Trzęsak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trzęsak
Trzęsak pomarańczowożółty
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa Tremellomycetes
Rząd trzęsakowce
Rodzina trzęsakowate
Rodzaj trzęsak
Nazwa systematyczna
Tremella Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 111 (1794)
Typ nomenklatoryczny
Tremella mesenterica Pers.
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Tremella Pers. (trzęsak) – rodzaj grzybów z rodziny trzęsakowatych (Tremellaceae)[1]. W Europie występuje około 25 gatunków, w Polsce jest ich 11.

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tremellaceae, Tremellales, Incertae sedis, Tremellomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał K. Zaleski z współautorami w 1948. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też jako trzęsidło, móżdżak i kisielec[2]. Synonimy naukowe: Corticioides Lloyd, Dermatangium Velen., Encephalium Link, Epidochium Fr., Gelatina Raf., Gyraria Nees, Hepataria Raf., Phaeotremella Rea, Tremella Dill. ex L.[3]:

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Saprotrofy porastające drewno, przeważnie opadłe gałęzie[4].

Owocniki klapowane, kuliste, nieregularnie kępiaste, fałdzisto powyginane, kryzowate, często przypominające zwoje mózgowe, szeroko przyrośnięte do podstawy. Konsystencja przejściowo miękkawo-galaretowata, rzadko z twardym miąższem, po zaschnięciu rogowata. Cała powierzchnia pokryta warstwą rodzajną. Trzęsak listkowaty (Tremella foliacea) może mieć nawet 20 cm średnicy, ale większość tych grzybów jest raczej mała (kilka cm). Grzybnia w stanie wilgotnym jest błyszcząca i gładka[4].

Charakterystyczna jest zdolność trzęsaków do kurczenia się podczas wysychania i ponownego pęcznienia przy dostatecznej wilgotności. Niektóre gatunki w ogóle nie wytwarzają owocników, lecz występują w owocnikach innych grzybów w postaci strzępek grzybni i podstawek. Dzięki jaskrawym kolorom łatwo te grzyby rozpoznać[4].

Miąższ galaretowaty w różnych kolorach, miękki i przeświecający, z wiekiem rozpływa się w bezkształtną masę. Wysyp zarodników: Biały, nieamyloidalny. Zarodniki okrągławo-eliptyczne, gładkie, bez pory rostkowej. Podstawki podzielone wzdłuż przegrodami, z czterema palcowatymi sterygmami.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Powodują białą zgniliznę drewna. Głównie spotyka się je na martwym drewnie drzew liściastych (np. buka, klonu, brzozy, czeremchy), ale także na iglastych. Mogą także pasożytować na innych grzybach (np. trzęsak mózgowaty (Tremella encephala) jest pasożytem grzybni skórnika krwawiącego (Stereum sanguinolentum), z którym współwystępuje na martwym drewnie drzew iglastych – najczęściej na niezbyt grubych gałęziach sosnowych). Owocniki pojawiają się przez cały rok, najczęściej w okresach wilgotnych, na jesieni, w zimie i wiosną[4].

Trzęsaki są nieszkodliwe, jednak uważane są za niejadalne. Nie odznaczają się żadnym smakiem ani zapachem, poza tym ich galaretowata konsystencja nie zachęca do konsumpcji.

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum[1]. Nazwy polskie na podstawie checklist W. Wojewody (nieoznaczone przypisami) oraz według Fałtynowicza (oznaczone przypisami).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 670. ISBN 83-7404-513-2.
  5. 5,0 5,1 W. Fałtynowicz: The lichens, lichenicolous and allied fungi of Poland. An annotated checklist.. Kraków: IB PAN, 2003, s. 1-435. ISBN 8389648067.
  6. Według Index Fungorum gatunek niepewny