Tramwaje w Gdańsku

Tramwaje w Gdańsku
Tramwaj PESA 120Na na Trasie W-Z
Lokalizacja	Polska, Gdańsk
Rodzaj transportu	tramwaj
Data uruchomienia	1873
Właściciel	Zarząd Transportu Miejskiego
Operator	ZKM Gdańsk
Całkowita długość linii	116,7 km▲
Liczba linii	12
Infrastruktura
Długość torowisk	52,2 km
Torowiska w budowie	1,7 km
Rozstaw szyn	1435 mm
Liczba przystanków	211
Tabor
Liczba pociągów • całkowita • niskopodłogowych	125 88
Liczba wagonów	158
Strona internetowa
Multimedia w Wikimedia Commons

Tramwaje w Gdańsku – system komunikacji tramwajowej działający w Gdańsku i prowadzony przez Zakład Komunikacji Miejskiej, na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego.

Dane podstawowe

Długość gdańskiej sieci tramwajowej wynosi 52,2 km. Rozstaw szyn to 1435 mm. Łączna długość toru pojedynczego wynosi 100,2 km. Tramwaje zasilane są z sieci jezdnej o długości 101,746 km w której płynie prąd stały o napięciu 600V. W mieście znajduje się 211 przystanków tramwajowych.

Bombardier Flexity Classic na pętli Strzyża.

 

Charakterystyka sieci

Całość sieci znajduje się w granicach administracyjnych miasta Gdańska. Torowiska są w 85% długości wydzielone z ruchu ulicznego. Zdecydowana większość tras jest dwutorowa, wyjątkiem są tu odcinki jednotorowe w dzielnicach Brzeźno i Nowy Port, jednakże nie odbywa się na nich ruch kolizyjny – pełnią one funkcje pętli ulicznych.

Sieć tramwajowa pokrywa przede wszystkim Dolny Taras i Śródmieście łącząc również Wyspę Portową czy Siedlce, a w 2007 roku linia tramwajowa dotarła na Chełm i jest rozbudowywana dalej w kierunku południa miasta. Zachodnie i południowe dzielnice miasta są obecnie pozbawione komunikacji tramwajowej.

Większość linii położona jest na płaskim terenie, wyjątkiem jest tu linia tramwajowa na Chełm będąca najbardziej stromą linią tramwajową w Polsce. W związku z obsługą ruchu turystycznego trzy pętle tramwajowe (Jelitkowo, Brzeźno Plaża, Stogi Plaża) są położone w odległości paruset metrów od brzegu Zatoki Gdańskiej.

Torowiska biegną głównie przez tereny zurbanizowane, wyjątkiem jest linia tramwajowa na Chełm posiadająca pewne cechy szybkiego tramwaju oraz linia do kąpieliska morskiego na Stogach biegnąca przez Las Miejski.

Tramwaje stacjonują w dwóch zajezdniach, przy ulicy Wita Stwosza w Strzyży oraz przy ulicy Władysława IV w Nowym Porcie. W hangarach mieści się około 40% wszystkich tramwajów.

Historia komunikacji tramwajowej w Gdańsku

Tramwaj konny

Tramwaj konny na Długim Targu w Gdańsku

Pierwsza linia tramwaju konnego uruchomiona została przez berlińską firmę Deutsche Pferdeeisenbahn 23 czerwca 1873, na trasie z Heumarkt (Targ Sienny) przez Wrzeszcz do Oliwy. Po roku została zawieszona trasa między Wrzeszczem a Oliwą z powodu silnej konkurencji kolei. W 1877 majątek berlińskiej firmy kupiła gdańska firma Otto Braunschweig und Oskar Kupferschmidt. Uruchomiła ona następujące linie:

• z Centrum na Orunię (1878),
• z Kohlenmarkt (Targ Węglowy) przez Langgasse (ulicę Długą), Langer Markt (Długi Targ) i Langgarten (Długie Ogrody) do Bramy Żuławskiej oraz Dolnego Miasta (1883),
• z dworca kolejowego Danzig Petershagen przy dzisiejszej ulicy Toruńskiej przez Główne Miasto do Fischmarkt (Targu Rybnego) (1886),
• z Centrum do Siedlec (1886).

W okresie tym w Gdańsku funkcjonowały następujące zajezdnie tramwajowe:

• we Wrzeszczu przy Mirchauer Weg (dzisiejsza Partyzantów – pierwsza zajezdnia w mieście),
• przy Weidengasse (dzisiejszej Łąkowej) na Dolnym Mieście,
• drewniane hale na Oruni i Siedlcach.

Początek tramwajów elektrycznych

Tramwaje elektryczne na Długim Targu w Gdańsku, 1906

W 1894 firma AEG z Berlina wykupiła firmę Danziger Strassen Eisenbahn. Wtedy równocześnie podjęto decyzję o elektryfikacji sieci tramwajowej, którą rozpoczęto rok później. Pierwsze regularne połączenie uruchomiono 12 sierpnia 1896 w kierunku Oruni oraz Siedlec. Do Wrzeszcza z Centrum pierwszy tramwaj elektryczny pojechał dopiero 28 sierpnia 1896, gdyż istniała konieczność usunięcia kolizji sieci trakcyjnej z napowietrznymi przewodami telefonicznymi i energetycznymi. Do końca roku wszystkie linie tramwaju konnego zostały zelektryfikowane, a także wybudowano torowisko łączący nowy Dworzec Główny z Kohlenmarkt (Targiem Węglowym). Wydłużono także istniejącą linię z Fischmarkt (Targu Rybnego) przez dzisiejszą ulicę Wałową do Stadtgraben (Podwala Grodzkiego). Po zakończeniu elektryfikacji firma AEG przekazała tramwaje pod administrację firmy Allgemeine Strassen und Eisenbahn Gessellschaft.

W 1899 w Nowym Porcie powstało drugie przedsiębiorstwo tramwajowa pod nazwą Danziger Elektrische Strassenbahn, które otworzyło w 1900 dwie linie z Wrzeszcza do Brzeźna i z Brzeźna przez Nowy Port do Stoczni Schichaua (ulicą Schichaugasse, dziś Jana z Kolna). Linia w stronę centrum została później wydłużona do Kassubischer Markt (okolice dzisiejszego C. H. Madison) a następnie przez Pfefferstadt (dziś ul. Korzenna) do Breitgasse (ul. Szeroka) pod sam Żuraw. Firma z Nowego Portu posiadała zajezdnię przy Fischmeisterweg (dziś ul. Wyzwolenia). W 1903 nastąpiło połączenie dwóch przedsiębiorstw Allgemeine Strassen und Eisenbahn Gessellschaft i Danziger Elektrische Strassenbahn w jedną firmę Danziger Elektrische Strassenbahn A.G. z siedzibą we Wrzeszczu. W 1904 wybudowano torowisko na wiadukcie Błędnik łączące torowisko na Wielkiej Alei z torowiskiem na Stadtgraben (Podwalu Grodzkim). Od tamtej pory w rejon Dworca Głównego kierowano co drugi skład tramwajowy. 18 lipca 1908 uruchomiona została linia z rynku w Oliwie (Am Markt) przez Seestraße (ulicę Pomorską) do Jelitkowa.

Tramwaje podczas I wojny światowej

Z dniem 1 maja 1914 wprowadzono numerację linii, która zastąpiła dotychczasowe tablice kierunkowe z nazwą przystanku końcowego. W lutym 1917 zaczęło brakować węgla i elementów wymiennych, z powodu czego na źle utrzymanym torowisku zaczęły występować awarie i wykolejenia. W styczniu 1919 nastąpił kryzys, z powodu którego zawieszono kursowanie kilku linii.

Tramwaje w Wolnym Mieście Gdańsku

Pod koniec 1919 zaczęto przywracać zawieszone linie, zmieniając jednocześnie częściowo numerację linii, dodatkowo przekierowano linie z Promenade (dziś 3 Maja) na Stadtgraben (Podwale Grodzkie), po czym w 1926 zlikwidowano torowisko na Promenade. W 1925 przystąpiono do budowy trasy z Centrum w kierunku Stogów, którą otwarto 4 lipca 1927. W 1926 otworzono torowisko na nowo powstałej Paul-Beneke-Weg (dziś Marynarki Polskiej), likwidując jednocześnie jednotorową trasę wzdłuż nabrzeża portowego na ulicy Broschkischerweg (Wiślnej). W tym samym czasie w Nowym Porcie powstały dwie pętle uliczne, "mała" dla linii z Centrum i "duża" dla linii z Brzeźna. W 1930 roku uruchomiono nową trasę od Wielkiej Alei poprzez Ostseestraße (aleję Hallera) i Bärenweg (ulicę Mickiewicza) do pętli na skrzyżowaniu Heeresanger (al. Legionów) z Magdeburger Straße (ul. Kościuszki). Dyrekcja firmy DES AG została przeniesiona do budynku przy Jäschkentaler Weg 2 (dziś dyrekcja ZKM, Jaśkowa Dolina 2). Między Wrzeszczem a Oliwą zmieniono przebieg trasy likwidując linię na Hohenfriedbergweg (Szymanowskiego), prowadząc ją w zamian przez nowo powstałą Friedrich-Allee (aleja Wojska Polskiego). Rozpoczęto również budowę nowej zajezdni tramwajowej we Wrzeszczu wraz z warsztatami głównymi.

Relief na ścianie zajezdni w Strzyży

W 1934 przebudowano trakcję elektryczną przystosowując ją do pantografów zamiast do odbieraków drążkowych. Starą trakcję pozostawiono na trasie do Siedlec i Oruni, w wyniku czego tramwaje obsługujące tę trasę w celu dojechania do zajezdni przy Weidengasse (Łąkowej) korzystały z torowiska technicznego na Starym Przedmieściu. Zrezygnowano z planowanego wydłużenia linii w kierunku Rudnik i budowy linii z Wrzeszcza przez Suchanino do Centrum. W 1935 otworzono nową zajezdnię tramwajową we Wrzeszczu przy dzisiejszej ulicy W. Stwosza, a stara zajezdnia przy Mirchauer Weg (Partyzantów) została zaadaptowana na zajezdnię autobusową.

W 1942 została utworzona spółka akcyjna Verkehrsbetriebe Danzig Gothenhafen AG, w skład której weszła spółka DES AG. W planach była likwidacja linii tramwajowej na trasie z Centrum do Siedlec i Oruni oraz zastąpienie jej linią trolejbusową. Plan ten jednak odrzucono. Do 24 marca 1945 tramwaje kursowały po mieście normalnie. Po ostrzelaniu przez wojska radzieckie elektrowni miejskiej na Ołowiance nastąpiło wyłączenie zasilania, przez co część tramwajów stanęła na ulicach. Podczas walk ulicznych wagony tramwajowe wykorzystywane były jako barykady.

Tabor elektryczny do 1945

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Odbudowa po 1945 roku

Po zakończeniu działań wojennych sieć trakcyjna przestała istnieć, torowiska były poważnie uszkodzone przez pociski artyleryjskie, żaden wagon nie był zdatny do ruchu. W kwietniu 1945, od razu po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do odbudowy infrastruktury tramwajowej. Z inicjatywy Zarządu Miejskiego w Gdańsku powstał Miejski Zakład Komunikacyjny w Gdańsku. Do Gdańska przybyły ekipy poznańskich, warszawskich i łódzkich tramwajarzy, którzy wspólnie z gdańszczanami przystąpili do zabezpieczenia i inwentaryzacji ocalałego majątku. W pobliżu zajezdni we Wrzeszczu pościągane zostały wagony lub ich pozostałości. Sama zajezdnia we Wrzeszczu ucierpiała niewiele, zajezdnia przy Łąkowej straciła dach na obu halach oraz budynek warsztatowy. 28 czerwca 1945 zaczęto ponownie uruchamiać komunikację tramwajową. Odbudowę ze zniszczeń torowisk tramwajowych zakończono w 1947. Odbudowane zostały wszystkie trasy istniejące przed zniszczeniem. Zlikwidowano jedynie torowisko na ulicy Szerokiej, Kowalskiej i Korzennej oraz trasę techniczną na Starym Przedmieściu. Nowością była trasa do Sopotu uruchomiona w roku 1946.

1947-1989

Węzeł Kliniczna otwarty w 1981 r.

Po wojnie sukcesywnie likwidowano tory znajdujące się w gęstej zabudowie Śródmieścia, aby zgodnie z modernistyczną ideologią tramwaj jeździł wyłącznie głównymi arteriami.

W wyniku budowy drogi krajowej nr 1 na przestrzeni lat powstały nowe szerokie ulice z wytyczonym torowiskiem tramwajowym, wchodzące dziś w skład głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta. W 1948 roku w Oliwie otworzono nową pętlę przy skrzyżowaniu alei Grunwaldzkiej z ulicą Opata J. Rybińskiego, likwidując jednocześnie pętlę na Starym Rynku Oliwskim. 1 stycznia 1951 powstało nowe przedsiębiorstwo pod nazwą Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Gdańsk-Gdynia.

W 1955 uruchomiona została nocna komunikacja tramwajowa. W 1957 przebudowana została na dwutorową trasa na Siedlce w ciągu ulicy Świerczewskiego (dziś Nowe Ogrody). Również około 1957 w wyniku przebudowy alei Grunwaldzkiej zlikwidowana została pętla przy ulicy Szymanowskiego, zaś otwarta nowa – przy ulicy Abrahama. 21 lipca 1959 oddana została nowa poszerzona ulica Podwale Przedmiejskie pomiędzy ulicą Okopową a ulicą Chmielną. Likwidacji uległo torowisko na ulicy Długiej, Długim Targu i ulicy Stągiewnej, zaś tramwaje zostały skierowane przez ulicę Okopową, Podwale Przedmiejskie i Wyspę Spichrzów, a następnie przez ulicę Ułańską do ulicy Łąkowej. Zlikwidowano również pętlę uliczną na ulicy Bogusławskiego kierując tramwaj z Oruni do pętli na Targu Węglowym. Drugą nową trasą było torowisko od ulicy Mickiewicza do pętli przy ulicy Kolonia Uroda przez aleję Karola Marksa, obecnie Hallera. W roku 1960 przedłużono torowisko od Kolonii Urody do Brzeźna, zlikwidowano jednocześnie torowisko na ulicach Bolesława Chrobrego i Waryńskiego, a tramwaj kończący trasę na ulicy Waryńskiego skierowano do pętli przy ówczesnym porcie lotniczym. W 1961 zlikwidowano trasę do Sopotu z powodu dużej konkurencji Szybkiej Kolei Miejskiej. Po 42 latach w 1968 przywrócono torowisko wzdłuż ulicy 3 Maja. W 1968 rozpoczęto budowę nowego wiaduktu Błędnik, który oddano do użytku 22 lipca 1970. Na początku lat 70. przy przebudowie ul. Kartuskiej cała trasa na Siedlce stała sie dwutorowa. 28 lipca 1971 uruchomiona została pętla przy ulicy Doki, jednocześnie likwidacji uległa pętla na Targu Węglowym. Torowisko na ulicy Pomorskiej zostało przebudowane na dwutorowe, zlikwidowana została linia na Orunię.

W 1974 firma WPK G-G przekształcona została w Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Gdańsku. W 1974, po przeniesieniu portu lotniczego do Rębiechowa rozpoczęła się budowa nowej trasy od pętli tramwajowej przy ulicy Kościuszki do ulicy Pomorskiej w Jelitkowie, w ciągu której wybudowano dużą pętlę tramwajową na nowo powstającej wówczas dzielnicy Zaspa. Trasa została otwarta 31 grudnia 1977. 22 lipca 1980 otwarte zostało torowisko wzdłuż ulicy Klinicznej.

W 1980 powstał projekt budowy linii tramwajowej łączącej ówczesną sieć z nowymi osiedlami na Górnym tarasie. W tym celu należało wybudować linie na Chełm. Linia ta mimo, że ma zaledwie 2900 metrów posiada bardzo trudny profil. Z przyczyn technicznych a później finansowych realizacja projektu była wielokrotnie odkładana i linia została ostatecznie zbudowana 29 lat później.

17 grudnia 1981 rozpoczęto eksploatację torowiska leżącego w ciągu przedłużonej do trasy W-Z ulicy 3 Maja oraz na nowym wiadukcie nad linią kolejową, który jest częścią tej właśnie trasy. Otwarta została nowa pętla Kliniczna, co pozwoliło na likwidację pętli Doki.

Po 1989

Konstal 105Na – przez wiele lat podstawowy typ tramwaju w Gdańsku (zdjęcie z sierpnia 1990)

Tory tramwajowe i przystanek tramwajowy w rejonie skrzyżowania ul. Pomorskiej z al. Grunwaldzką, 2009

W 1989 firma WPK została podzielona, a w jej miejsce w Gdańsku powstało Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej, które w 1991 zostało przekształcone w zakład budżetowy miasta Gdańska pod nazwą Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdańsku. Na początku lat 90. powstał nowy odcinek Podwala Przedmiejskiego między ulicami Chmielną oraz Łąkową, w wyniku czego likwidacji uległ prowizoryczny most saperski nad Nową Motławą, zamiast którego wybudowany został nowy most drogowy. Trasa ta została wydłużona w 1995 roku poprzez wybudowanie odcinka Podwala Przedmiejskiego od ulicy Łąkowej do ulicy Siennickiej. Umożliwiło to zlikwidowanie tramwaju wzdłuż ulicy Długie Ogrody.

W 1997 wrócił pomysł budowy linii tramwajowej na Chełm, wykonano wówczas analizę na Politechnice Gdańskiej. Badania wykazały, że ówczesny gdański tabor nie nadaje się do obsługi projektowanej linii. Najpoważniejszym problemem okazały się hamulce elektromagnetyczne, które w przypadku awarii prądu nie są w stanie utrzymać pojazdu na tak trudnej linii. W 1999 likwidacji uległa zajezdnia tramwajowa Łąkowa na Dolnym Mieście, w miejscu której powstał strzeżony parking. Wraz z początkiem 2004 Zakład Komunikacji Miejskiej został przekształcony z zakładu budżetowego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. W tym samym roku rozpoczęto kilkuetapową modernizację torowisk tramwajowych pod nazwą Gdański Projekt Komunikacji Miejskiej. W wyniku tego przedsięwzięcia na początku 2007 rozpoczęto budowę linii na Chełm wzdłuż trasy W-Z oraz alei gen. W. Sikorskiego. 19 grudnia 2007 została otwarta linia tramwajowa na Chełm. Linia ta mimo, że ma tylko 2900 metrów ma bardzo trudny profil (pochylenie do 50 promili) i z tego względu wagony Konstal 105Na, Konstal 105NCh oraz Konstal 114Na nie mogą być na niej wykorzystywane.

W maju 2010 rozpoczęła się modernizacja i przebudowa zajezdni we Wrzeszczu. Prace zostaną zakończone w połowie 2011. We współczesnych tramwajach "elektryka" umieszczona jest na dachu, a nie na dole, jak w starych pojazdach, dlatego istniejące kanały naprawcze zastąpi specjalny system podnośników i podestów. Zainstalowana zostanie tokarka podtorowa (w czasie dwóch godzin wyprofiluje wszystkie koła tramwaju, bez konieczności ich demontażu) oraz profesjonalna myjnia. Zakupiony zostanie specjalistyczny dźwig, służący do podnoszenia uszkodzonych pojazdów. Zostanie zwiększona ilość torów postojowych oraz odnowione zostaną rozjazdy. Zmienione i odnowione zostaną też elewacje zajezdni. Koszt przedsięwzięć wyniesie 30 mln zł. 30 października tego samego roku zmieniono nazwę pętli Abrahama na Strzyża, aby nawiązywała do nazwy dzielnicy, w której rzeczywiście się znajduje..

W 2010 po raz pierwszy w Gdańsku torowiska w rejonie przystanków tramwajowych zostały zakryte płytkami lub kostką betonową. Inwestycje te służą utrzymaniu czystości w obrębie peronów. Prosta nawierzchnia, w przeciwieństwie do tłucznia, może być łatwo sprzątana.

W noc sylwestrową 2009/2010 uruchomiono, w ramach testu, nocną linię tramwajową N0 na trasie Chełm – Opera – Zaspa – Oliwa – Wrzeszcz – Opera – Chełm.

W 2011 rozpoczął się montaż biletomatów, automatów do sprzedaży biletów jednorazowych i długookresowych. Automaty staną na ważnych przystankach i tam, gdzie istnieje problem z zakupem biletu.

Nieczynna zajezdnia w Oliwie, 2011

 

Dawne zajezdnie

Nieeksploatowane

• zajezdnia przy ulicy Łąkowej – obecnie parking strzeżony
• zajezdnia przy alei Grunwaldzkiej 537 w Oliwie – dawna fabryka mydła, obecnie ruiny
• zajezdnia techniczna – tzw. plac drogowy przy alei Grunwaldzkiej we Wrzeszczu. Z tego placu wysyłane były wagony 102N/Na do Krakowa i odbierane wagony z fabryki lub z zakładów które modernizowały tabor. W 2004 zamknięto plac i odłączono od sieci torowisk. Obecnie teren klubu Żak

Nieistniejące

• zajezdnia przy ul. Gościnnej na Oruni
• zajezdnia przy ul. Partyzantów we Wrzeszczu,późniejsza zajezdnia autobusowa – przekształcona w latach 90. na centrum handlowe. Obecnie znajduje się tu kompleks mieszkaniowo – usługowy Quattro Towers
• remiza tramwajowa na Siedlcach

Linie tramwajowe

Trasy tramwajów zgodnie ze stałym układem W Gdańsku kursuje 12 linii tramwajowych, w tym:

codziennie	zwykłe	2, 3, 5, 6, 8, 11, 12, 14
	zjazdowe	N, W
w dni robocze	cały dzień	4, 9
	szczytowe	7, 10

Linia	Kierunek 1	Kierunek 2	Długość (km)	Czas przejazdu	Liczba przystanków	Tabor
2	Chełm Witosa (wybrane kursy p.Dworzec PKS)	Oliwa (przez Zaspę)	ok. 15km	47-51 min	31(30)	PESA 120Na, N8C-NF, Alstom NGd99, Bombardier NGT6
3	Brzeźno (Gdańska-Mazurska-Hallera)	Stogi Pasanil (przez Al. Zwycięstwa)	ok. 14km	44–45 min	29–30	2xKonstal 105Na, N8C-NF, Konstal 114Na
4	Zaspa (przez Letnicę)	Nowy Port (Góreckiego) (przez Kliniczną)	ok. 8km	23–28 min	19–21	1xKonstal 105Na
5	Strzyża (przez Brzeźno)	Nowy Port (Oliwska) (przez Wrzeszcz)	ok. 11km	37 min	24-25	2xKonstal 105Na, N8C-NF, PESA 120Na, Konstal 114Na, Alstom NGd99
6	Chełm Witosa (przez Dworzec Główny)	Jelitkowo (przez Wrzeszcz)	ok. 15km	51 min	33-34	Bombardier NGT6, Alstom NGd99, N8C-NF, PESA 120Na
7	Chełm Witosa (przez Letnicę)	Nowy Port (Oliwska) (przez Jana z Kolna)	ok. 11km	31-34 min	20–22	N8C-NF, PESA 120Na
8	Jelitkowo (przez Jana z Kolna-Zaspę)	Stogi Plaża (wybrane kursy do Stogi Pasanil)	ok. 17km	59 min	41–42	2xKonstal 105Na, N8C-NF
9	Strzyża (przez Dworzec Główny)	Przeróbka (przez Dworzec PKS)	ok. 11km	35-37 min	23-24	2xKonstal 105Na, N8C-NF
10	Siedlce (przez Letnicę)	Nowy Port (Góreckiego) (przez Jana z Kolna)	ok. 10km	30-31 min	21–23	2xKonstal 105Na, N8C-NF
11	Zaspa (wybrane kursy p.3 maja-Hucisko)	Chełm Witosa (przez Oliwę-Bramę Wyżynną)	ok. 17km	53-55 min	36-37	Bombardier NGT6, Alstom NGd99, N8C-NF, PESA 120Na
12	Siedlce (przez Hucisko)	Oliwa (przez Wrzeszcz)	ok. 12km	37–39 min	28	Konstal 114Na, N8C-NF, PESA 120Na
14	Urząd Miejski (Armii Krajowej- 3 maja - Hucisko)	Zajezdnia Nowy Port (Władysława IV)	ok. 8km	21–24 min	16-17	2xKonstal 105Na, N8C-NF, PESA 120Na
N	---	zajezdnia Nowy Port	nd	nd	nd	nd
W	---	zajezdnia Wrzeszcz	nd	nd	nd	nd

Zajezdnia Wrzeszcz w Strzyży

 

Infrastruktura

Zajezdnie tramwajowe

• Zajezdnia Wrzeszcz – znajduje się w dzielnicy Strzyża przy ulicy Wita Stwosza. Została zbudowana w 1935 roku. Na jej terenie znajduje się 12 torowa hala, warsztaty, myjnia oraz budynki biurowe ZKM.
• Zajezdnia Nowy Port – położona w dzielnicy Nowy Port przy ulicy Władysława IV. Została otwarta w 1899 roku.

Pętle tramwajowe

Pętle wraz z liniami według stałego układu

Nazwa	Ulica	Linie	Rok otwarcia	Liczba torów	Zdjęcie	Dzielnica
Brzeźno Plaża	Hallera	sezonowe	1974	2		Brzeźno
Chełm Witosa	Witosa	2, 6, 7, 11	2007	2		Chełm
Jelitkowo	Pomorska	6, 8	1974	4		Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia
Kliniczna	Marynarki Polskiej	nieużywana liniowo	1980	2		Młyniska - Zielony Trójkąt
Oliwa	Grunwaldzka	2, 12	1948	3		Oliwa
Przeróbka	Lenartowicza	9	1955	1		Przeróbka
Siedlce	Kartuska	10, 12	1957	2		Siedlce
Stogi Pasanil	Nowotna	3, 8	1966	2		Stogi
Stogi Plaża	Nowotna	8, sezonowe	1927	2		Stogi
Strzyża	Wita Stwosza	5, 9	1957	2		Strzyża
Zaspa	Rzeczypospolitej	4, 11	1977	5		Zaspa-Rozstaje

Pętle uliczne

Oprócz pętli tramwaje wykorzystują do zawracania układ torowisk wzdłuż krzyżujących się ulic. W regularnych kursach tramwaje zawracają w następujących miejscach:

• Brzeźno: Uczniowska-Gdańska-Mazurska-Wczasy-Hallera (3)
• Nowy Port (Oliwska): Rybołowców-Wolności-Władysława IV-Oliwska (5, 7)
• Nowy Port (Góreckiego): Marynarki Polskiej-Wolności-Władysława IV-Strajku Dokerów-Góreckiego-Marynarki Polskiej (4, 10, 14)
• Urząd Miejski: Podwale Grodzkie-Wały Jagiellońskie-Okopowa-Armii Krajowej-3 Maja-Hucisko (14)

System Informacji Pasażerskiej

Monitor LCD

 

Obecnie nieużywane liniowo pętle uliczne

• Centrum (dawniej Armii Krajowej): Zwycięstwa-3 maja-Armii Krajowej-Okopowa-Podwale Grodzkie-Błędnik-Zwycięstwa
• Dworzec PKS: Zwycięstwa-Błędnik-Podwale Grodzkie-Hucisko-3 maja-Zwycięstwa

System Informacji Pasażerskiej

Od 2008 wdrażany jest System Informacji Pasażerskiej (SIP), który za pomocą monitorów będzie informować pasażerów o rzeczywistym czasie przyjazdu autobusów i tramwajów na przystanki oraz o awariach. Docelowo 41 ekranów będzie zainstalowanych na 27 przystankach, na terenie miasta. System urządzeń lokalizujących pojazdy będzie zainstalowany w 350 tramwajach i autobusach. Cała inwestycja warta jest 3,5 mln zł.

Uruchomienie systemu zaplanowane było na 1 grudnia 2008, jednak pierwsze monitory zostały zamontowane w 2009 roku. W wyniku różnych przyczyn do końca 2010 roku system nie został całkowicie uruchomiony.

Tabor

Tabor obsługujący regularne linie

Zdjęcie	Nazwa	Początek eksploatacji	Zajezdnia Nowy Port*	Zajezdnia Wrzeszcz*	Opis
	Konstal 105Na Konstal 105NCh Konstal 105NAs	1977	70 (37)	0	W lutym 1981r. trasę Chorzów-Gdańsk pokonały pierwsze wagony 105Na. Szczyt dostaw przypada na rok 1983, kiedy do Gdańska przybyło aż 30 poj. Ostatnie fabrycznie nowe wozy tego typu dotarły do Gdańska w 1990r. Do 2004r. wszystkie wagony 105N zostały zmodernizowane do typu 105Na Od Lutego 2012 wszystkie wagony stacjonują w zaj.Nowy Port. Wagonom przydzielono zakres numerów 1202-1415	-
	Konstal 114Na	1997	0	2	Pierwsze wagony w Gdańsku z częścią niskopodłogową. Posiadają 15% niskiej podłogi. Na początku wagony skierowano do obsługi na linii 12. Obecnie wagony można spotkać na trasach linii 3, 5, 8, 9, 10, 12, 14. Wagonom przydzielono numery 1501 i 1502
	Alstom NGd99	1999	0	4	Trójczłonowy wagon który posiada 70% niskiej podłogi. Wagony skierowano do obsługi linii 2. Pierwszy wagon wyjechał na tory w 1999 r. trzy pozostałe w 2000 r. Modernizacja układu elektrycznego pozwoliła na bezproblemową jazdę do pętli Chełm-Witosa (występowało izolowanie się falowników). Wagonom przydzielono zakres numerów 1001-1004
	Bombardier NGT6	2007	0	3	Pierwszy wagon został dostarczony do Gdańska 3 grudnia 2007, a udostępniony do ruchu 19 grudnia 2007. Za 3 wagony Gdańsk zapłacił 21,5 mln zł. Wagonom przydzielono zakres numerów 1005-1007
	Duewag N8CNF	2009	11	33	Modernizacja używanych wagonów N8C z Dortmundu polega na przerobieniu środkowego wysokopodłogowego członu na człon niskopodłogowy z dodatkową parą drzwi oraz na zmianie designu ścian czołowych wagonów. Modernizacji podjął się Modertrans Poznań. Wagonom przydzielono zakres numerów 1107-1154
	PESA 120Na	2010	0	35	Pierwszy wagon został dostarczony do Gdańska 20 września 2010, a udostępniony do ruchu 2 października 2010. ZKM Gdańsk zamówił łącznie 35 wagonów, za 305,5 mln zł. Wagonom przydzielono zakres numerów 1011-1045
Wszystkie wagony (pociągi)						158(125)
Udział wagonów (pociągów) niskowejściowych i niskopodłogowych						55,7%(70,4%)

• Liczba sztuk pociągów liniowych. Liczba w nawiasie dot. ilości pociągów złożonych w składy.

Tabor historyczny

Model	Zdjęcie	Rok produkcji	lata eksploatacji w Gdańsku	Ilostan	Uwagi
Konny Herbrand Metropolitan		1873
DWF Bergmann Heubuder		1927		1 wagon	Wagony produkowano w 1927 z okazji oddania trasy na miejskie kąpielisko Stogi Ostatni wagon liniowo jechał dnia 31 marca 1973. Oficjalnie wagon nosi numer 266 (dawniej 01266)
Konstal N		1952		1 wagon	Dawny techniczny 05914, na modernizację czeka jeszcze wagon 9006 (dawny 05906) który będzie służył jako doczepa (ND). Oficjalny numer wagonu to 11
Konstal 102Na		1970	1969-1988	1 wagon	Ostatnią sztukę zezłomowano w 2006, obecny został sprowadzony z MPK Wrocław, 8 stycznia 2009 i poddany renowacji. Obecny numer wagonu to 3007 (dawniej 1105, a we Wrocławiu nosił numer 2007)
Konstal 105N		1977	1975-2002	1 wagon	Gdy wysłano ostatnie wagony 105N do MPK Łódź na przebudowę, wagon 1234 wstawiono na warsztaty i przywrócono oryginalny wygląd tzw. szybkowca. Na początku renowację miał przejść wagon 1205. Niestety okazało się że wagon był w bardzo złym stanie i postanowiono wybrać jakiś wagon z bliskich dat produkcji wagonu 1205. Oficjalny numer wagonu to 06205

Tramwaj Konstal 105N – wóz techniczny, 2009

 

Tabor techniczny

• wagon gospodarczy typu Konstal N
• spalinowa drezyna sieciowa WMS-01L
• wagon szlifierka typu AEG
• 2 wagony gospodarcze przebudowane z Konstal 105N
• 6 pługów wirnikowych przebudowanych z wagonów Konstal 4N
• wagon manewrowy używany na terenie zajezdni typu Konstal 4N
• wagon AEG dawnej używany do przepychania wagonów kolejowych

Plany na przyszłość

Tramwaj na Łostowice i Orunię Górną

Obecnie w budowie jest linia tramwajowa z Chełmu do dzielnic południowych. Tramwaj będzie jechać od pętli Chełm-Witosa wzdłuż ul. Witosa, następnie skręci na al. Vaclava Havla i zawróci na obecnie budowanej pętli Łostowice-Świętokrzyska przy skrzyżowaniu Havla/Świętokrzyska, na styku granic Łostowic i Oruni Górnej. Linię tę obsługiwać będą tylko pojazdy które mają zezwolenie na wjazd na Chełm czyli zmodernizowane składy Düwag N8C-NF, nowe tramwaje niskopodłogowe PESA 120Na oraz Bombardiery NGT6, Alstomy NGd99. Planowane jest wydłużenie do pętli linii 2 (Oliwa przez Zaspę), 6 (Jelitkowo przez Wrzeszcz) i
7 (Nowy Port Oliwska przez Jana z Kolna), a także skrócenie wielu linii autobusowych m.in. z Oruni, Oruni Górnej, Łostowic i pobliskich osiedli, a także z sąsiednich Kowal.

Tramwaj do dzielnicy Piecki-Migowo

Inwestycja została podzielona na dwa etapy:

• Etap 1: Budowa linii od pętli Siedlce do PKM Brętowo
• Etap 2: Budowa linii od skrzyżowania Rakoczego z Bulońską wzdłuż ul.Bulońskiej do skrzyżowania ul.Myśliwską.

Etap 1 Etap ten zakłada budowę linii od pętli Siedlce, która zostanie przebudowana na węzeł przesiadkowy z samochodu/autobusu na tramwaj, wzdłuż Kartuskiej do skrzyżowania z ul.Nowolipie, następnie wzdłuż ulicy Nowolipie, potem Rakoczego do przystanku Pomorskiej Kolei Metropolitarnej - PKM Brętowo. Na tym etapie zakłada się budowę pięciu przystanków (Piekarnicza, Belgradzka, Warneńska, Wyrobka, PKM Brętowo) oraz przebudowę skrzyżowania Rakoczego x Bulońska i wykonania na nim rozjazdów w kierunku ul.Bulońskiej w celu wykonania trójkąta torowego, aby tramwaje jednokierunkowe mogły w prosty sposób zmienić kierunek. Obsługę tej trasy mają zapewnić trzy linie, z których dwie za przystankiem Warneńska zawrócą na trójkącie torowym, a trzecia dojedzie do przystanku kolejki PKM Brętowo. Etap 2 Zakłada budowę linii wzdłuż ulicy Bulońskiej od Rakoczego do Myśliwskiej. Na końcu tej linii został zaprojektowany trójkąt torowy umożliwiający zawrócenie pojazdom jednokierunkowym. Na trasie znajdą się dwa przystanki: Budapesztańska i Bulońska (końcowy).

Dalsze Plany

W dalekosiężnych planach jest budowa "hiper węzła" na Oruni "Czerwony Most" w pobliżu ul. Sandomierskiej. W ramach tego przedsięwzięcia ma powstać zajezdnia tramwajowa, nowy dworzec PKP/SKM, galeria handlowa, parkingi podziemne i naziemne (o poj. ok 3 tys. aut), pętle autobusowe i tramwajowe oraz drogi i torowiska dojazdowe do węzła.

Zobacz też

• Autobusy w Gdańsku
• Pomorska Kolej Metropolitalna

Linki zewnętrzne

• Zakład Komunikacji Miejskiej
• Zarząd Transportu Miejskiego
• Tramwaje w Gdańsku
• Schemat sieci linii tramwajowych ZTM Gdańsk