Transmutacja

Transmutacja (z łac. transmutatio, przemiana) – sztuka przemiany rzeczy w inne.

Alchemia

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W alchemii transmutacja oznaczała przemianę, przeobrażenie, transformację metali nieszlachetnych (najczęściej ołowiu lub rtęci) w złoto. Według legend była ona możliwa za pomocą kamienia filozoficznego. W alchemii istniała zasada "równej wymiany", co oznaczało, że zamieniając należy poświęcić coś o równej wartości, z pomocą kamienia filozoficznego możliwe było ominięcie zasady, jednak nikomu nie udało się go ani stworzyć, ani znaleźć.

Transmutacja dzieliła się na trzy części^{[potrzebne źródło]}:

1. Zrozumienie materii
2. Rozłożenie jej
3. Stworzenie innej materii

Fizyka

W fizyce jądrowej przemiana jednych pierwiastków w inne, w tym metali nieszlachetnych w złoto, jest obecnie możliwa za pomocą reakcji jądrowych, np. poprzez bombardowanie tarczy wykonanej z amalgamatu rtęci neutronami, deuterem lub protonami:

$^{198}_{80}\hbox{Hg}\;+\;\;^{1}_{0}\hbox{n}\to\;^{198}_{79}\hbox{Au}\;+\;\; ^{1}_{1}\hbox{p}$

$^{199}_{80}\hbox{Hg}\;+\;\;^{2}_{1}\hbox{D}\to\;^{197}_{79}\hbox{Au}\;+\;\; ^{4}_{2}\hbox{alfa}$

$^{200}_{80}\hbox{Hg}\;+\;\;^{1}_{1}\hbox{p}\to\;^{197}_{79}\hbox{Au}\;+\;\; ^{4}_{2}\hbox{alfa}$

W 1980 roku Glenn Seaborg dokonał transmutacji bizmutu w złoto za pomocą przemian jądrowych.

Filozofia, psychologia, teologia

Tzw. alchemia filozoficzna (będąca synkretyzmem wyobrażeń gnostyckich, chrześcijańskich oraz filozoficznych przedstawianych w alegorycznym przebraniu idei przyrodoznawczych), traktowała proces transmutacji metali (łac. transmutatio metallorum) jako metaforę procesu przemiany (psychologicznej, osobowościowej) samego człowieka. Idea ta pojawiła się w związku z faktem, że w owym wczesnym okresie rozwoju filozofia, przyrodoznawstwo, religia oraz pierwsze formy prepsychologii były jeszcze ściśle ze sobą związane, że żadna z dyscyplin szczegółowych nie zdołała się wyemancypować i zdobyć autonomii, i wreszcie, że fascynującą umysł prenaukowy plastyczność procesu przemiany metali można było doskonale wykorzystać w formie obrazowego przedstawienia transmutacji innego rodzaju: niewidzialnych i przeczuwanych jedynie intuicyjnie.

Już Zosimos z Panapolis, gnostyk i alchemik, próbował przedstawić w swych wizjach proces transmutacji (w sensie odrodzenia, reintegracji) człowieka w formie transmutacji metali; Melchior Cibinensis, węgierski ksiądz katolicki, próbował uczynić to samo, odwołując się do obrzędu Mszy Św., potraktowanego jako podstawa przedstawienia procesu przemiany (transmutacji) alchemicznej, w przekonaniu, że Msza Św. jest przecież misterium przemiany (chleba i wina w Ciało i Krew Boga). Alchemik Gerardus Dorneus wykrzykuje zaś wprost: "Bądźcie przemienieni z martwych kamieni w żywe kamienie filozoficzne!".

Biologia

W początkowym okresie rozwoju myśli ewolucyjnej, zanim powszechnie przyjęło się określenie ewolucja i ewolucjonizm, stosowano słowa transmutacja i transmutacjonizm. W tym znaczeniu słów tych używał Lamarck w swojej teorii.