Tramwaje w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tramwaje w Bydgoszczy
Tramwaje w Bydgoszczy
Wagon 122N przy Stadionie Zawiszy
Lokalizacja  Polska, Bydgoszcz
Rodzaj transportu tramwaj
Data uruchomienia 18 maja 1888
Operator MZK Bydgoszcz
Całkowita długość linii 73,9 km
Liczba linii 8 zwykłych + 1 turystyczna
Dzienna
liczba pasażerów
310 tys. ciągu doby
Infrastruktura
Długość torowisk 30,8 km
Torowiska w budowie 10km ok. (2013r-2015r)
Rozstaw szyn 1000 mm
Tabor
Liczba wagonów 116
Strona internetowa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Komunikacja tramwajowa
Most Tramwajowy oddany do użytku w 2012 r.

Tramwaje w Bydgoszczy – system transportu tramwajowego znajdujący się w Bydgoszczy. System obsługiwany jest przez Miejskie Zakłady Komunikacyjne w Bydgoszczy, a jego organizatorem jest Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy.

W Bydgoszczy funkcjonuje 9 linii tramwajowych na co składa się siedem linii całodziennych, jedna o charakterze szczytowym i jedna sezonowa uruchamiana w okresie wakacyjnym. Łączna długość linii wynosi 72,175 km przy czym długość czynna torów to 63,5 km, a długość torowisk – 29,1 km. Rozstaw szyn wynosi w Bydgoszczy 1000 mm, a zdecydowana większość torowisk składa się z toru podwójnego, z wyjątkiem niespełna kilometrowego odcinka trasy wzdłuż ulicy Nakielskiej.

Kalendarium rozwoju sieci tramwajowej[edytuj | edytuj kod]

Przed 1920 rokiem[edytuj | edytuj kod]

Lata Wydarzenia
1888 1 lutego – zawarcie umowy między firmą Ingeniueur Havestadt und Contag z Berlina a bydgoskim magistratem oraz dyrekcją policji na budowę i eksploatację tramwaju konnego.
18 maja – na ulice Bydgoszczy wyrusza pierwszy tramwaj konny; jego trasa wiodła z Dworca Kolejowego do ulicy Poznańskiej (Wełniany Rynek).
1895 5 października – uzyskanie zgody przez Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft (AEG) na elektryfikację tras tramwajowych.
1896 3 lipca – po Bydgoszczy rozpoczynają kursowanie tramwaje elektryczne.
1898 Wydłużenie linii tramwajowej koloru czerwonego (A) od ul. Poznańskiej przez ul. Świętej Trójcy, Grunwaldzką do dworca kolei wąskotorowej (zlikwidowanej w roku 1969).
1900 Uruchomiono trzecią linię tramwajową – białą (C) – biegnącą z Pl. Teatralnego przez Jagiellońską, Fordońską na Bartodzieje Wielkie (skrzyżowanie z Gajową).
1901 Przedłużono linię „C” ulicami Focha, Świętej Trójcy, Nakielską na Wilczak (róg Wrzesińskiej).
1905 Utworzenie bocznic tramwajowych: Focha – Warmińskiego – Elektrownia, oraz Jagiellońska – stacja przeładunków kolejowych.

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Lata Wydarzenia
1920 Wykaz linii po przyłączeniu Bydgoszczy do Polski:
A "Czerwona" – Dworzec Kolejowy – Okole (co 7 min.).
B "Zielona" – Gdańska – Strzelnica (ul. Toruńska) (co 8 min.).
C "Biała" – Wilczak – Bartodzieje Wielkie (co 12 min.).
1936 Przedłużono linię "B" prowadząc ją wzdłuż ul. Chodkiewicza od ul. Gdańskiej do ul. Lelewela oraz uruchomiono linię "D" kursującą z ul. Gdańskiej na ul. Długą.
Sprowadzono 5 wozów silnikowych i 4 doczepne z Poznania.
Zlikwidowano letnie wagony doczepne.
1937 Przedłużono linię na ul. Chodkiewicza do ul. Głowackiego.

Lata 1945 – 1952[edytuj | edytuj kod]

Lata Wydarzenia
1945 29 czerwca – przywrócono linię „A” po starej trasie.
19 lipca – linia „B” wraca na Toruńską, a linia „C” kursuje przez Stare Miasto.
wrzesień – rusza linia „D” na trasie Gdańska – Długa.
1946 październik – linia „C” wraca na ul. Armii Czerwonej (obecnie Focha).
1948 Zmieniono numerację linii tramwajowych z literowych na cyfrowe.
Budowa rozjazdu z ul. Dworcowej w stronę Placu Wolności i Bielaw.
Linia 4 (dawna „D”) zaczyna kursy na trasie Dworzec PKP – Bielawy.
Uruchomiono trzy linie nocne (z Dworca PKP na Bielawy, Okole i Bartodzieje Wielkie) zlikwidowane po miesiącu.
1949 Zbudowano odgałęzienie od ul. Chodkiewicza w kierunku Szpitala Wojewódzkiego po ulicach Lelewela i Jurasza i skierowano tam linię nr 4.

Oddano do użytku trójkąt manewrowy na pętli Dworzec PKP.

1950 Przedłużono tory w ciągu ul. Nakielskiej od Wrzesińskiej do wiaduktu kolejowego.
1 maja- Służbę rozpoczął pierwszy tramwaj zbudowany całkowicie w warsztatach MPK. Do roku 1956 zbudowano 15 podobnych wozów.
1951 Do miasta przybywa wagon 2N ze Stoczni Północnej.

Polska Rzeczpospolita Ludowa[edytuj | edytuj kod]

Lata Wydarzenia
1953 21 lipca – oddano do użytku zespół linii tramwajowych Brda z Babiej Wsi na Łęgnowo, Kapuściska i Glinki.
Utworzono pięć nowych linii – 5,6,7,8,9.
Bydgoszcz otrzymała używany tabor tramwajowy z innych miast Polski: 13 wagonów silnikowych Lilpop I z Łodzi, 13 wagonów doczepnych Herbrand z Łodzi, 4 wagony silnikowe Walker z Katowic i 4 wagony silnikowe SW-1 z Krakowa.
1955 Otwarcie wybudowanej w czynie społecznym linii z mijankami w ciągu ul. Gdańskiej od ul. Chodkiewicza do nowego osiedla – Leśnego. Linia ta przechodziła przez tory kolejowe na Artyleryjskiej, skąd na Leśne kursował wahadłowo jeden wóz. Reszta kończyła bieg przed przejazdem kolejowym.
1956 Dostawa 6 nowych wagonów silnikowych typu 2N i 5 wozów doczepnych typu 2ND z Fabryki w Chorzowie.
Rozpoczęcie budowy nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Toruńskiej.
1957 Otwarcie drugiego toru w ciągu ul. Focha.
Wydłużono linię w ciągu ul. Fordońskiej, od ul. Gajowej do ul. Polanka.
Pierwsza dostawa wozów tramwajowych typu 5N i przyczep typu 5ND (16 szt.).
1959 Oddanie do użytku nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Toruńskiej.
1963 Oddano do eksploatacji nowy most z torowiskiem na ul. Bernardyńskiej.
Bydgoszcz otrzymała ofertę ze Stuttgartu na bezpłatna dostawę 40 wozów tramwajowych – silnikowych. (Z oferty nie skorzystano).
1965 Dostawa 8 wozów ze zlikwidowanej sieci w Olsztynie.
1966 Budowa pętli, przejścia podziemnego i trzech peronów tramwajowych przy dworcu PKP (wcześniej był tu trójkąt manewrowy).
1969 1 maja – Bydgoszcz Wschód otrzymuje połączenie z siecią tramwajową (budowa pętli przy Wyścigowej).
Zamknięcie linii tramwajowej na Starym Mieście (zawieszono linię 1).
1970 Wraz z oddaniem mostu Pomorskiego z rondami Toruńskim i Fordońskim, przerzucono kolejną tramwajową przeprawę przez Brdę.
Skierowanie linii 7 na trasę Glinki – Bałtycka.
Przekazanie przez MPK Łódź dwóch nowoczesnych tramwajów typu 802N.
1973 Dostawa 10 przegubowych wozów 803N.
Uruchomienie torowiska na nowym węźle Grunwaldzkim w miejsce zasypanego fragmentu Starego Kanału Bydgoskiego.
1974 Modernizacja linii tramwajowej do Kapuścisk
Budowa linii tramwajowej w ciągu ul. Wojska Polskiego od węzła Szarych Szeregów do ul. Magnuszewskiej, gdzie skierowano linię 2 kursującą z Bielaw.
Przebudowa torów na ul. Chodkiewicza, budowa pętli przy ul. Wybickiego (Bielawy).
Likwidacja torowiska na Lelewela i Jurasza.
Dostawa kolejnych 10 wozów 803N.
Otwarcie zmodernizowanego Ronda Jagiellonów (wówczas XXX-lecia PRL) wraz z przejściami podziemnymi.
1975 Rozpoczęcie budowy trasy w ciągu ulicy Wojska Polskiego od pętli przy Magnuszewskiej do Ronda Kujawskiego oraz w ciągu ulicy Szubińskiej na osiedle Błonie (1978/79). Budowę zaczęto jako tor o prześwicie normalnym (istniały plany przekucia całej sieci miasta). Ostatecznie w 1984 roku oddano do użytku wyłącznie tory do Ronda Kujawskiego (gotowy tor przekuto na 1000 mm dzięki wcześniejszemu zastosowaniu podkładów drewnianych). Tory w ciągu ulicy Szubińskiej rozebrano (tu wcześniej zastosowano podkłady betonowe).
1977 Pierwsze tramwaje 105NW wyjeżdżają na ulice Bydgoszczy.
1980 19 marca – Bydgoszcz otrzymała pierwsze wozy 805Na (42 sztuki).
Wycofano z eksploatacji awaryjne wozy typu 802N.
1981 Dostarczono 10 wozów 805Na.
1984 Likwidacja torowiska na ul. Grunwaldzkiej na Okolu.
Otwarcie linii na ul. Wojska Polskiego od Magnuszewskiej do Karpackiej (Rondo Kujawskie).
1988 Obchody 100-lecia sieci tramwajowej w Bydgoszczy. Wyremontowano z tej okazji tramwaj Herbrand z ok. 1900 roku.
1989 Przebudowano tor pojedynczy na podwójny w ciągu ul. Gdańskiej oraz oddano do użytku nową pętlę w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku, gdzie skierowano linię nr 4.

Po 1989 roku[edytuj | edytuj kod]

Lata Wydarzenia
1990 W nową dekadę MZK wchodzi z taborem: 13 szt. wozów silnikowych 5N, 14 szt. wozów doczepnych 5ND, 17 szt. przegubowców 803N i 126 szt. wagonów 805Na- razem 170 jednostek.
25 stycznia – z powodu zagrożenia wybuchem gazu zawieszono liniową komunikację tramwajową w ciągu ul. Dworcowej do Dworca PKP.
1991 Wycofanie z eksploatacji wagonów typu Konstal N i 803N.
Ostatnia dostawa wagonów 805Na.
1992 31 stycznia – likwidacja nocnej komunikacji tramwajowej (linia 6N).
1994 Infrastrukturę tramwajową przejmuje ZDMiKP Bydgoszcz.
1996 1 lutego – uporządkowanie numeracji linii miejskich w związku z wprowadzeniem siedmiosegmentowych elektromechanicznych wyświetlaczy zewnętrznych.
Linia tramwajowa nr 10 otrzymuje nr 4.
3 lipca – obchody stulecia istnienia tramwaju elektrycznego w mieście.
1997 21 maja – ostatni przejazd tramwajów ulicą Dworcową (wycofanie wagonów z warsztatów przy ul. Zygmunta Augusta).
23 czerwca – oddanie do użytku pierwszego w mieście cichego torowiska na ul. Gdańskiej od ul. Jagiellońskiej do ul. Śniadeckich
1998
1999
Remonty torowisk: Rondo Jagiellonów – Dworzec PKS, Rondo Grunwaldzkie – Ułańska, Rondo Toruńskie – Babia Wieś, Zbożowy Rynek – Rondo Jagiellonów oraz Rondo Jagiellonów – Plac Teatralny (ciche torowisko).
2000 28 sierpnia – W Bydgoszczy przy ul. Jagiellońskiej doszło do tragicznego wypadku. Naczepa samochodu ciężarowego uderzyła w tramwaj. Wagon tramwajowy (273) został w połowie z rozprutym jednym bokiem. Na ulice wyleciała część siedzeń, 2 osoby zginęły a kilka zostało rannych.
Nowe ciche torowisko na ul. Nakielskiej.
2001 19 stycznia – Na Rondzie Grunwaldzkim autobus 71 wjechał w tramwaj linii 3 (skład 330+331). 1 osoba zginęła a 20 zostało rannych.
2002 W wyniku zmniejszenia liczby pojazdów komunikacji miejskiej zostały wycofane z ruchu z przeznaczeniem do rezerwy 15 wagonów tramwajowych. Wycofane z eksploatacji wagony to: 227, 228, 240, 243, 244, 246, 249, 250, 251, 253, 254, 255, 256, 259, 260. Tramwaje ustawione są na bocznych torach w Zajezdni Tramwajowej.
2003 Na ulice Bydgoszczy wyjeżdża zmodernizowany wóz 805NM. Modernizacja została wykonana w bydgoskich zakładach PESA Bydgoszcz S.A. Wymienione zostało praktycznie wszystko, a sam skład otrzymał opływową sylwetkę.
2005 20 sierpnia – oficjalne otwarcie do ruchu po trwającym 1,5 roku remoncie mostu Pomorskiego i ronda Fordońskiego. W efekcie tory tramwajowe na całym odcinku między rondem Toruńskim i rondem Fordońskim zostały umieszczone symetrycznie między jezdniami.
wrzesień – remont torowiska w ciągu ulicy Fordońskiej między Gajową i Bałtycką. Po raz pierwszy zastosowano technikę gładkiego mocowania szyn za pomocą łap sprężystych do podkładów strunobetonowych.
2006 18 października – na bydgoskie tory po raz pierwszy w historii wyjechał wagon niskopodłogowy (w ramach przejazdu testowego). Był to 121N wykonany w bydgoskich zakładach PESA na zamówienie przedsiębiorstwa Tramwaje Elbląskie.
2007 1 kwietnia – w związku z wprowadzeniem systemu przesiadkowego A+T, którym objęta została linia 3 (z częstotliwością co 7 minut), z odstawienia do służby powróciły wagony 259 i 260.
23 czerwca – początek remontu torowiska koło dworca PKS, oraz na Gdańskiej koło stadionu Zawiszy.
wrzesień – skończono remont torowiska koło dworca PKS. Zbudowano m.in. nowe perony przystankowe. Remont miał związek z budową centrum handlowo-rozrywkowego Focus Park.
22 września – drzwi otwarte w zajezdni na Toruńskiej. Po mieście kursuje zabytkowy wagon N, na trasie LPKiW – Zajezdnia.
listopad – początek gruntownego remontu torowiska na ul. Szpitalnej, pierwszy od 30 lat.
grudzień – testy tramwaju 122N produkcji PESY dla Łodzi na bydgoskich torach.
2008 styczeń – strajk pracowników MZK.
18 lutego – wypadek składu (340-341) holowanego przez wagon techniczny, na skrzyżowaniu Perłowej i Toruńskiej. Trasa do zajezdni i na górne osiedla została odcięta od sieci. 2 osoby zostały ranne. W wyniku zdarzenia kursowały tylko wozy będące na liniach w niedzielę wieczorem (w większości solówki). Zostały one rozdysponowane na linie 1 i 3. 2 i 6 – trasy skrócone, reszta zawieszona. Ruch przywrócono w poniedziałek ok. godziny 15.
4 marca – pierwszy w Bydgoszczy w pełni niskopodłogowy tramwaj (PESA 122N) rozpoczyna pracę w ruchu liniowym.
maj – oddane do użytku po remoncie zostaje torowisko na ul. Szpitalnej.
30 maja – obchody 120 rocznicy uruchomienia tramwaju konnego w Bydgoszczy. Do zajezdni dostarczony został drugi tramwaj niskopodłogowy PESA 122N.
wrzesień – Tramwaj nr 365 PESA 122N reprezentuje Bydgoszcz i firmę PESA Bydgoszcz S.A. na prestiżowych targach InnoTrans w Berlinie.
2009 1 maja – otwarcie odbudowanego prawoskrętu tramwajowego z ul. Gdańskiej w Focha, zlikwidowanego po zamknięciu linii przez Stare Miasto.
2010 wrzesień – remont torowiska na rondzie Jagiellonów.
październik – remont torowiska na rondzie Toruńskim, rozpoczęcie budowy linii tramwajowej do Dworca PKP.
2011 marzec – podpisanie umowy na dostawę 14 niskopodłogowych tramwajów PESA Swing.
grudzień – zlikwidowanie linii nr 9.
2012 styczeń – zlikwidowanie w godzinach wieczornych kursów linii nr 1 (od września do kwietnia).
22 listopada – uroczyste otwarcie linii tramwajowej do dworca PKP.
24 listopada – zmiany w komunikacji tramwajowej, nowa linia nr 5 (Rycerska – Glinki), zmiana trasy linii nr 1 (Wilczak – Las Gdański), zmiana trasy linii nr 3 (Rycerska – Wyścigowa).
2013 2 marca – rozpoczęcie remontu torowiska w ciągu ul. Chodkiewicza (od ul. Gdańskiej do ul. Sułkowskiego).
3 czerwca - zakończenie remontu torowiska w ciągu ul. Gdańskiej na wysokości ul. Chodkiewicza i rozpoczęcie remontu torowiska w ciągu ul. Jagiellońskiej (od ul. Gdańskiej do Ronda Jagiellonów).
21 lipca - Uroczysta Parada Tramwajów z okazji 60 lat uruchomienia linii BRDA.
3 sierpnia - zakończenie remontu torowiska w ciągu ul. Jagiellońskiej (od ul. Gdańskiej do Ronda Jagiellonów) i rozpoczęcie remontu torowiska na ul. Bernardyńskiej (wymiana rozjazdów na Rondzie Jagiellonów), w rejonie pętli Babia Wieś oraz na ul. Wojska Polskiego w rejonie skrzyżowania ulicy Wojska Polskiego a Magnuszewskiej.
21 września - Wstrzymanie ruchu tramwajów linii nr 6 na odcinku Stomil – Łęgnowo (prace torowo - sieciowe).
22 września - 125 lecie komunikacji miejskiej.
01 październik - Otwarcie torowiska na ul. Chodkiewicza po remoncie[1].
19 października - Przywrócenie ruchu przez Babią Wieś oraz do Ronda Kujawskiego[2].
22 października - Została podpisana umowa na budowę linii do Fordonu[3]

Układ linii tramwajowych[edytuj | edytuj kod]

Tram map of Bydgoszcz.png
Linia Trasa Długość
[km]
Czas przejazdu
[min]
Częstotliwość
[min]
Przystanki Uwagi
1 Las GdańskiWilczak
Gdańska – Focha – Nakielska
6,7 23-25 powszednie: 15/20
wolne: 20
14/15
2 Las GdańskiRondo Kujawskie
Gdańska – Jagiellońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Wojska Polskiego
10,7 36-40 powszednie: 15/20
wolne: 20
19
3 RycerskaWyścigowa
Dworcowa – Focha – Jagiellońska – Fordońska
7,8 24–28 powszednie: 7,5/10
wolne: 10/15
14/12 System przesiadkowy A+T
BUS-Logo-blau.svg 65, 69, 70, 71, 74 i 77
4 BielawyGlinki
Chodkiewicza – Gdańska – Jagiellońska – Fordońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Szpitalna
8,6 31-35 powszednie: 15/20
wolne: 20
16
5 GlinkiRycerska
Szpitalna – Toruńska – Bernardyńska – Jagiellońska – Focha – Dworcowa
8,4 27-30 powszednie: 15/20
wolne: 20
15/16
6 BielawyŁęgnowo
Chodkiewicza – Gdańska – Jagiellońska – Bernardyńska – Toruńska – Spadzista – Hutnicza
12,45 38-42 powszednie: 15/20
wolne: 20
24 System przesiadkowy A+T
BUS-Logo-blau.svg 73 i 76
7 WyścigowaKapuściska
Fordońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Wojska Polskiego
6,4 21-25 powszednie: 15 9/10 Kursuje w dni powszednie
w godzinach 4:30 – 19:30.
8 WilczakKapuściska
Nakielska – Focha – Jagiellońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Wojska Polskiego
8,7 29-33 powszednie: 15/20
wolne: 20
17/16

Szczegółowe informacje dotyczące linii tramwajowych[edytuj | edytuj kod]

Linie istniejące[edytuj | edytuj kod]

Linia Przebieg Przystanki
1 Schemat linia 1 Bydgoszcz.png Gdańska – Focha – Nakielska Las GdańskiStadion Zawisza – Powstańców Warszawy – Artyleryjska – Chodkiewicza – CieszkowskiegoPlac WolnościDworcowa – Opera – Garbary – Rondo Grunwaldzkie – Wrocławska – Stawowa – Wrzesińska – SłonecznaWilczak
Linia utworzona w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 24 listopada 2012, kiedy to oddano do użytku nową pętle tramwajową przy Rycerskiej. Łączy ona tereny rekreacyjne w Myślęcinku, stadion Zawiszy i Osiedle Leśne z zachodnimi dzielnicami – Miedzyń i Jary. Jest obsługiwana przez wagony pojedyncze.
2 Schemat linia 2 Bydgoszcz.png GdańskaJagiellońskaMost PomorskiToruńska – Perłowa – BełzyWojska Polskiego Las GdańskiStadion Zawisza – Powstańców Warszawy – Artyleryjska – Chodkiewicza – CieszkowskiegoPlac WolnościDworcowa – Rondo Jagiellonów – Dworzec Autobusowy – Łużycka – Rondo Fordońskie – Rondo Toruńskie – Perłowa – Szarych Szeregów – Ku Wiatrakom – Magnuszewska – Kładka – Ujejskiego – ChorwackaRondo Kujawskie
Linia utworzona w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 24 listopada 2012. Łączy ona Wzgórze Wolności i Wyżyny na południu oraz Osiedle Leśne i Myślęcinek na północy z centrum z dworcem autobusowym i Rondem Toruńskim. Linia 2 obsługiwana jest przez dwuwagonowe składy oraz wagon niskopodłogowy.
3 Schemat linia 3 Bydgoszcz.png Nakielska – Focha – JagiellońskaFordońska RycerskaDworzec Głowny – Matejki – Garbary – Opera – Plac Teatralny (tylko w kierunku: Wyścigowa) – Rondo Jagiellonów – Dworzec Autobusowy – Łużycka – Rondo Fordońskie – Bałtycka – Kazimierza Wielkiego – Fabryczna – Wyścigowa (tylko w kierunku: Wyścigowa)Wyścigowa
Linia utworzona w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 24 listopada 2012. Łączy ona dworzec kolejowy z centrum, dworcem autobusowym, Skrzetuskiem, Bartodziejami i węzłem wschodnim. Linia 3 obsługiwana jest przez dwuwagonowe składy oraz wagon niskopodłogowy. Od 1 kwietnia 2007 roku linia ta jest elementem systemu przesiadkowego A+T, który ułatwia mieszkańcom dojazd do centrum z Fordonu i Osowej Góry. Linia ta, w związku z dużymi potokami pasażerskimi i priorytetowym charakterem związanym z systemem A+T, posiada najwyższą częstotliwość kursów – 7,5 minuty w ciągu dnia powszedniego.
4 Schemat linia 4 Bydgoszcz.png Chodkiewicza – GdańskaJagiellońskaMost PomorskiToruńska – Perłowa – Bełzy – Szpitalna BielawyLelewela – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego – Paderewskiego – Chodkiewicza – CieszkowskiegoPlac WolnościDworcowa – Rondo Jagiellonów – Dworzec Autobusowy – Łużycka – Rondo Fordońskie – Rondo Toruńskie – Perłowa – Szarych Szeregów – Łomżyńska – SolnaGlinki
Linia utworzona w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 1 lutego 1996 w związku z przemianowaniem linii 10 (z powodu instalacji w wagonach nowych jednocyfrowych kasetonowych wyświetlaczy linii). Łączy ona Bielawy i Uniwersytet Kazimierza Wielkiego z centrum, dworcem autobusowym, Rondem Toruńskim oraz Wyżynami i Glinkami. Linia 4 jest obsługiwana przez składy dwuwagonowe.
5 Schemat linia 5 Bydgoszcz.png Szpitalna – Perłowa – Toruńska – Bernadyńska – Jagiellońska – Focha – Garbary – Dworcowa – Rycerska GlinkiSolna – Łomżyńska – Szarych Szeregów – Perłowa – Rondo Toruńskie – Hala – Żupy – Babia Wieś – Zbożowy Rynek – Rondo Jagiellonów – Opera – Garbary – Dworcowa – Dworzec GłównyRycerska
Linia utworzona 24 listopada 2012 roku po oddaniu do użytku nowej pętli przy ulicy Rycerskiej. Łączy Glinki i Wyżyny z centrum i dworcem kolejowym. Linia 5 obsługiwana jest przez składy dwuwagonowe.
6 Schemat linia 6 Bydgoszcz.png Chodkiewicza – GdańskaJagiellońskaBernardyńskaToruńska – Spadzista – Hutnicza BielawyLelewela – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego – Paderewskiego – Chodkiewicza – CieszkowskiegoPlac WolnościDworcowa – Rondo Jagiellonów – Zbożowy Rynek – Babia Wieś – Żupy – HalaRondo Toruńskie – Perłowa – Filmowa – Kazimierza Wielkiego – Zajezdnia tramwajowa – Tor awaryjny – Równa – Kielecka – Sporna – Stomil (brama) – Stomil – NowotoruńskaŁęgnowo
Linia utworzona w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda. Jej obecna trasa obowiązuje od 10 czerwca 1987. Łączy ona Bielawy i Uniwersytet Kazimierza Wielkiego z centrum, halą Łuczniczka, Czerskiem Polskim, Zimnymi Wodami i Łęgnowem. Linia 6 jest obsługiwana przez dwuwagonowe składy. Jest to najdłuższa linia tramwajowa w Bydgoszczy.
7 Schemat linia 7 Bydgoszcz.png FordońskaMost Pomorski – Perłowa – BełzyWojska Polskiego KapuściskaBaczyńskiego – Planu 6-letniego – Szarych Szeregów – Perłowa – Rondo Toruńskie – Rondo Fordońskie – Bałtycka – Kazimierza Wielkiego – Fabryczna – Wyścigowa (tylko w kierunku: Wyścigowa)Wyścigowa
Linia utworzona w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda. Jej obecna trasa obowiązuje od 1 września 1976. Tramwaje linii 7 kursują w godzinach 4:30 – 19:30, od poniedziałku do piątku[4]. Linia łączy Wyżyny oraz Kapuściska z ulicą Fordońską. Jest obsługiwana przez wagony pojedyncze.
8 Schemat linia 8 Bydgoszcz.png Nakielska – Focha – JagiellońskaMost PomorskiToruńska – Perłowa – BełzyWojska Polskiego WilczakSłoneczna – Wrzesińska – Stawowa – Wrocławska – Rondo Grunwaldzkie – Opera – Plac Teatralny (tylko w kierunku: Wyścigowa) – Rondo Jagiellonów – Dworzec Autobusowy – Łużycka – Rondo Fordońskie – Rondo Toruńskie – Perłowa – Szarych Szeregów – Planu 6-letniego – BaczyńskiegoKapuściska

Linie zlikwidowane[edytuj | edytuj kod]

Linia Przebieg Przystanki
5 NS Linia 5 Bydgoszcz.PNG

Skład wagonów 5N+5ND na linii 5 na ulicy Focha, 1990

Linia utworzona w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda, natomiast zlikwidowana została w roku 1991. Początkowo łączyła Okole z centrum, następnie ze Stomilem. Po likwidacji torowiska na ulicy Grunwaldzkiej skierowana została na Wilczak. W ostatnim okresie funkcjonowania była linią szczytową kursującą na okólnej trasie z pętli Stomil przez Toruńską, Babią Wieś i Jagiellońską. Z dniem 24 listopada 2012 roku wznowiono kursowanie linii na trasie Rycerska – Glinki (przez Babią Wieś).
9 NS Linia 9 Bydgoszcz.PNG
Linia utworzona w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda, natomiast zlikwidowana została 30 grudnia 2011. Jej ostatnia trasa obowiązywała od 20 sierpnia 2010, kiedy to została ona skrócona z relacji Glinki – Łęgnowo do relacji Glinki – Stomil. W związku z tym stała się także najkrótszą linią tramwajową w Bydgoszczy (wcześniej była to linia 7). Tramwaje linii 9 kursowały w dni powszednie w godzinach szczytu komunikacyjnego (4:50 – 8:30 i 12:50 – 17:00). Jej trasa łączyła zakłady przy ulicy Toruńskiej z Wyżynami. Częstotliwość kursowania tramwajów linii 9 wynosiła zaledwie 25 minut. Linia była obsługiwana przez wagony pojedyncze.
10 NS Linia 10 Bydgoszcz.PNG
Linia utworzona w roku 1955, natomiast zlikwidowana została w roku 1996 kiedy zmieniono numerację tej linii na 4. Wiązało się to z masową instalacją w wagonach jednocyfrowych wyświetlaczy kasetonowych. W latach 1989-1990 linia 4 kursowała na trasie z Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku (obecnie Las Gdański) do Dworca PKP, jednakże w styczniu 1990 została zlikwidowana w związku z zamknięciem ulicy Dworcowej dla ruchu tramwajowego. Dlatego też w roku 1996 zdecydowano się na zmianę numeru linii 10 na 4. Od końca lat osiemdziesiątych kursowała na tej samej trasie, która obowiązuje do dnia dzisiejszego na linii 4.

Linie turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W ostatnich latach w okresie wakacyjnym, w weekendy i dni wolne w tym okresie uruchamiana jest linia turystyczna z numerem 10, kursująca zwykle na trasie do Lasu Gdańskiego. Linia ta obsługiwana jest przez zabytkowe wagony Herbrand oraz Konstal 5N.

Tabor[edytuj | edytuj kod]

Obecnie eksploatowany[edytuj | edytuj kod]

Od 1991 roku do marca 2008 w eksploatacji znajdowały się wyłącznie konstrukcje pochodne Konstal 105N. Dopiero w 2008 roku na bydgoskich ulicach pojawiły się nowe, niskopodłogowe tramwaje PESA 122N. W dalszym ciągu większość stanowią jednak wagony typu 805Na. W 2010 roku ogłoszono przetarg na dostawę kolejnych wagonów niskopodłogowych. Ofertę złożyła jedna firma – Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz. Terminy dostaw są na razie niesprecyzowane ze względu na charakter kontraktu (umowa ramowa na 15 wagonów) oraz trudności finansowe miasta.

Zdjęcie Typ Początek eksploatacji Handicap reverse blue background.svg Liczba
Bydgoszcz tramwaj.jpg Konstal 805Na 1980 112
Konstal 805NM+NMD.jpg Konstal 805NM + 805NMD 2003 (modernizacja) 1+1
Pesa 122N MZK.JPG PESA 122N 2008 Handicap reverse blue background.svg 2
PESA 122Na (Swing) 2015 Handicap reverse blue background.svg 0/15
Wszystkie wagony 119
Udział wagonów niskopodłogowych 1,7%
Średni wiek tramwajów ok. 31 lat

Wykorzystanie wagonów na poszczególnych liniach:

Linia Dni powszednie Soboty Niedziele i święta
1 5x1 3x1 3x1
2 7x2* 5x2* 5x2*
3 10x2* 8x2* 8x1
4 5x2 4x1 4x1
5 5x1 4x1 4x1
6 7x2 5x1 5x1
7 5x1
8 6x2 4x2 4x2

* jedną brygadę stanowi wagon 122N

Modernizacje wagonów 805Na[edytuj | edytuj kod]

Od 1998 roku zaczęto w Bydgoszczy stopniowo modernizować składy tramwajowe, z których najstarsze miały wówczas już 20 lat.

Rok Zakres, poszerzenia modernizacji Zmodernizowane wagony
1
9
9
8
  • wymiana wewnętrznego i zewnętrznego poszycia
  • montaż nowych maszyn drzwiowych
  • montaż drzwi bez szyb w ich dolnej części
  • likwidacja dwóch klap dachowych
  • malowanie poręczy na żółto
  • malowanie siedzeń
  • wyłożenie podłogi wykładziną antypoślizgową
275-276 282-283 320-321 312-313 304-305 318-319 310-311 322-323 330-331 336-337 332-333 340-341 346-347
2
0
0
0
  • montaż nowych siedzeń firmy Astromal w trzech rzędach (likwidacja siedzeń na przeciw 2. i 3. drzwi)
  • likwidacje pasów ogrzewania na całej długości wagonu, na ich miejsce zainstalowano trzy nagrzewnice
  • montaż nowych lamp oświetlenia wewnętrznego
326-327 342-343 352-353 354-355 350-351
338-339 324-325 328-329 334-335 344-345
348-349 360-361
2
0
0
4
  • montaż nowych siedzeń serii „Astromal 2000” w takim samym układzie jak w roku 2000*
  • montaż przetwornic statycznych
237-238 356-357
  • montaż nowych maszyn drzwiowych (oraz zakres z pierwszej modernizacji 2004)

* W wagonie 272 pozostawiono cztery siedzenia na przeciw 2. i 3. drzwi w jednym rzędzie.

265-266 358-359 257-258 269-270 231-232 241-242 267-268 271-272
2
0
0
7
  • montaż nowych siedzeń firmy Ster (nietapicerowanych)
  • w pierwszym wagonie w trzech rzędach, miejsca stojące naprzeciw 2. i 3. drzwi
  • w drugim wagonie pozostawiono cztery siedzenia na przeciw 2. i 3. drzwi w jednym rzędzie
  • likwidacja 3. drzwi w drugim wagonie
281-264 286-287 233-234 279-280
2
0
0
8
  • montaż kierunkowych tablic diodowych (przedniej, tylnej i bocznej), tablicy wewnętrznej typu TML w pierwszym wagonie, oraz głośników informacji głosowej w obu wagonach oraz na zewnątrz składu – wraz ze sterownikiem, zestaw firmy Pixel
300-301
  • przebudowa drugiego wagonu na doczepę czynną (bez kabiny motorniczego), montaż wandaloodpornych lamp oświetlenia wewnętrznego, całkowicie wkomponowanych w podsufitkę, montaż piasecznicy w pierwszym wagonie (oraz zakres z pierwszej modernizacji 2008)
302-303 247-248
2
0
0
9
  • montaż klimatyzacji kabiny motorniczego, oraz nowego pulpitu
284-285 316-317 306-307 277-278
2
0
1
0
  • montaż kierunkowych tablic diodowych (przedniej, tylnej i bocznej), tablicy wewnętrznej typu TML w obu wagonach, głośników informacji głosowej w obu wagonach oraz na zewnątrz składu – wraz ze sterownikiem, zestaw firmy Pixel
  • montaż nowych siedzeń firmy STER(typ siedzeń MX)w składach 273-274,275-276 oraz 296-297
  • montaż klimatyzacji kabiny motorniczego, oraz nowego pulpitu
244 314-315 273-274 296-297 275-276
2
0
1
1
  • montaż kierunkowych tablic diodowych (przedniej, tylnej i bocznej), tablicy wewnętrznej typu TML w obu wagonach, głośników informacji głosowej w obu wagonach oraz na zewnątrz składu – wraz ze sterownikiem, zestaw firmy Pixel
  • montaż nowych siedzeń firmy STER(typ siedzeń MX)
  • montaż klimatyzacji kabiny motorniczego, oraz nowego pulpitu
282-283 326-327 229-252 346-347 310-311 304-305 332-333 289

Historyczny[edytuj | edytuj kod]

Bydgoski tabor historyczny składa się z pięciu wagonów. Są to Herbrand GE-58 i Herbrand VNB-125 wybudowane w końcu XIX wieku, a odrestaurowane w drugiej połowie lat osiemdziesiątych oraz w 2012 roku, skład wagonów Konstal 5N+5ND, a także Konstal 803N.

Zdjęcia Typ Numer boczny # Eksploatacja od Liczba
Hebrand VNB-125.jpg Hebrand VNB-125 14 1896

(renowacja 2011-2012)

1
Herbrand GE68.jpg Herbrand GE-58 120 1898

(renowacja 1986-1988)

1
Konstal 5N.JPG

5ND Bydgoszcz.JPG

Konstal5N+5ND 68+135 1960 1+1
Konstal 803N Bydgoszcz 1990.jpg Konstal 803N 201 (ex.#222 ,odpowiednik 102Na) 1974 1
Lilpop III D.JPG Lilpop III D 154 1938 1

* Wagony zabytkowe Lilpop oraz 803N.Aktualny stan nie umożliwia wykorzystywania ich w ruchu, nie wyklucza się jednak przy dysponowaniu odpowiednimi środkami finansowymi przeprowadzenia niezbędnych remontów kapitalnych umożliwiających wykorzystywanie ich w ruchu okazjonalnym lub liniowym na linii wakacyjnej.[5]

Pętle i zajezdnie[edytuj | edytuj kod]

Pętle[edytuj | edytuj kod]

  • Eksploatowane liniowo
Pętla „Glinki” w Bydgoszczy
Pętla Eksploatacja liniowa Liczba torów Linie
Bielawy od 1974 2 4, 6
Glinki od 1953 2 4, 5
Kapuściska od 1953 2 + żeberko 7, 8
Las Gdański (dawn. Leśny Park Kultury i Wypoczynku) od 1989 2 + żeberko 1, 2
Rycerska od 2012 2 3, 5
Łęgnowo od 1953 2 6
Rondo Kujawskie (dawn. Karpacka) od 1984 1 2
Wilczak od 1950? 1 + żeberko 1, 8
Wyścigowa (dawn. Bydgoszcz Wschód) od 1969 2 + żeberko 3, 7
  • Nieużywane liniowo
Pętla Eksploatacja liniowa Liczba torów Linie (w dniu zamknięcia)
Babia Wieś* 1953 – 1991 3 5
Bałtycka 1969 – 1971 2 7
Magnuszewska ** (Wyżyny) 1974 – 1984 2 2
Stomil 1962? – 1991, ponownie od 2010 do 2011 1 9
  • Zlikwidowane
Pętla Eksploatacja liniowa Liczba torów Linie (w dniu likwidacji)
Dworzec PKP*** 1966 – 1990 3 1, 2, 4, 8

* Pętla Babia Wieś nie jest eksploatowana w sensie liniowego zawracania tramwajów, jednak jest użytkowana przez linie 5 i 6. Tramwaje przejeżdżają przez pętlę skrajnym torem przy którym znajduje się przystanek dla tramwajów jadących w kierunku Ronda Toruńskiego.

** Pętla przy Magnuszewskiej nie jest eksploatowana w ruchu liniowym przy stałym układzie linii, użytkuje się ją dla zawracania tramwajów w sytuacjach nadzwyczajnych (awarie, wypadki, zmiany tras)

*** Pętla przy Dworcu PKP została zamknięta razem z trasą wzdłuż ulicy Dworcowej 25 stycznia 1990 roku z powodu zagrożenia wybuchem gazu. Od roku 1997 pętla była odcięta od reszty sieci, a obecnie, w związku z przeprowadzonymi w ostatnich latach remontami drogowymi, znaczna jej część uległa likwidacji. Po odbudowie tej linii tramwaje w rejonie Dworca Głównego kończą trasę na nowej pętli Rycerska.

Zajezdnia[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje na zajezdni - Konstal 805NM i Konstale 805Na
Tramwaj linii 6 na terenie zajezdni

Obecnie w Bydgoszczy działa tylko jedna zajezdnia tramwajowa oddana do użytku 22 lipca 1959 roku – Zajezdnia Toruńska. Stacjonują tu wszystkie wagony eksploatowane liniowo, gospodarcze i historyczne.

Zajezdnia była kilkakrotnie rozbudowywana: w 1982, 1998 i 2002. Tramwaje stacjonują na 20 torach odstawczych, a w hali znajduje się siedem kanałów. Oprócz tego na terenie zajezdni znajduje się hala naprawy wózków, hala techniczna oraz malarnie.

Plany rozbudowy sieci[edytuj | edytuj kod]

Schemat przedstawiający planowaną rozbudowę sieci tramwajowej w Bydgoszczy do 2030 roku.

     Istniejąca sieć

     A1 – trasa do Dworca Kolejowego otwarta w 2012 r.

     B1 – trasa do Fordonu

     C1 – trasa wzdłuż ulicy Kujawskiej

     C2 – trasa na osiedle Szwederowo

     C3 – trasa na osiedle Błonie

     C4 – trasa na osiedle Miedzyń

     C5 – trasa do Myślęcinka

     C6 – trasa na Moście Kazimierza Wielkiego

Information icon.svg Osobny artykuł: Tramwaj do Fordonu.
  • Torowisko w ciągu ul. Kujawskiej

Ważne dla zwiększenia roli tramwajów w komunikacji połączenie linii tramwajowej przebiegającej przez Rondo Bernardyńskie z torowiskiem zlokalizowanym w ciągu ulicy Wojska Polskiego, planowane do realizacji w latach 2015-2017 (długość odcinka - 600 m; szacowany koszt: 130 mln zł; termin zakończenia inwestycji - VI 2017). Plan zakłada przebudowę ronda Kujawskiego (obniżenie niwelety ronda o 2 m) i likwidację pętli tramwajowej znajdującej się w jego bezpośrednim sąsiedztwie, przebudowę pętli Magnuszewska w celu umożliwienia wjazdu na nią od strony zachodniej oraz budowę rozjazdów umożliwiających jazdę z ulicy Wojska Polskiego w ulicę Glinki. Na rondzie Bernardyńskim powstaną nowe przystanki dla tramwajów jadących w kierunku Wzgórza Wolności. Inwestycja ma zostać zgłoszona do regionalnego programu operacyjnego dla województwa na lata 2014-2020.

  • Most Kazimierza Wielkiego

Celem spięcia torowiska tramwajowego w ulicy Fordońskiej z torami na ulicy Toruńskiej jest skrócenie czasu przejazdu pasażerów pomiędzy wschodnią a południową częścią miasta. Inwestycja stanowić będzie dodatkowe przejście przez Brdę dla transportu tramwajowego we wschodniej części miasta. Jest to inwestycja alternatywna do inwestycji „ul. Perłowa.” Tramwajowa przeprawa przez rzekę będzie prowadzona jednocześnie z budową przeprawy drogowej. Rozpoczęcie inwestycji planowane jest ok. 2020 roku.

  • ul. Perłowa

Inwestycja analizowana jako alternatywa dla zadania „Most Kazimierza Wielkiego”. „Spięcie” torowiska tramwajowego w ulicy Fordońskiej z układem torowiska w ulicy Toruńskiej spowoduje skrócenie czasu przejazdu pasażerów pomiędzy wschodnią a południową częścią miasta. Most ma być kolejną przeprawą tramwajową przez Brdę. Z uwagi na niższe koszty realizacji (możliwość budowy krótszego mostu) oraz możliwość zapewnienia lepszej obsługi osiedla Bartodzieje dzięki tej inwestycji, wariant ten uznawany jest przez Miejską Pracownię Urbanistyczną za bardziej optymalny względem trasy przez Most Kazimierza Wielkiego.

Dalsze inwestycje[edytuj | edytuj kod]

W latach 2025–2040 rozpatrywana jest dalsza rozbudowa sieci tramwajowej:

  • na osiedle Miedzyń – przedłużenie torowiska w ciągu ul. Nakielskiej do ul. Plażowej,
  • wokół starego miasta – torowisko wzdłuż Wałów Jagiellońskich – Grudziądzkiej – Poznańskiej – Kruszwickiej (aktualnie miasto nie przewiduje realizacji tego połączenia),
  • na osiedle Szwederowo – torowisko od ronda Kujawskiego wzdłuż Solskiego – Pięknej,
  • na osiedle Błonie – torowisko od Ronda Grunwaldzkiego wzdłuż Kruszwickiej i Szubińskiej,
  • do Myślęcinka – inwestycja nie została uwzględniona w Studium Transportowym miasta Bydgoszczy wraz z oceną stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego /Bydgoszcz, październik 2012 r./

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj linii nr 3 na moście tramwajowym w kierunku dworca Bydgoszcz Główna
  • Przystankiem o największym natężeniu ruchu i potoków pasażerskich jest Rondo Jagiellonów, gdzie przystanek ma 6 linii – 2, 3, 4, 5, 6 oraz 8.
  • Linią o najdłuższej trasie jest linia 6 (12,5 km), a najkrótszej 7 (ok. 6,4 km).
  • Największą częstotliwość posiada linia 3, należąca od maja 2007 do systemu A+T. Kursuje w szczycie co pięć-siedem minut.
  • Obecnie najstarszym wagonem liniowym jest Konstal 805Na #225 z 1980roku.
  • 80% bydgoskich torowisk jest wydzielonych.
  • Na ulicy Długiej przed Wełnianym Rynkiem doprzęgano drugiego konia do tramwaju z powodu znacznego wzniesienia.
  • Przedsiębiorstwo posiada najstarszy wagon tramwajowy w Polsce – Herbrand VNB-125 #14 z 1896r.
  • Przedsiębiorstwo również posiada drugi najstarszy tramwaj Herbrand GE-58 #120 z 1898r.
  • Pierwszym Naczelnikiem Tramwajów Miejskich w Bydgoszczy był Jan Malak, który sprawował tą funkcję w latach 1923-1936.

Schematy tramwajowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]