Trichlorek azotu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trichlorek azotu
Trichlorek azotu Trichlorek azotu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NCl3
Inne wzory Cl3N
Masa molowa 120,36 g/mol
Wygląd żółta, oleista ciecz[1]
Identyfikacja
Numer CAS 10025-85-1
PubChem 61437[3]
Podobne związki
Podobne związki PCl3, AsCl3, SbCl3
NI3, NH2Cl, NHCl2
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Trichlorek azotu, NCl3nieorganiczny związek chemiczny z grupy halogenków azotu. Związek ten może też być traktowany jako pochodna amoniaku, w której wszystkie atomy wodoru zostały podstawione atomami chloru, stąd alternatywna nazwa trichloroamina. Jest silnie wybuchowy[4]. Powstaje m.in. w reakcji chloru z amoniakiem i stanowi istotne zagrożenie w instalacjach przemysłowych z chlorem – dla uniknięcia jego powstawania, konieczne jest zapewnienie braku kontaktu chloru ze związkami amonowymi[5].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy został otrzymany w roku 1811 przez francuskiego chemika P. L. Dulonga. Zarówno on, jak i Humphry Davy oraz Michael Faraday odnieśli obrażenia w wyniku eksplozji podczas badań tego związku (Dulong stracił 3 palce)[6].

Typową metodą otrzymywania trichlorku azotu jest reakcja chloru z amoniakiem lub solami amonowymi[4][7]:

NH3 + 3Cl2NCl3 + 3HCl

Na skalę laboratoryjną związek ten można otrzymać przez elektrolizę nasyconego roztworu chlorku amonu – chlor wydzielający się na anodzie, reaguje z solą amonową[6]:

NH4Cl + 3Cl2NCl3 + 4HCl

Szkodliwość[edytuj | edytuj kod]

Trichlorek azotu powstaje podczas dezynfekcji związkami chloru wody zanieczyszczonej substancjami zawierającymi azot (np. mocznikiem, jonami NH+4 lub aminokwasami)[8] i jest główną przyczyną ostrego zapachu na pływalniach krytych[9]. Powoduje podrażnienia oczu i układu oddechowego oraz może wywoływać astmę[8]. W celu jego rozkładu można stosować naświetlanie światłem UV o λ ≈ 360 nm[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-79. ISBN 9781420090840.
  2. CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 9-51. ISBN 9781420090840.
  3. Trichlorek azotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 Yasukazu Ura, Gozyo Sakata: Chloroamines. W: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. s. 1-2.
  5. Peter Schmittinger: Chlorine. W: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. s. 6, 71-80.
  6. 6,0 6,1 Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 315.
  7. Georg Brauer (red.): Handbook of Preparative Inorganic Chemistry. Wyd. 2. T. 1. Nowy Jork, Londyn: Academic Press, 1963, s. 479.
  8. 8,0 8,1 C. Schmalz, F.H. Frimmel, C. Zwiener. Trichloramine in swimming pools--formation and mass transfer. „Water Res”. 45 (8), s. 2681-2690, 2011. doi:10.1016/j.watres.2011.02.024. PMID 21420139. 
  9. 9,0 9,1 Światło UV. Pływalnie i baseny. [dostęp 2013-01-06].