Transport tramwajowy w Sosnowcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tramwaje w Sosnowcu)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Transport tramwajowy w Sosnowcu
Transport tramwajowy w Sosnowcu
Konstal 105Na na linii 27 w Porąbce
Lokalizacja  Polska,
Sosnowiec
Operator Tramwaje Śląskie
Historia
Lata funkcjonowania
• elektrycznych

od 1928
Infrastruktura
Napięcie zasilania {{{napięcie zasilania}}}
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy
Schemat przebiegu linii tramwajowych w Sosnowcu

     Trasy czynne

     Trasy zlikwidowane

Transport tramwajowy w Sosnowcu stanowi część systemu komunikacji tramwajowej konurbacji górnośląskiej, działający na terenie Sosnowca od 1928. Sieć tramwajowa łączy większość dzielnic miasta: Dańdówka, Dębowa Góra, Kazimierz Górniczy, Klimontów, Milowice, Modrzejów, Niwka, Pogoń, Porąbka, Sielec, Stary Sosnowiec, Środula, Śródmieście i Zagórze. Sieć ta należy do Tramwajów Śląskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres do 1945[edytuj | edytuj kod]

Już w 1912 istniały pomysły na uruchomienie tramwajów w Sosnowcu, jednak I wojna światowa pokrzyżowała te plany. Tramwaje pojawiły się w mieście dopiero w 1928, kiedy to otwarto trasy: 18 stycznia 1928 śródmieście SosnowcaBędzin przez Pogoń i 14 lipca 1928 Stary SosnowiecSzopienice. Obydwie linie, dzięki wybudowaniu wiaduktu pod Warszawsko-Wiedeńską linią kolejową (dzisiejsza ulica Piłsudskiego), uzyskały wzajemne połączenie 2 marca 1931; do tej pory pasażerowie chcący się przesiąść pokonywali około kilometrowy odcinek pieszo[1][2].

W 1933 rozpoczęto budowę torowiska pomiędzy obrzeżami Milowic a Środulą, oddając poszczególne odcinki tej trasy do użytku: 7 grudnia 1933 do rejonu Ostrej Górki (most nad rzeką Czarną Przemszą), 1 maja 1934 przez Ludwik do historycznej KWK Renard w Sielcu by 22 lutego 1935 zainaugurować przejazd tramwaju na całej trasie, którą od 22 stycznia 1951 wydłużono jeszcze w głąb Milowic do ówczesnej KWK Milowice (po 1976 KWK Czerwona Gwardia, po 1989 KWK Saturn – obecnie już nieistniejąca)[2].

Okres 1945-1989[edytuj | edytuj kod]

15 stycznia 1952 otwarto trasę od Ludwika do Dańdówki, która rozwidlając się w tej dzielnicy była następnie sukcesywnie przedłużana. W kierunku wschodnim oddawano do użytku odcinki: 1 maja 1952 do Klimontowa, a 1 maja 1959 do Porąbki, gdzie na przeszkodzie stanęła linia kolejowa (choć ten sam problem kilometr wcześniej rozwiązano budując wiadukt). W kierunku południowym 30 kwietnia 1954 otwarto odcinek do Mysłowic, łączący się tam z inną linią do Szopienic[3].

4 grudnia 1960 kursujące dotychczas do Porąbki tramwaje, poprzez wydłużenie torowiska obok linii kolejowej, dotarły do nowej pętli w pobliżu Kazimierza Górniczego, gdzie ponownie napotkały tę samą przeszkodę; tutaj jednak zakończenie trasy stało się mało praktyczne.

Lata 70. XX wieku, oznaczające wielką przebudowę całego Zagłębia Dąbrowskiego, przyniosły również modernizację sieci tramwajowej, która uzyskała wówczas współczesny kształt. W 1970 zreorganizowano układ torowisk w śródmieściu, oddając do użytku nowe odcinki (przy ul. St. Małachowskiego i ul. H. Sienkiewicza) oraz łączniki torowe umożliwiające zmiany kierunków; w latach 1974–1977 część tras przebudowano na dwutorowe, zmieniając przy tym w lutym 1975 przebieg przez Pogoń; w 1975 wybudowano ponadto nowe pętle torowe: w Pogoni i Milowicach. W 1979 oddano do użytku trójkąt torowy w Środuli, na którym tramwaje zmieniają kierunek jazdy cofając; jednocześnie na przełomie lat 70. i 80., podczas budowy dwupoziomowego skrzyżowania w Sielcu, przez kilka lat tramwaje nie dojeżdżały do tego miejsca[4].

W 1980 przystąpiono do ostatniej inwestycji rozwijającej sieć tramwajową – budowy trasy do Zagórza, opatrzonej niefortunnym zakończeniem. Na całej długości oddano ją do użytku w 28 października 1982, jednak ruch tramwajowy do Środuli uruchomiono jeszcze w trakcie budowy 21 lipca 1980[4].

Po 1989[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj linii 27 w Kazimierzu Górniczym

Lata 90. XX wieku to czas remontów torowisk, ale tylko w Śródmieściu Sosnowca. Jednocześnie w 1997 zlikwidowano odcinek przy ulicy Kościelnej, pomimo uprzedniego dobudowania do niego łączników torowych pozwalających na przejazd tramwaju tą ulicą z każdej i w każdą stronę.

Plany inwestycyjne obejmują wydłużenie dwóch tras w głąb osiedli mieszkaniowych Zagórze i Środula, czego realizacja jest mało prawdopodobna. Ponadto zagłębiowskie gminy starają się o pozyskanie funduszy unijnych, za które miałyby zostać m.in. zmodernizowane przystanki, lecz dotychczasowe wnioski pozostawały odrzucone.

Oprócz planów inwestycyjnych były też plany likwidacyjne. Na 2009 planowano fizyczne zlikwidowanie linii na Środulę (24) i do Kazimierza Górniczego (27), jednak przez liczne protesty mieszkańców i list prezydenta Kazimierza Górskiego zadecydowano tylko o wycofaniu obsługi Będzina z trasy linii 27 oraz skróceniu linii 24 do Będzina Zajezdni.

W grudniu 2009 Tramwaje Śląskie ogłosiły przetarg na projekt przedłużenia linii 15 od dotychczasowej pętli na Mecu do ronda Jana Pawła II. Trasa ma przebiegać tunelem pod ul. Braci Mieroszewskich, potem wzdłuż ulic Wolności, Białostockiej, Paderewskiego i Rydza-Śmigłego aż do skrzyżowania z ul. Braci Mieroszewskich (rondo Jana Pawła II), gdzie ma powstać pętla. Istnieją również plany późniejszego połączenia nowej pętli z linią 27.

Linie[edytuj | edytuj kod]

Nr linii Trasa współczesna Trasy historyczne
dzienne
bez numeru nie istnieje – zastąpiona 2 Stary SosnowiecSzopienice
D zastąpiona 35 Śródmieście SosnowcaBędzin
2 nie istnieje; w Sosnowcu zastąpiona 15 Śródmieście SosnowcaKrólewska Huta
15 ZagórzeKatowice Plac Wolności PogońChorzów
ŚrodulaChorzów
21 MilowiceHuta Katowice Śródmieście SosnowcaHuta Katowice
Śródmieście SosnowcaDąbrowa Górnicza
Śródmieście SosnowcaBędzin
21A nie istnieje ZagórzeHuta Katowice (na czas remontu ul.3go maja)
21bis nie istnieje Śródmieście SosnowcaHuta Katowice (kursy poza rozkładem jazdy)
22 poza Sosnowcem Śródmieście SosnowcaCzeladź
23 zlikwidowana; w Sosnowcu zastąpiona 15 Śródmieście SosnowcaSzopienice
24 Konstantynów Okrzei – Będzin Zajezdnia ŚrodulaPogoń
ŚrodulaŚródmieście SosnowcaŚrodula (okrężna)
ŚrodulaMilowice
Śródmieście Sosnowca (w okolicach Ostrej Górki) – Milowice
Śródmieście SosnowcaMilowice
26 MilowiceMysłowice MysłowiceŚródmieście SosnowcaMysłowice (okrężna)
PogońMysłowice
Śródmieście Sosnowca (w okolicach Ostrej Górki) – Mysłowice
27 PogońKazimierz Górniczy Kazimierz GórniczyBędzin Zajezdnia
Kazimierz GórniczyŚródmieście SosnowcaKazimierz Górniczy (okrężna)
Śródmieście Sosnowca (w okolicach Ostrej Górki) – Kazimierz Górniczy
Śródmieście Sosnowca (w okolicach Ostrej Górki) – Porąbka
Śródmieście Sosnowca (w okolicach Ostrej Górki) – Dańdówka
27A nie istnieje BędzinMilowice (na czas remontu)
27bis nie istnieje Śródmieście SosnowcaKazimierz Górniczy
28 poza Sosnowcem MilowiceBędzin
Stary SosnowiecDańdówka
Milowice – Sosnowiec Pętla Mielczarskiego (Ulica Będzińska)
35 poza Sosnowcem ZagórzeMilowice
Śródmieście SosnowcaBędzin
Śródmieście SosnowcaŚrodula
29 Śródmieście SosnowcaDąbrowa Górnicza Urząd Pracy
(kursuje w okresie wszystkich świętych)
nocne
15 ZagórzeKatowice Zawodzie
Skrócona trasa linii dziennej
21 MilowiceBędzin Zajezdnia
Skrócona trasa linii dziennej
26 MysłowiceŚródmieście Sosnowca
Skrócona trasa linii dziennej
27 Kazimierz GórniczyBędzin Zajezdnia
Wydłużona trasa linii dziennej
PN 201 nie istnieje – włączona pod 27 Kazimierz GórniczyBędzin
PN 203 nie istnieje – włączona pod 21 MilowiceBędzin
PN 205 nie istnieje – włączona pod 21 MilowiceBędzin
PN 213 nie istnieje – włączona pod 15 ZagórzeZawodzie
PN 214 nie istnieje – częściowo włączona pod 14 MysłowiceZawodzie
warianty: ZagórzeZawodzie, Kazimierz GórniczyZawodzie
34 1 kwietnia 2008 linia ta została zawieszona, a następnie zlikwidowana i całkowicie zastąpiona przez tramwaje 14, 15 i 26 KatowiceMysłowiceZagórze

Infrastruktura techniczna[edytuj | edytuj kod]

W XXI wiek tramwaje w całym Zagłębiu Dąbrowskim weszły zapomniane. Infrastruktura techniczna wymagana dla ich sprawnego funkcjonowania jest mocno wyeksploatowana, gdyż od lat nie przeprowadzano żadnych większych remontów, w tym w zakresie usuwania szkód górniczych.

Wagony tramwajowe produkcji chorzowskiego Konstalu, typu 105Na i pochodne oraz spotykane na linii 15 starszego typu 102Na są przestarzałe konstrukcyjnie, mocno zużyte i ulegające częstym awariom, nieekonomiczne i niedostępne dla niepełnosprawnych. W 2011 roku na linii 26 wprowadzono do użytku zmodernizowany austriacki tramwaj SGP/Lohner E1.

Przystanki, poza zlokalizowanymi przed dworcem kolejowym, są skromnie wyposażone, w większości niedostępne dla niepełnosprawnych (również w śródmieściu; w niektórych przypadkach nie ma nawet możliwości dojścia pieszego), a często też są niebezpiecznie usytuowane.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Soida 1998 ↓, s. 63.
  2. 2,0 2,1 Soida 1998 ↓, s. 68-69.
  3. Soida 1998 ↓, s. 110-111.
  4. 4,0 4,1 Soida 1998 ↓, s. 118-119.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Soida: Komunikacja tramwajowa w aglomeracji katowickiej : 100 lat tramwaju elektrycznego. Katowice: Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej & wyd. STAPIS, 1998. ISBN 83-85145-13-3.