Trzciano (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w województwie pomorskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej samej nazwie.
Trzciano
Jezioro w Trzcianie, gdzie według legendy spoczywa buławaszwedzkiego króla Gustawa Adolfa (→Ciekawostki)
Jezioro w Trzcianie, gdzie według legendy spoczywa buława
szwedzkiego króla Gustawa Adolfa (→Ciekawostki)
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat kwidzyński
Gmina Ryjewo
Liczba ludności (2005) 440[1]
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 82-412
(poczta Ryjewo)
Tablice rejestracyjne GKW
SIMC 0156386
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Trzciano
Trzciano
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Trzciano
Trzciano
Ziemia 53°48′02″N 19°03′47″E/53,800556 19,063056Na mapach: 53°48′02″N 19°03′47″E/53,800556 19,063056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Obelisk upamiętniający bitwę pod Trzcianem w 1629
Kapliczka – miejsce kultu maryjnego w Trzcianie, wzniesiona w 1882 na pamiątkę tej samej bitwy
Odsłonięta w 1966 tablica pamiątkowa upamiętniająca działaczy polonijnych z Trzciana z okresu II wojny światowej

Trzciano (niem. Honigfelde lub Königfelde) to wieś na skraju Pojezierza Iławskiego w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, we wschodniej części gminy Ryjewo.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady osadnictwa ludzi na terenie Trzciana pochodzą z pierwszej połowy V wieku.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Wieś Trzciano powstała w XIII wieku na terenach tamtejszego państwa krzyżackiego. Krzyżacy zaczynali w tamtych czasach zakładać tam liczne wsie i zachęcali chłopów, aby w nich się osiedlali, nadając im ziemię lub np. tytuły szlacheckie. Pierwsze wzmianki o Trzcianie pochodzą z roku 1242. Według innych źródeł, Trzciano miało być założone między latami 1327 a 1366.

Najprawdopodobniej pierwszą nazwą tejże wsi był Medicz, Miedicz, pochodzące od miodu, który był tam wyrabiany w dużych ilościach. Od miodu również wzięła się niemiecka nazwa wsi – Honigfelde (niem. Miodowe pole, od der Honigmiód). W późniejszych latach, zapewne wskutek pomyłki, nazwa została zmieniona na Königfelde (niem. Królewskie pole). Trzciano pod tymi nazwami (również w formie dwuczłonowej, np. Honig feldt) występuje na wielu mapach Pomorza z XVII wieku.

W 1466, po wojnie trzynastoletniej, Königfelde bądź Honigfelde pozostało w granicach Prus Królewskich, a na początku XVI wieku wieś stała się własnością pruskiej rodziny Brandtów[2].

Wojna polsko-szwedzka 1626-1629[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: bitwa pod Trzcianą.

W XVII wieku, podczas wojny ze Szwecją, wieś stała się świadkiem ważnych działań wojennych. Tutaj właśnie w 1629 starły się wojska króla Gustawa Adolfa i hetmana polnego Stanisława Koniecpolskiego, co zakończyło się całkowitym zwycięstwem Polaków i miało wpływ na późniejsze działania Szwedów na tamtych terenach. Po bitwie, na jej pamiątkę, wzniesiono w Trzciano drewnianą kapliczkę, która w 1882 została zastąpiona kapliczką murowaną, stojącą do dziś. Bitwę upamiętnia też stojący w Trzcianie kamień pamiątkowy.

Bitwa została odnotowana przez historyków jako bitwa pod Trzcianą. Trzciana, Trzciany lub Trzcianka – były to późniejsze polskie nazwy wsi, najprawdopodobniej pochodzące od trzcin, które mogły bujnie rosnąć nad tamtejszymi jeziorami. W XIX wieku nazwa ta zmieniła się w obecną – Trzciano.

Lata późniejsze[edytuj | edytuj kod]

W latach 1918-1945 Trzciano było położone na terenie Prus Wschodnich; w roku 1920 podczas przegranego przez Polaków plebiscytu na Warmii i Mazurach miejscowa ludność opowiedziała się w 64,36% za Polską, zaś w 35,64% za Prusami. Mimo opcji propolskiej mieszkańców wsi, wieś pozostała na obszarze niemieckim.

W okresie międzywojennym (1918-1939) Trzciano stanowiło silny ośrodek polskości, do czego przyczyniło się kilka osób, m.in. Antoni Lewicki. Tutaj właśnie działała założona przez niego propolska organizacja Sokół, a w jego domu założona została polska szkoła – jedna z pierwszych polskich szkół na Powiślu. Innymi działaczami polonijnymi działającymi na tym terenie byli Antoni Pacer oraz Teofil Sadowski – obaj pochodzili właśnie z Trzciana. Jednak wszyscy trzej wyżej wymienieni, podczas II wojny światowej ulegli represjom hitlerowskim i zostali wywiezieni do hitlerowskich obozów koncentracyjnych Stutthof oraz Mauthausen-Gusen w Niemczech, gdzie wszyscy zginęli[3]. W 1966 z okazji obchodów tysiąclecia historii Polski odsłoniono w Trzcianie tabliczkę złożoną im w hołdzie.

W roku 1945 wieś owa znalazła się ponownie w granicach Polski. W latach 1945-1975 administracyjnie należała ona do ówczesnego województwa gdańskiego; następnie, w latach 1975-1998 była ona położona w województwie elbląskim. W ramach reformy administracyjnej, w 1999 Trzciano znalazło się w obrębie województwa pomorskiego.

Trzciano dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Populacja Trzciana widocznie zmniejsza się na przestrzeni lat, głównie z powodu wyprowadzania się jego mieszkańców do miasta. W roku 1877 wieś zamieszkiwało 1040 osób, w latach 30. XX wieku – ponad 700. Dziś, liczba mieszkańców wynosi ok. 400-450.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Droga powiatowa przebiegająca przez Trzciano i łączące je z okolicznymi miejscowościami, m.in. z Kwidzynem jest wyasfaltowana, lecz nie posiada oświetlenia. Kiedyś dużym problemem dla przejeżdżających było to, że trasa była bardzo wąska oraz pokryta dziurami, jednak w 2010 droga na odcinku Kwidzyn - Trzciano - Strzszewo przeszła gruntowną modernizację współfinansowaną przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007-2013 [4]. We wsi funkcjonuje komunikacja autobusowa. Mieszkańcy mogą korzystać z usług przewozowych dwóch firm mającej siedzibę na terenie województwa Pomorskiego. Poza drogą główną istnieje w Trzciane również dwadzieścia pozostałych, niewyasfaltowanych dróg piaskowych bądź żwirowych, które najczęściej łączą ją z gospodarstwami położonymi na polach lub prowadzą do sąsiednich wsi. Łączna ich długość wynosi 16,38 km.

Zabudowa wsi nie jest zbyt zwarta; najwięcej domostw znajduje się oczywiście w jej centrum, lecz poza tym istnieje wiele gospodarstw domowych wybudowanych daleko od reszty, na okolicznych polach. Trzciano jest stelefonizowane oraz posiada sieć wodociągową, jednak nie ma kanalizacji.

Na terenie Trzciana znajdują się sklep spożywczo-przemysłowy. We wsi znajduje się świetlica wiejska, Stowarzyszenie "Klub Seniora", Koło Gospodyń Wiejskich oraz wypożyczalnia sprzętu gospodarstwa domowego. Na jej terenie działa również Ochotnicza Straż Pożarna – jedna z czterech remiz znajdujących się w gminie Ryjewo[5].

Ponieważ Trzciano posiada typowo wiejską rzeźbę terenu, mieszkańcy wsi utrzymują się głównie z rolnictwa, chociaż niektórzy pracują poza miejscem zamieszkania[6].

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Obecnie (2013) funkcję sołtysa wsi sprawuje Stanisław Wojtaś, zaś radnym sołectwa jest Jerzy Paradowski.

Komunikacja drogowa[edytuj | edytuj kod]

Do Trzciana można dojechać:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Dawniej, istniał w Trzcianie kościół katolicki, który jednak został zniszczony przez Szwedów w trakcie ich najazdu.
  • Z Trzcianem związana jest miejscowa legenda, według której podczas bitwy Polaków ze Szwedami w 1629 uciekający na łodzi król Gustaw Adolf upuścił swą buławę, która wpadła do jeziora. To symbolizowało całkowitą przegraną Szwedów (buława była wtedy symbolem władzy wojskowej) i król był bliski załamania. Buława spoczywa ponoć do dziś w jednym z kilku niedużych jezior na terenie Trzciana[7].
  • Ponieważ Trzciano jest dość rozległą pod względem powierzchni wsią, jej mieszkańcy dzielą Trzciano na cztery części: Czarne Bagno, Białe Bagno, "Rogal" i Buławę (od jeziora, gdzie prawdopodobnie leży buława króla Gustawa Adolfa, patrz wyżej);
  • Trzciano posiada też swój klub piłkarski, Rodło Trzciano, który gra obecnie w VI lidze (A-klasa). Mecze z pozostałymi gminnymi drużynami są rozgrywane na pełnowymiarowym boisku piłkarskim znajdującym się w Trzcianie[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Według różnych źródeł od 440 do 482.
  2. źródło informacji: Oficjalna strona gminy Ryjewo
  3. źródło informacji: Plan rozwoju lokalnego gminy Ryjewo na lata 2005-2008
  4. Poszerzenie i odnowienie drogi jest na razie w fazie planów.
  5. Pozostałe znajdują się w Ryjewie, Straszewie oraz w Benowie.
  6. źródło informacji: Plan odnowy sołectwa Trzciano
  7. Obecnie większość z tych jezior jest własnością prywatną.
  8. źródło informacji: Blog poświęcony trzciańskiemu klubowi piłkarskiemu Rodło Trzciano