Trijodek azotu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trijodek azotu
Trijodek azotu Trijodek azotu
Trijodek azotu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NI3
Masa molowa 394,72 g/mol
Wygląd brunatno-fioletowy, proszek lub kryształy
Identyfikacja
Numer CAS 13444-85-4
PubChem 61603[1]
Podobne związki
Podobne związki trichlorek azotu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Trijodek azotu, NI3 – nieorganiczny związek chemiczny azotu i jodu. Jest substancją niezwykle niestabilną, rozkładającą się w sposób wybuchowy pod wpływem lekkiego dotyku.

Reakcję rozkładu trijodku azotu ilustruje równanie:

2NI3 (cs) → N2 (g) + 3I2 (g) (ΔH = –290 kJ/mol)

Czysty trijodek azotu jest w warunkach normalnych ciemnym brunatno-fioletowym proszkiem lub kryształkami. Czysty NI3 po raz pierwszy został uzyskany w 1990 w wyniku reakcji azotku boru z roztworem fluorku jodu w trichlorofluorometanie w temperaturze -30 °C[2].

Zazwyczaj występuje jako czarny amoniakat (NI3•NH3) powstały w wyniku reakcji roztworu jodu z wodą amoniakalną. Pierwszy raz został otrzymany w 1812 Jego budowa została potwierdzona w 1905 r.[3] Struktura krystaliczna amoniakatu składa się z zygzakowatych łańcuchów złożonych z współwierzchołkowych tetraedrów NI4. Pomiędzy łańcuchami ulokowane są cząsteczki amoniaku.

Małe ilości trijodku azotu są syntetyzowane w celach pokazowych, ze względu na wysoką niestabilność nie ma zastosowań praktycznych. Suchy – wybucha przy minimalnym bodźcu mechanicznym, np. dotknięciu ptasim piórem, dlatego wszelkie manipulacje należy przeprowadzać z substancją zwilżoną wodą. Trijodek azotu jest jedyną znaną substancją wybuchową eksplodującą przy wystawieniu na działanie cząstek alfa lub produktów spontanicznego rozszczepienia jądra atomowego[4].

NI3•NH3 zostawia po wybuchu pomarańczowe do fioletowych plamy jodu trudne do zmycia wodą (można je usunąć roztworem tiosiarczanu sodu).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Trijodek azotu został wykorzystany w programie Brainiac jako "Eksplodująca pasta Petera Logana".

Przypisy

  1. Trijodek azotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Tornieporth-Oetting, I.; Klapötke, T. Angew. Chem. Int. Ed. Engl. 1990, 29, 677-679. DOI:10.1002/anie.199006771
  3. Silberrad, O. (1905). J. Chem. Soc. 87: 55.
  4. Bowden, F. P. Initiation of explosion by neutrons, α-particles, and fission products. Proc. Roy. Soc. (London) 1958, A246, 216-19.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]