Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich – terytorium Polski pod względem występowania zjawisk sejsmicznych można zaliczyć do obszarów asejsmicznych i pensejsmicznych, na których trzęsienia ziemi zdarzają się dość rzadko; dodatkowo nie są to zbyt silne wstrząsy. Strefami o wyższej aktywności sejsmicznej są obszary polskich gór: Karpaty i Sudety, a także obszary działalności górniczej, gdzie częstym zjawiskiem są tzw. tąpnięcia.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Największym historycznie odnotowanym zdarzeniem sejsmicznym na terenach Polski jest trzęsienie ziemi z dnia 5 czerwca 1443 roku. Współcześni badacze posiadają dość szczegółowy opis tego zjawiska (m.in. dzięki zapiskom kronikarskim Jana Długosza). Sejsmolodzy siłę tego wydarzenia szacują na co najmniej 6,0 magnitudy, choć w kwestii konkretnej lub przybliżonej wartości wciąż występują rozbieżności (patrz – tabela niżej).

Kolejnymi wartymi odnotowania są wstrząsy, do jakich doszło w latach 80. XVIII wieku w Karpatach, a których magnituda przekraczała 5,0.

Oba wymienione wyżej zdarzenia stanowią przykłady typowych wstrząsów pochodzenia czysto tektonicznego na terenach Polski.

Polska leży na granicy trzech dużych struktur geologicznych budujących kontynent europejski: prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej, paleozoicznej platformy zachodnioeuropejskiej oraz strefy kenozoicznych fałdowań alpejskich. Platformę wschodnioeuropejską od zachodnioeuropejskiej dzieli strefa szwu transeuropejskiego.

Sejsmolodzy wyróżniają na terenie Polski jedenaście odrębnych jednostek (regionów) sejsmicznych: Zachodniopomorski, Białostocki, Polski Centralnej i Pogranicza, Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy i Kotliny Kłodzkiej, Strzelińsko-Hronowski, Śnieżnika, Opawski, Cieszyński, Pieniński oraz Krynicki.

Trzęsienia ziemi na obecnym terenie Polski[edytuj | edytuj kod]

Data Epicentrum

(dla lepszej orientacji w określaniu miejsca epicentrum posłużono się w części przypadków miejscowościami nieistniejącymi jeszcze w czasach opisywanego zjawiska)

Obszar epicentralny Magnituda Uwagi
1011  ? Karkonosze ok. 4,0
1200 region południowo-wschodnich Gorców Pieniny ok. 4,0
1258 na południe od Głubczyc Kotlina Raciborska ok. 4,0
31 stycznia 1259 prawdopodobnie na północ od Wadowic, Brama Krakowska (województwo małopolskie) Małopolska ok. 6,0 intensywność w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie ok. VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”)
1433 na wschód od Brzegu Dolnego Pradolina Wrocławska ok. 4,0
5 czerwca 1443 pomiędzy rzeką Ślęzą a Strzelinem, Wzgórza Strzelińskie Europa Środkowa ok. 6,0 (5,8?) najsilniejsze z odnotowanych na ziemiach polskich trzęsień ziemi (intensywność w strefie epicentralnej wyniosła prawdopodobnie ok. IX stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie "pustoszące"); trzęsienie spowodowało rozległe zniszczenia kościołów i kamienic we Wrocławiu, w Krakowie i Brzegu; zginęło ok. trzydziestu osób
1483 prawdopodobnie między Oławą a Strzelinem, na rzece Oława Pradolina Wrocławska ok. 4,0
1556 na południowy zachód od Zakopanego Tatry Zachodnie ok. 4,0
1562  ? Pogórze Wielickie ok. 4,0
1572 prawdopodobnie k. Solca Kujawskiego Pradolina Toruńska ok. 4,0
1591 na południe od Krakowa Pogórze Wielickie ok. 4,0
1606 Tuczno Pojezierze Wałeckie ok. 6,0[1]
9 sierpnia 1662 na południowy wschód od Zakopanego Tatry Wysokie <6,0 intensywność wibracji w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie około VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”)
1680 okolice Ożarowa Mazowieckiego Kotlina Warszawska ok. 5,0 trzęsienie ziemi spowodowało poważne uszkodzenia części zabudowań Warszawy
1715 k. Cieszyna Pogórze Śląskie ok. 4,0
1716 na południowy zachód od Zakopanego Tatry Wysokie ok. 4,0
1717 k. Rabki Pieniny ok. 4,0
1751 prawdopodobnie k. Mirska Kotlina Jeleniogórska ok. 4,0
26 stycznia 1774 prawdpodobnie k. Baborowa Kotlina Raciborska ok. 5,0
1778  ? Beskid Niski ok. 4,0
25 sierpnia 1785 k. Wisły Beskid Śląski ok. 6,0
27 lutego 1786 na północ od Cieszyna Pogórze Śląskie i Pogórze Karwińskie ok. 6,0 (5,2?) odczuwalne silnie (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) na obszarze trójkąta: Wrocław-Lwów-Wiedeń
3 grudnia 1786 k. Tresnej południowa Polska, Czechy, Słowacja ok. 6,0 (5,7?) wstrząsy (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) odczuwalne od Wrocławia i Kalisza po Lwów; zniszczenia kamienic i kościoła św. Katarzyny w Krakowie
1789 centralne Góry Izerskie, strona czeska Karkonosze ok. 4,0
25 kwietnia 1840 na zachód od Czorsztyna Pieniny ok. 5,0
11 czerwca 1895 masyw Ślęży, Wzgórza Strzelińskie Dolny Śląsk (obszar 25 tys. km2) ok. 5,0 (4,8?) zniszczenia obejmujące zawalone kominy; powstanie w murach rys centymetrowej szerokości
21 października 1901 na południe od Turbacza Pieniny 4,7 odczute w Spiszu, Krościenku, Szczawnicy i Sromowcach
11 lutego 1909 na wschód od Gryfic, Równina Białogardzka Pomorze Zachodnie w przedziale: 4,0-5,0 trzy zdarzenia sejsmiczne, odczuwalne w pasie od Kołobrzegu po Białogard; pojawienie się w gruncie szczelin długością dochodzących do dwustu metrów
3 lutego 1932 na północny wschód od Włocławka Pradolina Toruńska ok. 4,0
23 marca 1935 pomiędzy Babią Górą a Chabówką Pogórze Podtatrzańskie > 4,0
29 listopada 1980 okolice Bełchatowa Rów Bełchatowa 4,6 związane z działalnością Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów, odczuwane po Sieradz, Pabianice, Radomsko i Piotrków Trybunalski
29 czerwca 1992 na północ od Jaworzyny Beskid Sądecki i Beskid Niski 4,2
1 marca 1993 k. Łabowej Beskid Sądecki i Beskid Niski 4,6
1 czerwca 1996 k. Augustowa Równina Augustowska 4,3
21 września 2004 okolice Bałtijska na półwyspie Sambia (obwód kaliningradzki) Pomorze Gdańskie, Warmia, Mazury, Podlasie, Kujawy 5,3 (wg amerykańskiej służby USGS – 5,0) szeroko odczuwalne w północno-wschodniej Polsce, na Litwie i Białorusi
30 listopada 2004 okolice Czarnego Dunajca Kotlina Orawsko-Nowotarska 4,7
22 stycznia 2010 okolice Pajęczna[2] województwo łódzkie 4,42
30 grudnia 2010 okolice Polkowic[3] województwo dolnośląskie 4,8

5 marca 2011

okolice Lubina i Polkowic[4] województwo dolnośląskie 4,4

13 maja 2011

okolice okolice Lubina i Polkowic[5] województwo dolnośląskie 4,4
6 stycznia 2012 okolice Żerkowa[6][7][8] i Jarocina okolice Żerkowa 3,7 tajemnicze trzęsienie w regionie asejsmicznym, odczuwalne szczególnie w budynkach wielopiętrowych, nie spowodowało strat materialnych
9 grudnia 2012 Sieroszowice[potrzebne źródło] województwo dolnośląskie 4,3
19 marca 2013 okolice Polkowic[9] województwo dolnośląskie 4,7
24 listopada 2013 okolice Lubina[10] województwo dolnośląskie 4,3

Przypisy

  1. Pagaczewski J., Katalog trzęsień ziemi w Polsce w latach 1000-1970, [w]: Materiały i prace Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1972.
  2. Trzęsienie ziemi w Polsce: Są już pierwsze zniszczenia (pol.). W: Dziennik Wschodni [on-line]. 2010. [dostęp 2011-04-03].
  3. M 4.8 – POLAND – 2010-12-30 08:56 UTC (ang.). emsc-csem.org, 2010. [dostęp 2011-04-12].
  4. M 4.4 - POLAND - 2011-03-05 04:32 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
  5. M 4.4 - POLAND - 2011-05-13 03:59 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
  6. W okolicach Kalisza zatrzęsła się ziemia (pol.). polskieradio.pl, 2012. [dostęp 2012-02-6].
  7. M 4.0 - POLAND - 2012-01-06 15:37 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
  8. Ekspert: wstrząsy ziemi w okolicach Kalisza to tajemnicze zjawisko
  9. M 4.7 – POLAND – 2013-03-19 22:09 UTC (ang.). emsc-csem.org, 2013. [dostęp 2013-03-19].
  10. M 4.3 – POLAND – 2013-11-24 00:15 UTC (ang.). url=http://www.volcanodiscovery.com/earthquakes/quake-info/508876/M4.3-Sun-24-Nov-43-POLAND.html,+2013.&#32;[dostęp 2013-11-24].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]