Trzęsienie ziemi u wybrzeży Honsiu (2011)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trzęsienie ziemi u wybrzeży Japonii (region Tōhoku, 2011 r.)
Mapa wstrząsów
Mapa wstrząsów
Nawiedzone państwa  Japonia
Epicentrum 130 km na wschód od Sendai
Data 11 marca 2011
Godzina 14:46 czasu lokalnego
Ofiary śmiertelne co najmniej 15 883[1]
Zaginieni 2,681[1]
Bez dachu nad głową 550 tys.[2]
Siła 9,0[3][4] skali Richtera
Położenie na mapie Japonii
Mapa lokalizacyjna Japonii
Bullseye1.png
Tokyo
Tokyo
Sendai
Sendai
Ziemia 38°19′19″N 142°22′08″E/38,321944 142,368889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews

Trzęsienie ziemi u wybrzeży Honsiu w 2011 roku (jap. 東北地方太平洋沖地震 Tōhoku-chihō Taiheiyō-oki jishin?, pol. trzęsienie ziemi u wybrzeża Pacyfiku w regionie Tōhoku)trzęsienie ziemi o sile 9[4] stopni w skali Richtera, które nastąpiło 11 marca 2011 roku o 5:46 UTC (14:46 JST), w północno-wschodniej części Japonii, na wschód od miasta Sendai[5]. Spowodowana trzęsieniem fala tsunami uszkodziła elektrownię atomową w Fukushimie, powodując najdroższą katastrofę naturalną w historii[6].

Trzęsienie[edytuj | edytuj kod]

Pożary w Tokio po trzęsieniu

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 9 stopni w skali Richtera[3], miało miejsce 11 marca 2011 roku o 5:46:23 UTC, ( 14:46:23 czasu miejscowego) w północno-wschodniej części Japonii. Hipocentrum położone było pod dnem morza, około 130 kilometrów na wschód od półwyspu Oshika na wyspie Honsiu, na głębokości 24,4 km[5] lub 32 km[7]. Siła magnitudy uczyniła z niego największe trzęsienie ziemi w Japonii od 140 lat (czyli od czasu rozpoczęcia rejestracji aktywności sejsmicznej w Japonii) oraz czwarte co do wielkości na świecie (od czasu rozpoczęcia rejestracji pomiarów, ex aequo z trzema innymi trzęsieniami ziemi)[4].

Najsilniejszy wstrząs był poprzedzony serią mniejszych (ang. foreshocks) o maksymalnej sile dochodzącej do 7,2 w dniu 9 marca, których epicentra znajdowały się w odległości ok. 40 km od epicentrum z 11 marca. Trzy większe wstrząsy 9 marca osiągnęły siłę 6,0[8]. Dnia 11 marca zanotowano szereg wstrząsów: początkowy o sile 9 o godz. 14:46 czasu lokalnego, kolejny o sile 7,0 o 15:06, 7,4 o 15:15 oraz 7,2 o 15:26[9]. Ponad sto wstrząsów wtórnych o sile 4,5 lub większej odnotowano tego dnia na terenie Japonii[10].

Na minutę przed największym wstrząsem 11 marca specjalny japoński system ostrzegania, odbierający sygnały z ok. 1000 sejsmografów na terenie kraju, spowodował nadanie informacji alarmowej w transmisjach telewizyjnych. Uchroniło to wielu Japończyków od nieprzewidywalnych konsekwencji[11].

Jeden z kolejnych poważniejszych wstrząsów o sile 6,7 zanotowano 12 marca o godz. 3:59 czasu lokalnego. Hipocentrum znajdowało się na głębokości 10 km w prefekturze Niigata, w zachodniej części wyspy Honsiu. Zanotowały go sejsmografy w prefekturze Nagano. Odnotowano silne wstrząsy wtórne[12].

Trzęsienie ziemi w Japonii, zdaniem naukowców z Narodowego Instytutu Geofizyki i Wulkanologii, przesunęło oś Ziemi o co najmniej 10 cm. Natomiast NASA twierdzi, że skrócił się także dzień o 1,6 mikrosekundy. Trzęsienie ziemi przesunęło też Honsiu o 2,4 m, a płyty tektoniczne obniżyły się o ponad 18 metrów[13].

Wybrzeże Japonii po przejściu tsunami

Tsunami[edytuj | edytuj kod]

Rozchodzenie się fali tsunami
Wysokość fali tsunami na Oceanie Spokojnym

Następstwem trzęsienia ziemi były potężne, ponad 10-metrowe (w niektórych miejscach osiągnęły 29,6 metra wysokości[14]) fale tsunami, które uderzyły w niemal całe wschodnie wybrzeże Japonii, zalewając porty morskie, strefy przemysłowe, miasta, wioski, farmy, pola uprawne i nadbrzeżne lasy regionu Tōhoku. Na równinach woda morska wdarła się na 10 km w głąb lądu. W innych rejonach barierami dla tsunami były klify, góry i wyżyny[5]. W wyniku tsunami najbardziej ucierpiały takie miasta, jak: Natori, Ishinomaki, Kamaishi, Ōfunato, Miyako, Minamisanriku, Kesennuma i Rikuzentakata. Miejscowości te zostały niemal zrównane z ziemią. Mniejsze (choć także poważne) szkody odniosły Hachinohe i Sendai (głównie wschodnie dzielnice).

Po trzęsieniu USGS wydało komunikat ostrzegawczy przed tsunami dla wszystkich wysp i wybrzeży na Pacyfiku, w tym dla Rosji, Australii, Nowej Zelandii i Ameryki Południowej[15]. Przed tsunami ostrzegała również Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Według przedstawicieli tej organizacji możliwa fala powodziowa była na tyle wysoka, że niektóre wyspy mogły zostać dosłownie zalane[16]. Obawy te nie potwierdziły się; fala była dużo niższa niż zakładano, jednak ponad dwumetrowe tsunami w USA w stanach Oregon i Kalifornia spowodowało straty oceniane na 10 mln dolarów[17], natomiast na Hawajach została zniszczona infrastruktura publiczna o wartości 3 mln dolarów (a straty we własności prywatnej oszacowano na dziesiątki milionów dolarów)[18]. Fala spowodowała śmierć jednej osoby w Indonezji[19] oraz w Kalifornii[20].

Fala tsunami przeszła przez Pacyfik w ciągu niecałej doby. Po około 21 godzinach osiągnęła zachodnie wybrzeże Ameryki Południowej[21].

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Zniszczenia[edytuj | edytuj kod]

Płonąca rafineria Cosmo Oil

W wielu miejscach po trzęsieniu oraz tsunami wybuchły pożary. Według doniesień medialnych w samym Tokio pojawiło się ich co najmniej dziesięć. W następstwie wstrząsów wybuchł pożar w rafinerii ropy naftowej w mieście Ichihara nieopodal Chiby.

Wiele budynków zostało zawalonych, a drogi stały się nieprzejezdne. Duże tereny kraju pozbawione były energii elektrycznej. 30-milionowe megalopolis Tokio-Kawasaki-Jokohama-Chiba przeżyło paraliż komunikacyjny. Zakorkowane były drogi, nie kursowało metro i kolej, wstrzymany był cywilny ruch lotniczy[22]. Po tsunami i trzęsieniu ziemi brakowało wody pitnej, baterii, benzyny, także ulice były opustoszałe[23].

Ofiary[edytuj | edytuj kod]

Ciągle nie ma ostatecznych danych na temat liczby ofiar kataklizmu. Według informacji opublikowanych 13 lipca 2011 w wyniku trzęsienia ziemi i tsunami zginęło 15 560 osób, a 5329 wciąż uważa się za zaginione[1]. Liczby te zmieniają się jednak nadal i liczba ofiar może dalej rosnąć. Prawdopodobnie wiele ciał zabrała ze sobą cofająca się do oceanu woda, co znacznie zmniejszyło szansę na odnalezienie ich.

Z zagrożonych okolic ewakuowano ponad 400 tys. osób[24].

Zagrożenie skażeniem radioaktywnym[edytuj | edytuj kod]

W całym kraju na skutek wstrząsów doszło do automatycznego wyłączenia co najmniej czterech spośród 54 wszystkich japońskich reaktorów jądrowych z 22 elektrowni atomowych.

Pożar w elektrowni atomowej Onagawa[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio po trzęsieniu w budynkach elektrowni atomowej Onagawa, położonej w regionie Tōhoku wybuchł pożar[25]. Według raportu NISA pożar dotyczył piwnicy budynku turbin i został ugaszony o 22:55 11 marca 2011 czasu lokalnego[26].

Awaria w elektrowniach atomowych w Fukushimie[edytuj | edytuj kod]

Fukushima I

11 marca 2011 roku w elektrowni atomowej Fukushima I doszło do serii wypadków jądrowych, które doprowadziły do ogłoszenia alarmu atomowego i ewakuacji ludności z rejonu obiektu.

Fukushima II

Właściciel obydwu elektrowni, Tokyo Electric Power, poinformował, że problemy z utrzymaniem ciśnienia pojawiły się także w położonej w pobliżu drugiej elektrowni atomowej Fukushima II[27]. 15 marca podano, że 4 reaktory jądrowe znajdujące się w elektrowni Fukushima II zostały trwale wyłączone[28].

Amerykańscy żołnierze z USS Blue Ridge przygotowują ładunki z pomocą humanitarną

Następstwa gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja wpłynęła na japońską giełdę. Główny indeks Nikkei 225 spadł w piątek o 1,7% do poziomu 10254,43 pkt. i tylko koniec sesji uchronił go przed ogromnymi spadkami. Kilka minut po trzęsieniu ziemi kończyły się notowania.

Natomiast reakcja giełdy tokijskiej w poniedziałek (14 marca 2011) była natychmiastowa. Szybko zareagował indeks Nikkei 225, który spadł na zamknięciu o 6,18 proc. i wyniósł 9620,49 pkt. Największą stratę odnotowała spółka TEPCO, zarządzająca uszkodzonymi elektrowniami atomowymi w Fukushimie. Spore spadki dotknęły również japońskie koncerny samochodowe: Toyota, Nissan i Honda. Na giełdach światowych mocno taniały akcje globalnych firm ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, które mogą ponieść straty. Najwięcej straciły Munich Re i Allianz.

Z powodu braku prądu zamknięto wiele fabryk, zwłaszcza samochodów oraz akcesoriów elektronicznych i podzespołów dla wielu fabryk na całym świecie.

Propozycje pomocy międzynarodowej[edytuj | edytuj kod]

Gotowość pomocy dotkniętej kataklizmem Japonii zadeklarowało wstępnie wiele państw z całego świata. Wkrótce po trzęsieniu Organizacja Narodów Zjednoczonych poinformowała o zgłoszeniu gotowości od 30 międzynarodowych ekip ratunkowych, które w każdej chwili mogą podjąć działania zmierzające do włączenia się w opanowywanie skutków żywiołu[29]. Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych rozpoczęły akcję pomocy humanitarnej dla Japonii, nazwaną "Operacją Tomodachi"[30]. Pomoc zaoferowała również Unia Europejska[31], która dostarczyła 7 transportów z pomocą humanitarną, koordynowaną przez zespół ekspertów z UE, w którego skład wszedł również jeden Polak[32].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Damage Situation and Police Countermeasures associated with 2011Tohoku district – off the Pacific Ocean Earthquake (ang.). W: Emergency Disaster Countermeasures Headquarters [on-line]. National Police Agency of Japan, 2013-04-13.
  2. tvn24.pl, Kyodo, BBC, Reuters, CNN, PAP: "To nie będzie drugi Czarnobyl". Japończycy ciągle walczą (pol.). TVN24.pl, 2011-03-14. [dostęp 2011-03-14].
  3. 3,0 3,1 Informacje o trzęsieniu na stronie USGS (ang.). USGS. [dostęp 2011-03-13].
  4. 4,0 4,1 4,2 Raport na stronie Japońskiej Agencji Meteorologicznej (ang.). JMA. [dostęp 2011-03-13].
  5. 5,0 5,1 5,2 Magnitude 8.9 – Near the east coast of Honshu, Japan – 2011 march 11 05:46:23 UTC (ang.). earthquake.usgs.gov. [dostęp 2011-03-11].
  6. Top 5 Most Expensive Natural Disasters in History
  7. Magnitude 9.0 - near the east coast. [dostęp 2012-03-08].
  8. Magnitude 8.9 – Near the East Coast of Honshu (ang.). earthquake.usgs.gov, 2011-03-11. [dostęp 2011-03-12].
  9. 地震情報 – 2011年3月10日 15時6分 – 日本気象協会 tenki.jp (jap.). tenki.jp, 2011-03-10. [dostęp 2011-03-12].地震情報 – 2011年3月11日 15時15分 – 日本気象協会 tenki.jp (jap.). tenki.jp, 2011-03-11. [dostęp 2011-03-12].地震情報 – 2011年3月11日 15時26分 – 日本気象協会 tenki.jp (jap.). tenki.jp, 2011-03-11. [dostęp 2011-03-12].
  10. Earthquake and Seismic Intensity Information (ang.). www.jma.go.jp, 2011-03-12. [dostęp 2011-03-12].
  11. Peter Foster: Alert sounded a minute before the tremor struck (ang.). www.montrealgazette.com, 2011-03-11. [dostęp 2011-03-12].
  12. Information about Seismic Intensity at each site (ang.). www.jma.go.jp, 2011-03-12. [dostęp 2011-03-12].
  13. Trzęsienie ziemi w Japonii zmieniło oś Ziemi. Onet.pl, 2011-03-12. [dostęp 2011-03-12].
  14. Researchers: 30-meter tsunami in Ofunato (ang.). nhk.or.jp, 2011-03-30. [dostęp 2011-03-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-11)].
  15. Tsunami arrival estimates for Pacific Islands (ang.). rnzi.com. [dostęp 2011-03-11].
  16. Tsunami may wash over Pacific islands -Red Cross (ang.). scientificamerican.com. [dostęp 2011-03-11].
  17. Tsunami Damages Santa Cruz, Crescent City Harbors (ang.). KSBW. [dostęp 2011-03-16].
  18. Tsunami damage estimate for Hawaii now tens of millions (ang.). Star Advertiser. [dostęp 2011-03-16].
  19. Japan Tsunami Strikes Indonesia, One Confirmed Dead (ang.). The Jakarta Globe. [dostęp 2011-03-16].
  20. NorCal man drowns trying to photograph tsunami (ang.). Fox 5 San Diego. [dostęp 2011-03-16].
  21. Tsunami : liczba ofiar przekroczy tysiąc. rp.pl. [dostęp 2011-03-11].
  22. Major tsunami hits Japan after massive quake (ang.). channelnewsasia.com. [dostęp 2011-03-11].
  23. TVN24.pl: Brakuje wody, baterii, benzyny. Puste ulice (pol.). W: 13.03.2011 [on-line]. TVN24.pl. [dostęp 2011-03-14].
  24. Japan earthquake and tsunami Situation Report No. 7, 16 March 2011 ,As of 14:30 hrs Manila time (ang.). World Health Organization. [dostęp 2011-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-03-16)].
  25. wp.pl: Pożar w budynku elektrowni atomowej w Japonii. [dostęp 2011-03-11].
  26. NISA: Raport o uszkodzeniach wywołanych trzęsieniem ziemi (ang.). 2011-03-13 20:30.
  27. Kryzys w elektrowni atomowej Fukushima I (pol.). tvn24.pl, 2011-03-12. [dostęp 2011-03-12].
  28. Komunikat nr 5 Państwowej Agencji Atomistyki z 15 III 2011 (pol.). paa.gov.pl. [dostęp 2011-03-17].
  29. Zabici, ranni, zaginieni. Wstrząsy i tsunami w Japonii. tvn24.pl. [dostęp 2011-03-11].
  30. Fred W. Baker III: U.S. Forces Provide Relief Aid to Japan (ang.). defense.gov, 2011-03-13. [dostęp 2011-03-20].
  31. Europa – Press Relases – Solidarity with Japan (ang.). 2011-04-29. [dostęp 2011-05-01].
  32. Wylot polskiego eksperta do Japonii (pol.). 2011-03-17. [dostęp 2011-05-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]