Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie (1759)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie
Nawiedzone państwa  Imperium osmańskie
Epicentrum Dolina Hula
Data 30 października 1759
Godzina 4.00
Ofiary śmiertelne 2000
Siła 6,6 skali Richtera
Ziemia 33°06′N 35°36′E/33,100000 35,600000
Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie
Nawiedzone państwa  Imperium osmańskie
Epicentrum Dolina Bekaa
Data 25 listopada 1759
Ofiary śmiertelne 20000
Siła 7,4 skali Richtera
Ziemia 33°42′N 35°54′E/33,700000 35,900000
Mapa lokalizacyjna Libanu
Bullseye1.svg
Bullseye1.svg
30 października
30 października
25 listopada
25 listopada
Geographylogo.svg
Położenie na mapie Libanu

Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie (1759) – seria trzęsień ziemi o magnitudzie 6,6 i 7,4 w skali Richtera, które wstrząsnęły Bliskim Wschodem w październiku i listopadzie 1759 roku. Objęło swoim zasięgiem wschodnią część basenu Morza Śródziemnego, powodując dotkliwe zniszczenia na obszarze dzisiejszej Syrii, Libanu, Turcji i Izraela - wówczas części Imperium osmańskiego. Wraz z trzęsieniem ziemi w Syrii (1202) było to prawdopodobnie najsilniejsze trzęsienie ziemi w regionie.

Przyczyny trzęsienia[edytuj | edytuj kod]

Przebieg rowów tektonicznych w rejonie dzisiejszego Libanu

Trzęsienie ziemi na Bliskim Wschodzie zostało spowodowane naprężeniem powstającym w skorupie ziemi. Doszło do kolizji przemieszczających się płyt litosferycznych: płyty afrykańskiej poruszającej się na południe i płyty arabskiej, poruszającej się na północny wschód. W rezultacie tych ruchów powstaje pęknięcie wzdłuż strefy Wielkich Rowów Afrykańskich. Jego przedłużeniem na Bliskim Wschodzie jest Rów Jordanu, który sięga na północy do Doliny Bekaa i kończy się w górach Taurus. W Rowie Jordanu powstały Morze Martwe i jezioro Tyberiadzkie. Przez ten obszar przebiega jeden uskok tektoniczny. W dnie doliny ryftowej znajduje się lewoskrętny uskok transformacyjny. Gwałtowne rozprężenie naprężeń zgromadzonych w tym uskoku tektonicznym, było najprawdopodobniej przyczyną trzęsienia ziemi w 1759 roku[1].

Przebieg wstrząsów[edytuj | edytuj kod]

30 października 1759[edytuj | edytuj kod]

Sekwencja zdarzeń w 1759 roku rozpoczęła się 30 października od dwóch poważnych wstrząsów tektonicznych, których siłę oszacowano na 6,6 w skali Richtera. Epicentrum wstrząsów znajdowało się w rejonie Doliny Hula na północ od jeziora Tyberiadzkiego. Pierwszy wstrząs był najsilniejszy. Nastąpił o godz. 4.00 rano czasu lokalnego, i trwał dłużej niż minutę. Około dziesięciu minut później nastąpił drugi, lżejszy wstrząs, który trwał piętnaście sekund. Trzęsienie ziemi spowodowało duże zniszczenia w Górnej Galilei, dotykając najmocniej miasto Safed. Mniejsze zniszczenia odnotowano w Akce, Tyrze i Sydonie. Liczbą ofiar oszacowano na około 2 tys. zabitych[2].

25 listopada 1759[edytuj | edytuj kod]

Wieczorem 25 listopada 1759 roku, około god. 19.30 czasu lokalnego, nastąpiło dużo mocniejsze trzęsienie ziemi. Jego siłę oszacowano na 7,4 w skali Richtera. Epicentrum wstrząsów znajdowało się w Dolinie Bekaa. Był to jeden duży wstrząs tektoniczny o zmieniającej się sile (nasilający się i słabnący na zmianę), który trwał przez około dwie minuty. Osiem minut później wystąpił drugi niewielki wstrząs, i kolejny w nocy około godz. 21.00 czasu lokalnego. W kolejnych dniach odnotowano wiele wstrząsów wtórnych. Trzęsienie ziemi spowodowało duże zniszczenia w obrębie kilku dzisiejszych państw Bliskiego Wschodu. W Dolinie Bekaa zniszczone zostały wszystkie wioski. Miasto Safed w Górnej Galilei zostało niemal całkowicie zniszczone. W Damaszku zniszczona została jedna trzecia miasta, a tysiące ludzi zginęło. Również Trypolis i inne nadmorskie miasta doznały dużych zniszczeń, a ich mieszkańcy szukali schronienia na polach. Wstrząsy były odczuwalne nawet w Egipcie. Liczbą ofiar oszacowano na około 20 tys. zabitych[2][3].

Przypisy

  1. M. Daeron; Y. Klinger; P. Tapponnier; A. Elias; E. Jacques; A. Sursock. Sources of the large A.D. 1202 and 1759 Near East earthquakes. „Geology”, s. 529–532, 2005. Geological Society of America. doi:10.1130/G21352.1 (ang.). [dostęp 2013-09-18]. 
  2. 2,0 2,1 John Kitto: Palestine: the Physical Geography and Natural History of the Holy Land. Nabu Press, 1841. [dostęp 2013-09-18]. (ang.)
  3. Michel M. Alouf: History of Baalbek. Book Tree, 1999. ISBN 978-1585090631.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]