Trufla letnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trufla letnia
Black.summer.truffle.arp (cropped).jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina truflowate
Rodzaj trufla
Gatunek trufla letnia
Nazwa systematyczna
Tuber aestivum Vittad
Monogr. Tuberac.: 38 (Mediolan, 1831)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Przekrój owocnika

Trufla letnia (Tuber aestivum Vittad.) – gatunek grzybów należący do rodziny truflowatych (Tuberaceae)[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Pokroju kulistawego, średnicy 2–7 (do 10) cm. Okrywa askokarpu jest gruba, czarnobrązowa, pokryta piramidkowymi, 5–6-bocznymi guzkami. Obłocznia początkowo biaława, potem żółtawa lub oliwkowobrązowa, z białawym, marmurkowatym wzorem na przekroju. Worki o wymiarach 67,5–87,5×65–72,5 μm, maczugowate lub niemal kuliste, zawierające od 2 do 4 (do 6) askospor każdy.

Zarodniki

Szerokoelipsoidalne, o wymiarach przeważnie 25–50×17–37 μm (rozmiary zależne od ich ilości w worku), z powierzchnią pokrytą siatkowatą ornamentacją o wysokości 2,5–3 μm , początkowo bezbarwne (hialinowe), po dojrzeniu żólte lub żółtobrązowe.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występowanie trufli letniej potwierdzono[2] w: Austrii, Australii, Bułgarii[3], Danii, Francji, Hiszpanii, Niemczech, Portugalii, Słowenii, Stanach Zjednoczonych, Szwecji, Węgrzech, Wielkiej Brytanii i Włoszech. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski jest zaliczana do gatunków wymarłych ("Ex")[4]. Pomimo tego, w 2007 roku udało się jednak odnaleźć miejsce jej występowania na terenie południowej Polski[5][6]. Gatunek ten rozwija się w lasach liściastych (czasami iglastych), często pod bukami lub dębami, na wapiennych glebach. Wytwarza owocniki od sierpnia do grudnia (w Europie), przeważnie 10–15 cm pod powierzchnią gruntu.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Organizm mikoryzowy, rozwijający się w glebie i wytwarzający jadalne, bulwiaste, podziemne owocniki (askokarpy). Są one jadalne, jednak mają mniejsze walory smakowe od trufli białej (piemonckiej) czy czarnozarodnikowej (perygordzkiej)[7]. Obecnie określana jako „grzyb korzenny o średniej jakości”[8], chociaż w starszych publikacjach jako „bardzo smaczny grzyb jadalny, jeden z najcenniejszych gatunkow”[9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Tuber aestivum jest gatunkiem typowym rodzaju trufla (Tuber). Został po raz pierwszy zdiagnozowany taksonomicznie przez Carolo Vittadiniego w "Monographia Tuberacearum"[10] z 1831. Zaklasyfikowano tam rodzaj Tuber do sekcji Centrales rodziny Tubereae, należącej do podrzędu Angiogasrum w ówczesnej klasie Gasteromycetum. Gatunek ten został tam opisany m.in. jako "Rotundato-difforme, [...] polyedris exasperatum, nigro-brunneum, [...] Odor fermenti subaromaticus, vel Zeae immaturae subustae."[11]. W tej samej publikacji Vittadini opisał także Tuber mesentericum, obecnie nie rozróżnianą od Tuber aestivum.

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. GBIF: Tuber aestivum – GBIF Portal (ang.). [dostęp 24 stycznia 2010].
  3. Evtimia Dimitrova, Melania Gyosheva. Hypogeous ascomycetes in Bulgaria. „Phytologia Balcanica”. 14, s. 312, 2008. ISSN 13107771. 
  4. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  5. Lasy Państwowe: Głos Lasu: Polskie trufle (pol.). [dostęp 20 lipca 2011].
  6. Gazeta.pl: Wyhoduj sobie trufle (pol.). [dostęp 20 lipca 2011].
  7. Marcus Flück: Atlas grzybów – oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Warszawa: 1995, s. 107. ISBN 8371753373.
  8. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 662. ISBN 8374045132.
  9. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: 1985, s. 149. ISBN 8309007140.
  10. Carolo Vittadini: Monographia Tuberacearum. 1831, s. 38-39.
  11. "[Owocniki] kulistawo-niekształtne, [...] [pokryte] wielobocznymi guzkami, czarnobrązowe, [...] o nieco fermentacyjnym zapachu, przypominającym niedojrzałą kukurydzę."

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 662. ISBN 8374045132.
  2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: 1985, s. 149. ISBN 8309007140.
  3. Evtimia Dimitrova, Melania Gyosheva. Hypogeous ascomycetes in Bulgaria. „Phytologia Balcanica”. 14, s. 312, 2008. ISSN 13107771.