Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie (1759)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie
Nawiedzone państwa  Imperium osmańskie
Epicentrum Dolina Hula
Data 30 października 1759
Godzina 4.00
Ofiary śmiertelne 2000
Siła 6,6 skali Richtera
Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie
Nawiedzone państwa  Imperium osmańskie
Epicentrum Dolina Bekaa
Data 25 listopada 1759
Ofiary śmiertelne 20000
Siła 7,4 skali Richtera
Mapa lokalizacyjna Libanu
Bullseye1.svg
Bullseye1.svg
30 października
30 października
25 listopada
25 listopada
Geographylogo.svg
Położenie na mapie Libanu

Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie (1759) – seria trzęsień ziemi o magnitudzie 6,6 i 7,4 w skali Richtera, które wstrząsnęły Bliskim Wschodem w październiku i listopadzie 1759 roku. Objęło swoim zasięgiem wschodnią część basenu Morza Śródziemnego, powodując dotkliwe zniszczenia na obszarze dzisiejszej Syrii, Libanu, Turcji i Izraela - wówczas części Imperium osmańskiego. Wraz z trzęsieniem ziemi w Syrii (1202) było to prawdopodobnie najsilniejsze trzęsienie ziemi w regionie.

Przyczyny trzęsienia[edytuj | edytuj kod]

Przebieg rowów tektonicznych w rejonie dzisiejszego Libanu

Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie zostało spowodowane naprężeniem powstającym w skorupie ziemi. Doszło do kolizji przemieszczających się płyt litosferycznych: płyty afrykańskiej poruszającej się na południe i płyty arabskiej, poruszającej się na północny wschód. W rezultacie tych ruchów powstaje pęknięcie wzdłuż strefy Wielkich Rowów Afrykańskich. Jego przedłużeniem na Bliskim Wschodzie jest Rów Jordanu, który sięga na północy do Doliny Bekaa i kończy się w górach Taurus. W Rowie Jordanu powstały Morze Martwe i jezioro Tyberiadzkie. Przez ten obszar przebiega jeden uskok tektoniczny. W dnie doliny ryftowej znajduje się lewoskrętny uskok transformacyjny. Gwałtowne rozprężenie naprężeń zgromadzonych w tym uskoku tektonicznym, było najprawdopodobniej przyczyną trzęsienia ziemi w 1759 roku[1].

Przebieg wstrząsów[edytuj | edytuj kod]

30 października 1759[edytuj | edytuj kod]

Sekwencja zdarzeń w 1759 roku rozpoczęła się 30 października od dwóch poważnych wstrząsów tektonicznych, których siłę oszacowano na 6,6 w skali Richtera. Epicentrum wstrząsów znajdowało się w rejonie Doliny Hula na północ od jeziora Tyberiadzkiego. Pierwszy wstrząs był najsilniejszy. Nastąpił o godz. 4.00 rano czasu lokalnego, i trwał dłużej niż minutę. Około dziesięciu minut później nastąpił drugi, lżejszy wstrząs, który trwał piętnaście sekund. Trzęsienie ziemi spowodowało duże zniszczenia w Górnej Galilei, dotykając najmocniej miasto Safed. Mniejsze zniszczenia odnotowano w Akce, Tyrze i Sydonie. Liczbą ofiar oszacowano na około 2 tys. zabitych[2].

25 listopada 1759[edytuj | edytuj kod]

Wieczorem 25 listopada 1759 roku, około god. 19.30 czasu lokalnego, nastąpiło dużo mocniejsze trzęsienie ziemi. Jego siłę oszacowano na 7,4 w skali Richtera. Epicentrum wstrząsów znajdowało się w Dolinie Bekaa. Był to jeden duży wstrząs tektoniczny o zmieniającej się sile (nasilający się i słabnący na zmianę), który trwał przez około dwie minuty. Osiem minut później wystąpił drugi niewielki wstrząs, i kolejny w nocy około godz. 21.00 czasu lokalnego. W kolejnych dniach odnotowano wiele wstrząsów wtórnych. Trzęsienie ziemi spowodowało duże zniszczenia w obrębie kilku dzisiejszych państw Bliskiego Wschodu. W Dolinie Bekaa zniszczone zostały wszystkie wioski. Miasto Safed w Górnej Galilei zostało niemal całkowicie zniszczone. W Damaszku zniszczona została jedna trzecia miasta, a tysiące ludzi zginęło. Również Trypolis i inne nadmorskie miasta doznały dużych zniszczeń, a ich mieszkańcy szukali schronienia na polach. Wstrząsy były odczuwalne nawet w Egipcie. Liczbą ofiar oszacowano na około 20 tys. zabitych[2][3].

Przypisy

  1. M. Daeron; Y. Klinger; P. Tapponnier; A. Elias; E. Jacques; A. Sursock. Sources of the large A.D. 1202 and 1759 Near East earthquakes. „Geology”, s. 529–532, 2005. Geological Society of America. doi:10.1130/G21352.1 (ang.). [dostęp 2013-09-18]. 
  2. 2,0 2,1 John Kitto: Palestine: the Physical Geography and Natural History of the Holy Land. Nabu Press, 1841. [dostęp 2013-09-18]. (ang.)
  3. Michel M. Alouf: History of Baalbek. Book Tree, 1999. ISBN 978-1585090631.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]