Trzęsienie ziemi w Skopje (1963)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trzęsienie ziemi w Skopje (1963)
Dawny budynek Poczty Głównej i dworca, zachowany w stanie z 1963. Na zegarze wciąż widoczna godzina pierwszego wstrząsu
Dawny budynek Poczty Głównej i dworca, zachowany w stanie z 1963. Na zegarze wciąż widoczna godzina pierwszego wstrząsu
Nawiedzone państwa  Jugosławia
Epicentrum Skopje
Data 26 lipca 1963
Godzina 5:17
Ofiary śmiertelne 1070 osób
Ranni 3 330 ludzi (za częścią danych – ponad 4 tysiące rannych)
Bez dachu nad głową ok. 100 tys. osób
Siła 5.9 (Instytut Nauk o Ziemi Uniwersytetu w Trieście); 6 (USGS); 6.1 (IRIS) skali Richtera
Zasięg trzęsienia 200 tys. km²
Położenie na mapie Macedonii
Ziemia 42°00′N 21°26′E/42,000000 21,433333Na mapach: 42°00′N 21°26′E/42,000000 21,433333

Trzęsienie ziemi w Skopje (1963) (mac. Скопски земјотрес 1963) – trzęsienie ziemi z 26 lipca 1963 roku, które nawiedziło górną część doliny Wardar z miastem Skopje. Mimo stosunkowo niewielkiej magnitudy, wstrząs z bardzo płytkim ogniskiem – bezpośrednio pod centrum miasta – spowodował niemal całkowite zniszczenie stolicy Socjalistycznej Republiki Macedonii. Zginęło tysiąc siedemdziesiąt osób, a trzy tysiące trzystu trzydziestu odniosło obrażenia.

Zdarzenie[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy wstrząs wystąpił o godzinie 5:17 czasu miejscowego i trwał około dwudziestu sekund. Do przemieszczenia skał doszło na głębokości zaledwie sześciu kilometrów, stąd na powierzchni wstrząs był tak mocno odczuwalny. Najwyższe wartości przyspieszenia gruntu zarejestrowano w południowej części miasta (w epicentrum makrosejsmicznym) – intensywność wibracji oceniono tam na IX stopień w skali Mercallego-Cancaniego-Sieberga. Z tego też względu miasto Skopje bardzo ucierpiało i z tej samej przyczyny siła niszcząca trzęsienia ziemi ograniczyła się właściwie tylko do samej stolicy. Wstrząs odczuto na powierzchni dwustu tysięcy kilometrów kwadratowych. Należy przy tym zaznaczyć, iż są to tylko szacunki wysnute na podstawie późniejszych obserwacji geologicznych, pomiarów geofizycznych i symulacji komputerowych – w 1963 roku w regionie Skopje nie istniały żadne akcelerometry. Wartość magnitudy, wahająca się w zależności od źródeł rodzimych, europejskich lub amerykańskich na 5.9 – 6.1 także stanowi jedynie wartość oszacowaną. Największe zniszczenia zanotowano w dolinie rzeki Wardar, gdzie mułowe gleby spowodowały dodatkową intensyfikację wstrząsów. To jednak właśnie tam ocalał jeden z ważniejszych zabytków miasta – piętnastowieczny, kamienny most.

Żołnierze 8. Armii amerykańskiej poznają rozmiar zniszczeń w Skopje w czasie prowadzonej przez nich akcji humanitarnej.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

W trzęsieniu ziemi śmierć poniosło 1070 ludzi, a od trzech do ponad czterech tysięcy odniosło obrażenia. Ponad sto tysięcy osób straciło dach nad głową.

Zniszczeniu uległo w przybliżeniu 75% zabudowy miasta. Zawaliły się m.in. dwa kina, biblioteka, muzeum, siedziba Państwowego Banku Jugosławii i Banku Inwestycyjnego, a także dwa hotele: „Macedonia” i „Skopje”. Pierwszy, pełen gości (180 miejsc), zamienił się w sześciometrowej wysokości stertę gruzów – zginęła większość przebywających w nim ludzi. Z budynku poczty ostała się tylko jedna ściana. Dziesiątki pasażerów czekających na pociąg do Belgradu zginęło przygniecionych dachem hali głównej dworca kolejowego. Zapadły się też dwie pierwsze kondygnacje pięciopiętrowego biurowca „Kaaprus”. Zniszczeniu uległ też jeden z miejskich meczetów na lewym brzegu Wardaru.

Akcja ratunkowa w gruzach dworca

Jedną z najdramatyczniejszych akcji po trzęsieniu ziemi prowadzono w gruzach dworca kolejowego. Po przebrnięciu przez ośmiometrową warstwę gruzu, wyposażeni w czułe, wykrywające dźwięki urządzenia, francuscy ratownicy dotarli do trzynastu ocalałych osób. Wszystkie uratowano po siedemdziesięciu dwóch godzinach od wstrząsu.

Odbudowa miasta i pamięć o trzęsieniu[edytuj | edytuj kod]

Pomocą w likwidacji skutków trzęsienia ziemi służyło 35 krajów – wśród nich Polska. Polscy architekci: Adolf Ciborowski i Stanisław Jankowski, wygrali wówczas konkurs zorganizowany przez ONZ na opracowanie koncepcji odbudowy Skopje.

Dla upamiętnienia tragicznych wydarzeń zachowano w niezmienionym stanie budynek Poczty Głównej, zrujnowany w 1963 roku – z zegarem, który zatrzymał się w chwili trzęsienia ziemi. W budynku mieści się obecnie muzeum, w którym znalazł się podarowany Skopje przez Pablo Picassa obraz pt. „Głowa kobiety”. W pobliżu muzeum postawiono zaś pomnik wyobrażający umierającą kobietę.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]