Truskawiec (miasto)
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: Dodać informacje o nazwie Truskawiec Zdrój. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Truskawiec | |||
 Truskawiec, przedwojenny pensjonat |
|||
|
|||
| Państwo |  Ukraina |
||
| Obwód | lwowski | ||
| Burmistrz | Rusłan Kozyr | ||
| Powierzchnia | 7 km² | ||
| Wysokość | 308-641 m n.p.m. | ||
| Populacja (2008) • liczba ludności • gęstość |
29 583  4226 os./km² |
||
|
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
  Truskawiec
|
|||
|
Położenie na mapie Ukrainy
 Truskawiec
|
|||
 49°17′N 23°30′E / 49.283333333333, 23.5Na mapach: 49°17′N 23°30′E / 49.283333333333, 23.5 |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa | |||
Truskawiec[1] – miasto w obwodzie lwowskim, w rejonie drohobyckim Ukrainy, do 1945[2] w Polsce, w województwie lwowskim, w powiecie drohobyckim, siedziba gminy Truskawiec.
Położone u stóp Gorganów, w odległości 90 km od Lwowa i 8 km od Drohobycza.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Pierwsze wzmianki pochodzą z roku 1427 jako część dóbr królewskich polskich. W 1835 roku powstał zalążek uzdrowiska. W 1836 roku rozpoczyna się budowa przez Józefa Micewskiego, przy wsparciu Agenora Gołuchowskiego łazienek zdrojowych.
W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Truskawiec. W tym okresie było to najmłodsze i bardzo modne uzdrowisko w Polsce. W okresie II Rzeczypospolitej w Truskawcu zbudowano 286 wilii, hoteli i pensjonatów. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Truskawiec trzykrotnie otrzymał złoty medal jako najlepsze uzdrowisko Polski. Wypoczywał tu m.in. Józef Piłsudski, gościł premier Austrii z małżonką, prezydent Estonii i prezydent Turcji[3].
W czasach Ukraińskiej SRR stare, przypominające Krynicę centrum zostało obudowane nieciekawą, wysoką zabudową.
W mieście znajduje się pomnik poświęcony Adamowi Mickiewiczowi, wystawiony w 1898 przez polskich mieszkańców Truskawca w setną rocznicę urodzin poety, jest on dziełem Tadeusza Barącza.
Z Truskawcem związani byli lub urodzili się:
- Marian Długołęcki – polski dowódca wojskowy, kapitan dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, oficer wywiadu,
- Rajmund Jarosz (aktor) – polski aktor, artysta Teatru Starego w Krakowie i Piwnicy pod Baranami,
- Rajmund Jarosz (prezydent miasta) – polski burmistrz i prezydent miasta Drohobycz, marszałek powiatu, właściciel uzdrowisk Truskawiec (od 1911) i Horyniec, prezes Związku Uzdrowisk Polskich,
- Zbigniew Kopalko – polski reżyser radiowy i teatralny,
- Kazimierz Pelczar – polski lekarz, naukowiec, onkolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, prekursor onkologii w Polsce,
- Eugeniusz Dębski - polski pisarz fantastyczny.
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Mari Panny [edytuj]
W Truskawcu znajduje się rzymskokatolicki kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Mari Panny. Powstał on w XIX wieku na miejscu wcześniejszej kaplicy. Z zewnątrz prezentuje styl neogotycki, wewnątrz neobarokowy. Po zakończeniu II wojny światowej i wysiedleniu polskich mieszkańców miasta władza sowiecka kościół zamknęła, a cenne wyposażenie wnętrza (m.in. 73 obrazy francuskich, hiszpańskich i włoskich mistrzów, podarowane do kościoła w okresie II RP, kolorowe witraże, pozłacane figury) rozgrabiono. Sam gmach świątyni został przekazany miejscowemu kołchozowi imienia ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki i służył jako magazyn dla nawozów sztucznych. Doprowadziło to do szybkiej dewastacji świątyni. Następnie miejscowa władza urządziła w kościele dom ateizmu, w tym okresie został on dodatkowo podpalony (co spowodowało zawalenie dachu), wycięto zabytkowe kolumny i zniszczono całe sklepienie, oraz zrujnowano balkon chóru.
W 1991 częściowo zwrócono parafianom świątynię w stanie zupełnej ruiny. Całkowicie oddano ją dopiero w 1993. Prace renowacyjne trwały do roku 2002, gdy świątynię poświęcił na nowo metropolita Marian Jaworski.
Oddanym dobroczyńcą tutejszego kościoła jest Polak Stanisław Czapla, urodzony w Mościskach, a od 1969 na stałe związany z Truskawcem. Od wielu lat organizuje on w kościele wieczory muzyki organowej i skrzypcowej, poezji duchowej, śpiewu i liryki, a pieniądze uzyskane z tej działalności inwestuje w świątynię, m.in. za zebrane pieniądze zakupił w Niemczech organy do kościoła.
Działania terrorystyczne OUN [edytuj]
29 sierpnia 1931 roku w Truskawcu zamachowcy z OUN zastrzelili Tadeusza Hołówkę. Wczesnym wieczorem dwóch młodych ludzi przekradło się na teren pensjonatu prowadzonego przez siostry unickie. Weszli niepostrzeżenie do prywatnych pokoi i strzelili kilkakrotnie do odpoczywającego 42-letniego Hołówki.
Napastnicy zostali ujęci dopiero półtora roku później podczas nieudanego napadu na pocztę i urząd skarbowy w Gródku Jagiellońskim. Do zamachu przyznali się wówczas schwytani Wasyl Biłas i Dmytro Danyłyszyn.
8 sierpnia 1932 roku bojówka OUN dokonała napadu na urząd pocztowy.
18 stycznia 2011 Rada Miejska Truskawca nadała honorowe obywatelstwo miasta Truskawiec Stepanowi Banderze[4]. Utworzona przez Stepana Banderę frakcja OUN-B ponosi odpowiedzialność za zorganizowane ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej[5].
Pobliskie miasta [edytuj]
Miasta partnerskie [edytuj]
Przypisy
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 13: Województwo lwowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 11.
- ↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
- ↑ Włodzimierz Kluczak, Pan Czapla. Historia człowieka, miasta i kościoła, „Kurier Galicyjski”, nr 5(153), 16-29 marca 2012, s. 15.
- ↑ Stepan Bandera został honorowym obywatelem Truskawca.
- ↑ Stepan Bandera za swoją „narodową postawę” otrzymał z rąk władz ukraińskich honorowe wyróżnienie wielu innych miast na terenie dzisiejszej Ukrainy Zachodniej (których liczba stale rośnie), są to oprócz Truskawca m.in. Lwów, Iwano-Frankiwsk (dawny Stanisławów), Łuck, Tarnopol, Kowel, Sokal, Czerwonogród (dawny Krystynopol), Chust, Brody, Żółkiew, Trembowla, Jaworów, Nowojaworowsk, Borysław, Radziechów, Dublany, Rawa Ruska, Kuźniecowsk, Dolina, Stebnik, Kołomyja, Morsztyn, Wołświn, Zborów.
Bibliografia [edytuj]
- Włodzimierz Kluczak, Pan Czapla. Historia człowieka, miasta i kościoła, „Kurier Galicyjski”, nr 5(153), 16-29 marca 2012
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Truskawiec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka) z 1892 r.
- Truskawiec Zdrój. Ilustrowany przewodnik po zdrojowisku i okolicy. 1933
- zdjęcia z Truskawca
|
|||||||
|
||||||||||
