Trzęsienie ziemi na Cyprze (1222)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trzęsienie ziemi na Cyprze (1222)
Nawiedzone państwa  Królestwo Cypru
Epicentrum Rów Cypryjski, wysokość Pafos
Data 11 maja 1222
Godzina 6:15 czasu uniwersalnego
Ofiary śmiertelne tak (liczba nieznana)
Siła ok. 7-7,5 skali Richtera
Zasięg trzęsienia wschodnia część basenu Morza Śródziemnego
Położenie na mapie Cypru
Ziemia 34°45′N 32°25′E/34,750000 32,416667Na mapach: 34°45′N 32°25′E/34,750000 32,416667

Trzęsienie ziemi na Cyprze 1222 roku – jedno z największych zjawisk sejsmicznych w historii Bliskiego Wschodu (magnituda szacunkowa: 7-7,5[1]) i najsilniejszym trzęsieniem ziemi odczuwalnym na Cyprze od dwudziestu lat. Odnotowane, jako „silne” i niszczące „dla całej wyspy” (za Panisem, Scribą, 1280; Scholasticusem, 1450). W zachodnim porcie Pafos spowodowało wiele ofiar śmiertelnych i całkowite zniszczenie zabudowy.

Pafos przed trzęsieniem ziemi[edytuj | edytuj kod]

Odwiedzając port na dziesięć lat przed trzęsieniem ziemi, Wilbrand von Oldenburg, biskup Paderborn i Utrechtu opisał je, jako niewielkie miasto, położone w granicach starożytnego, rzymskiego Pafos. Wkrótce po jego wizycie na kopcu u wejścia do portu zbudowano twierdzę Saranda Kolones, której załoga miała pełnić rolę strażników, broniących dostępu do portu ze strony wroga.

Trzęsienie ziemi[edytuj | edytuj kod]

Trzęsienie ziemi wystąpiło rankiem, kwadrans po godzinie szóstej czasu uniwersalnego, 11 maja 1222 roku i objęło zachodnią część Rowu Cypryjskiego – obszar południowo-zachodniego wybrzeża wyspy. Czas dotarcia do portu Pafos fal tsunami (wg Scholasticusa i Scriby: „...morze opuściło swoje miejsca i cofnęło się ku otwartemu morzu...” jeszcze podczas wstrząsu) pozwolił oszacować miejsce epicentrum zjawiska na południowo-zachodnie wybrzeża kraju. Przemieszczenia skał objęły pięćdziesięciokilometrowy odcinek uskoku ze średnim przesunięciem: 3 m; głębokość ogniska wstrząsu oszacowano na 15 km (Yolsal i i., 2007). Maksymalną intensywność drgań na lądzie oszacowano na IX stopień w skali Mercallego. Trzęsienie było silnie odczuwalne także w głębi lądu – m.in. w Nikozji, gdzie również dokonało wielu strat.

Ważnym geologicznym skutkiem wstrząsu było podźwignięcie wybrzeża w regionie Pafos, co przełożyło się na całkowitą niezdatność ówczesnego portu do użytku; podobnie: w samym mieście wyschły wszystkie ujęcia wody. Z tego samego powodu swoje przeznaczenie stracił Saranda Kolones; twierdza nigdy nie została odbudowana.

Zniszczenia[edytuj | edytuj kod]

Miasto Pafos uległo całkowitemu zniszczeniu – łącznie ze wspomnianą, bizantyjską twierdzą. Według zapisów kronikarskich oba żywioły pochłonęły tam życie większości mieszkańców. W jednym ze źródeł (Coggeshall, 1729) wspomniany został fakt zawalenia się należącego do franciszkanów kościoła w mieście, w trakcie odbywającej się tam mszy. Pod gruzami zginąć mieli wszyscy zgromadzeni, łącznie z odprawiającym obrzęd biskupem.

Tsunami[edytuj | edytuj kod]

W port Pafos, w niecałą minutę po wstrząsie, uderzyła seria fal tsunami o wysokości do 1,9 m na wybrzeżu (ok. metra na wodach szelfowych), poprzedzonych charakterystycznym dla tego zjawiska cofnięciem się wód w dokach. Tsunami miało charakter lokalny – na przylądku Akamas, na północnym zachodzie wyspy, fale osiągały wysokość maksymalnie trzydziestu centymetrów. Tsunami odnotowano także na egipskich i libijskich wybrzeżach. Do portu w Aleksandrii, zgodnie z modelami sejsmicznymi, fale dotarły po siedemdziesięciu jeden minutach i osiągnęły na wybrzeżu maksymalnie 82 cm wysokości.

Przypisy

  1. Yolsal, S.; Taymaz T., Sensitivity Analysis on Relations Between Earthquake Source Rupture Parameters and Far-Field Tsunami Waves: Case Studies in the Eastern Mediterranean Region, [w:] „Turkish Journal of Earth Sciences” 19/2000, s. 313–349.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mitchell, P.D., Medicine in the Crusades: warfare, wounds, and the medieval surgeon, Cambridge University Press, 2004, s. 120.
  • Antonopoulos, J., Data from investigation on seismic Sea waves events in the Eastern Mediterranean from 1000 to 1500 A.D, [w:] „Annali Di Geofisica” 33/1980, s. 179–198.
  • Pryor, J.H., Logistics of warfare in the Age of the Crusades: proceedings of a workshop held at the Centre for Medieval Studies, Ashgate Publishing, 2006, s. 115.
  • Noller J.S., Zomeni Z., Panayides I., Preliminary field and GIS-based Assessment of Tsunami Hazard on Cyprus [dostępny: 25 lutego 2012]