Tryton (syn Posejdona)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Herakles i Tryton, malowidło na attyckim kyliksie czarnofigurowym, VI wiek p.n.e., Muzeum Brytyjskie, Londyn

Tryton (także Triton; gr. Τρίτων Trítōn, łac. Triton) – w mitologii greckiej bóg morski.

Według jednej z wersji był bogiem jeziora Tritonis w Libii[1][2]. Uchodził za syna boga Posejdona i bogini Amfitryty oraz za brata nimfy Rode, a także za ojca Tritei, Trytonid, trytonów i Pallas[2][3][4][5][6][7]. Należał do orszaku Posejdona i Amfitryty.

Pojawia się w mitach o Heraklesie, Argonautach i Misenosie.

W sztuce przedstawiany jest zwykle jako istota o mieszanej budowie, z trójzębem i wielką muszlą[6][8]. Górna część jego ciała (tułów, głowa, ręce) jest podobna do ciała człowieka (tak jak centaurów i ichtiocentaurów), natomiast dolna ma kształt ryby (tak jak ichtiocentaurów i hippokampów; przeważnie ma rybi ogon skręcony spiralnie)[2]. Czasami posiada jedną parę końskich nóg (tak jak ichtiocentaury).

Wyobrażenie o bóstwie przejawia się w sztukach plastycznych między innymi w greckim malarstwie wazowym i mozaikach (mozaiki z III w.) oraz w rzeźbie (oprawy rzeźbiarskie fontann)[6].

Imię Trytona bywa stosowane często do szeregu istot morskich – pół ludzi, pół ryb (trytonów)[2][8].

Imieniem bóstwa został nazwany największy księżyc Neptuna – Tryton[6][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Młodsi bogowie. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 231. ISBN 83-7391-077-8.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 354. ISBN 83-04-04673-3.
  3. Zygmunt Kubiak, op.cit., s. 186. ISBN 83-7311-077-8.
  4. Aaron J. Atsma: Triteia (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-11-04].
  5. Aaron J. Atsma: Tritonides (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-11-04].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 444. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  7. Aaron J. Atsma: Tritons (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-11-04].
  8. 8,0 8,1 Mity o bogach. W: Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, 1979, s. 55. ISBN 83-221-0111-2.
  9. Anton Hajduk, Ján Štohl (red.): Encyklopédia astronómie. Bratislava: Obzor, 1987, s. 623. (słow.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Aaron J. Atsma: Triton (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-11-04].
  2. Triton (ang.). mythindex.com. [dostęp 2010-11-04].
  3. Hezjod: Teogonia. Sandomierz: Armoryka, 2010. ISBN 83-62173-44-0.
  4. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 1341. ISBN 83-7399-022-4.
  5. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 764. ISBN 83-01-03529-3.
  6. Carlos Parada: Triton (ang.). maicar.com. [dostęp 2010-11-04].
  7. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 654: Triton (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2010-12-03].
  8. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Triton (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-12].
  9. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Triton (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-12].