Trzetrzewina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trzetrzewina
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Chełmiec
Liczba ludności (2004) 1670
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 33-395
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0421167
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Trzetrzewina
Trzetrzewina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Trzetrzewina
Trzetrzewina
Ziemia 49°37′37″N 20°35′45″E/49,626944 20,595833Na mapach: 49°37′37″N 20°35′45″E/49,626944 20,595833

Trzetrzewinawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Chełmiec. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś liczy 1670 mieszkańców (30 czerwca 2004).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży we wschodniej części Beskidu Wyspowego, przy drodze krajowej 28. Wieś podzielona jest na przysiółki: Łysa Góra, Sołtystwo, Bołdoniec. Przez wieś płynie potok Niskówka, który wpada do rzeki Dunajec. We wsi znajduje się zespół szkół i kościół parafialny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Trzetrzewina została założona w listopadzie 1353 przez Kazimierza Wielkiego. Powstała na zrębie królewskiego lasu Cietrzewina nad rzeką Niskówką, który swą nazwę zawdzięczał gnieżdżącym się tutaj cietrzewiom. Pierwszymi osadnikami byli bracia Domasław i Piotr. Każdy z osadników otrzymał na własność 35 morgów ziemi oraz prawo do wypasania bydła na wspólnym pastwisku zwanym Skotnica.

"W imię Boże, My Kazimierz z Bożej łaski, Król Polski, podajemy do publicznej wiadomości wszystkim obecnym i przyszłym, którzy to pismo oglądać będą, że mając gorące pragnienie, aby ziemie naszego Królestwa przyniosły lepsze i bogatsze plony, oddajemy i potwierdzamy w wieczystą posiadłość Domosławowi i Piotrowi rodzonym braciom i ich prawym następcom Nasz las zwany powszechnie Cietrzewina na wyrąb drzewa, potrzebnego do zbudowania 25 osiedli. W tej wiosce oddajemy Domosławowi i Piotrowi i ich prawym następcom sołectwo z dwoma wolnymi osiedlami (...) i młyn, który może być założony na rzece Niskówce, podobnie jak i samą wieś, którą zbudują z obydwu stron rzeki. Wieś ma być założona na prawie niemieckim. Przywilej spisano i nadano w Nowym Sączu w oktawę św. Marcina (19 XI) chwalebnego biskupa w roku tysiąc trzysta pięćdziesiątym trzecim w obecności świadków" – oto fragment przetłumaczonego z łaciny wierzytelnego odpisu dokumentu lokacyjnego wsi Trzetrzewiny, sporządzonego przez notariusza w Nowym Sączu w 1611 i znajdującego się z Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie. Tam też znajduje się oryginalny dokument wystawiony przez Stefana Batorego 30 sierpnia 1585 w Niepołomicach, na mocy którego sołtys Trzetrzewiny, Zygmunt Mazur, otrzymał łan ziemi wolny od wszelkich ciężarów za to, że podczas moskiewskiej wyprawy wybitnie się odznaczył. Szczęsny Morawski pisze, że w 1655 siedzi na sołectwie w Trzetrzewinie Jędrzej Sędzimir "dorodny, gadatliwy i zawołany jeździec. Walczył w wojskach Jana Kazimierza koło Bochni i Żywca, gdzie został ranny. Za przykładem sołtysa i chłopi trzetrzewińscy wzięli udział w wyzwalaniu ziemi sądeckiej z zalewu szwedzkiego". 1 września 1887 otwarto we wsi Szkołę Ludową.

Z Trzetrzewiny pochodził generał brygady Michał Gałązka, legionista, bohater wojny bolszewickiej, dowódca artylerii Armii "Modlin" we wrześniu 1939 i 5 Kresowej DP w Iraku, który od kilku lat patronuje miejscowej szkole podstawowej. W lasach trzetrzewińskich Niemcy dokonywali egzekucji sądeckich patriotów, zaś w Biegonicach rozstrzelano w lipcu 1941 ks. Józefa Bardla, proboszcza Trzetrzewiny. W 1911 ks. prałat Roman Mazur wybudował kościół pw. MB Pocieszenia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Na podstawie artykułu Henryka Szewczyka (Gazeta Krakowska, 22 września 2000).