Trznadel białogłowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trznadel białogłowy
Emberiza leucocephalos[1]
S.G. Gmelin, 1771
Trznadel białogłowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trznadlowate
Podrodzina trznadle
Rodzaj Emberiza
Gatunek trznadel białogłowy
Podgatunki
  • E. l. leucocephalos S. G. Gmelin, 1771
  • E. l. fronto Stresemann, 1930
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Trznadel białogłowy (Emberiza leucocephalos) – gatunek ptaka z rodziny trznadlowatych (Emberizidae), gniazdujący w umiarkowanych strefach klimatycznych Azji, rzadko zalatujący do Europy. Wędrowny. Zimuje w subtropikalnych obszarach Indii i Chin[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 16-17 cm. Duży, szarobrązowy trznadel z kasztanowym kuprem. U samca w szacie godowej wierzch głowy i policzki białe, czarno obrzeżone. Pozostała część głowy oraz gardło brązowe. W szacie zimowej głowę pokrywają płowobrązowe i czarne plamki. Wierzch ciała kasztanowy, paskowany ciemnobrązowo. Górna część piersi i brzuch białe. Niższą część piersi i boki zajmują pióra kasztanowe o białych krawędziach, sprawiające efekt łuskowania. Samica różni się mniej intensywnie kasztanowym upierzeniem, głową pokrytą szarobrązowymi pasami, jasną plamą na pokrywach usznych oraz znacznie jaśniejszym wierzchem ciała[4].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki E. leucocephalos[5][6]:

  • E. leucocephalos leucocephalos – wschodnia część europejskiej Rosji do wschodniej Syberii i północno-wschodnie Chiny.
  • E. leucocephalos fronto – północno-wschodni Qinghai i południowe Gansu (północno-środkowe Chiny).

W Polsce obserwowany tylko raz, był to lęg mieszany z samicą trznadla zwyczajnego[7]. Lęg ten, odnotowany w 1994 nad Biebrzą, nie powiódł się; gniazdo zostało splądrowane przez drapieżnika. Podobne przypadki lęgów mieszanych stwierdzano na zachodniej Syberii; takie mieszańce są płodne i mają cechy mieszane. Prawdopodobnie trznadel zwyczajny i białogłowy stanowiły niegdyś jedną populację, która rozdzielona lądolodem w trakcie ostatniego zlodowacenia rozbiła się na dwie, tworząc osobne gatunki[8].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Wedle Benedykta Dybowskiego okres składania jaj przypada na koniec maja, rzadko trznadel białogłowy wyprowadza drugi lęg w lipcu. Gniazdo mieści się na skraju lasu lub zarośli, na ziemi w lekkim zagłębieniu; ptak buduje je u podnóża drzewa, krzewu lub leżącego konaru ze źdźbeł trawy i wyścieła delikatniejszymi trawami i włosiem końskim. Zewnętrzna średnica to około 13 cm, głębokość 5 cm. Zniesienie liczy 4-6 jaj, barwa tła na skorupce zmienna, od jasnoróżową po fioletową lub zielonawą; pokrywają je liczne brązowe plamy, kreski i nieregularne kształty, także pomniejsze fioletowawe plamki. Wysiaduje jedynie samica, samiec w tym czasie zajęty jest śpiewem. Średnie wymiary dla 54 jaj (22 Taczanowskiego, 7 Reya, pozostałe Dybowskiego) wynoszą 21,48 na 16,1 mm. Średnia masa jaja (n=22) wynosi 173 mg[9].

Przypisy

  1. Emberiza leucocephalos w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Emberiza leucocephalos. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. ptaki.info. [dostęp 2011-08-27].
  4. Buntings. W: Carol & Tim Inskipp: A guide to the birds of Nepal. 1985, s. 77.
  5. Frank Gill, David Donsker: Family Emberizidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.3. [dostęp 2013-05-18].
  6. Pine Bunting (Emberiza leucocephalos) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-05-18].
  7. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski Rozmieszczenie, liczebność i zmiany,Tom II. Wrocław: Polskie Towarzystwo przyjaciół Przyrody "pro Natura", 2003, s. 775. ISBN 83-919626-1-X.
  8. Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 295. ISBN 978-83-7073-474-9.
  9. Francis C.R. Jourdain: The eggs of European birds. 1906, s. 100-101.