Trijodek azotu
| Trijodek azotu | |||||||||||
|
|||||||||||
 |
|||||||||||
| Nazewnictwo | |||||||||||
|
|||||||||||
|
|||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||
| Wzór sumaryczny | NI3 | ||||||||||
| Masa molowa | 394,72 g/mol | ||||||||||
| Wygląd | brunatno-fioletowy, proszek lub kryształy | ||||||||||
|
|||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||
| Numer CAS | 13444-85-4 | ||||||||||
| PubChem | 61603[1] | ||||||||||
|
|||||||||||
|
|||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||
| Podobne związki | trichlorek azotu | ||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|||||||||||
Trijodek azotu, NI3 – nieorganiczny związek chemiczny azotu i jodu. Jest substancją niezwykle niestabilną, rozkładającą się w sposób wybuchowy pod wpływem lekkiego dotyku.
Reakcję rozkładu trijodku azotu ilustruje równanie:
- 2NI3 (cs) → N2 (g) + 3I2 (g) (ΔH = –290 kJ/mol)
Czysty trijodek azotu jest w warunkach normalnych ciemnym brunatno-fioletowym proszkiem lub kryształkami. Czysty NI3 po raz pierwszy został uzyskany w 1990 w wyniku reakcji azotku boru z roztworem fluorku jodu w trichlorofluorometanie w temperaturze -30 °C[2].
Zazwyczaj występuje jako czarny amoniakat (NI3•NH3) powstały w wyniku reakcji roztworu jodu z wodą amoniakalną. Pierwszy raz został otrzymany w 1812 Jego budowa została potwierdzona w 1905 r.[3] Struktura krystaliczna amoniakatu składa się z zygzakowatych łańcuchów złożonych z współwierzchołkowych tetraedrów NI4. Pomiędzy łańcuchami ulokowane są cząsteczki amoniaku.
Małe ilości trijodku azotu są syntetyzowane w celach pokazowych, ze względu na wysoką niestabilność nie ma zastosowań praktycznych. Suchy – wybucha przy minimalnym bodźcu mechanicznym, np. dotknięciu ptasim piórem, dlatego wszelkie manipulacje należy przeprowadzać z substancją zwilżoną wodą. Trijodek azotu jest jedyną znaną substancją wybuchową eksplodującą przy wystawieniu na działanie cząstek alfa lub produktów spontanicznego rozszczepienia jądra atomowego[4].
NI3•NH3 zostawia po wybuchu pomarańczowe do fioletowych plamy jodu trudne do zmycia wodą (można je usunąć roztworem tiosiarczanu sodu).
Ciekawostki [edytuj]
Trijodek azotu został wykorzystany w programie Brainiac jako "Eksplodująca pasta Petera Logana".
Przypisy
- ↑ Trijodek azotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Tornieporth-Oetting, I.; Klapötke, T. Angew. Chem. Int. Ed. Engl. 1990, 29, 677-679. DOI:10.1002/anie.199006771
- ↑ Silberrad, O. (1905). J. Chem. Soc. 87: 55.
- ↑ Bowden, F. P. Initiation of explosion by neutrons, α-particles, and fission products. Proc. Roy. Soc. (London) 1958, A246, 216-19.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Zobacz wybuch (wymagany plug-in QuickTime)
- Trijodek azotu – dlaczego wybucha (ang.)
- Andrzej Kasperowicz: Halogenopochodne amoniaku. Chemfan. [dostęp 2009-11-27].
