Hiszpanom.
Sułtan Maroka Abd al-Aziz IV, podejrzewając, że niezależność jego kraju może zostać zagrożona, zwrócił się z prośbą o pomoc do Niemiec. 31 Marca 1905, cesarz Wilhelm II w Tangerze spotykał się z marokańskim sułtanem. Niemieckiemu cesarzowi nie udało się jednak otrzymać wsparcia Anglii, ani innych potencjalnych sojuszników przeciwko Francji.
Francja i Niemcy ostatecznie zdecydowały się rozstrzygnąć kwestię Maroka na międzynarodowej konferencji, która miała odbyć się po 6 miesiącach w Algeciras.
Konferencja [edytuj]
Konferencja rozpoczęła się w Algeciras 16 stycznia 1906. Uczestniczyło w niej 12 europejskich krajów. O podjęcie roli mediatora poproszono amerykańskiego prezydenta Theodore Roosevelta.
Po długich negocjacjach ustalono kompromis zawarty w traktacie, podpisanym 7 kwietnia 1906.
Postanowienia traktatu [edytuj]
Na mocy traktatu z Algeciras, Maroko miało pozostać niezależne. Podtrzymano zasadę "otwartych drzwi", co w rzeczywistości oznaczało nieformalny nadzór.
Francja i Hiszpania otrzymały szerokie prawa nadzoru nad sprawami marokańskimi, m. in. otrzymały nadzór nad policją portową. Kontrolę nad policją miały sprawować Francja i Hiszpania.
Kontrola celna na granicy Maroka z Algierią miała należeć wyłącznie do Francuzów, a w okręgu Rif do Hiszpanów.
Utworzono Marokański Bank Państwowy, który był kontrolowany przez Bank Wielkiej Brytanii, Bank Francji, Bank Rzeszy i Bank Hiszpanii.
Organizacja konferencji stanowiła już praktyczną porażkę Niemiec, które wcześniej groziły nawet wojną, a później musiały poważnie ograniczyć swoje roszczenia.
