Trzyniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Czechach. Zobacz też: wieś o tej samej nazwie na Pomorzu.
Trzyniec
Třinec
Pl. Masaryka – główny plac miasta
Pl. Masaryka – główny plac miasta
Herb Flaga
Herb Trzyńca Flaga Trzyńca
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Frydek-Mistek
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 1931
Burmistrz Věra Palkovská
Powierzchnia 85,38 km²
Wysokość 306 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

38 064
445,8 os./km²
Nr kierunkowy 558
Kod pocztowy 739 61
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Trzyniec
Trzyniec
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Trzyniec
Trzyniec
Ziemia 49°40′40″N 18°40′22″E/49,677778 18,672778Na mapach: 49°40′40″N 18°40′22″E/49,677778 18,672778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Trzyniec (czes. Třinec, niem. Trzynietz, słow. Trinec) – miasto we wschodnich Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek, w obrębie Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego. Położone jest w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, nad rzeką Olzą, na granicy Pogórza Morawsko-Śląskiego i Pogórza Śląskiego, południowe dzielnice zaś w kotlinie rozdzielającej Beskid Śląski i Beskid Śląsko-Morawski. Liczy 38 tys. mieszkańców.

W mieście znajduje się istniejąca od I połowie XIX wieku huta, obecnie największa w całych Czechach. Jest to także ważny ośrodek mniejszości polskiej, stanowiącej 17% ludności miasta[1]. Przez Trzyniec przebiega jeden z dwóch głównych korytarzy transportowych (drogowo-kolejowy) łączących Czechy ze Słowacją: droga nr 11 (będąca fragmentem europejskiej trasy E75 Norwegia-Grecja) oraz linia kolejowa nr 320 - dawna Kolej Koszycko-Bogumińska. Swoją siedzibę mają tu: klub hokejowy HC Oceláři Trzyniec i piłkarski Fotbal Trzyniec.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Trzyniec podzielony jest na 39 obrębów ewidencyjnych składających się na 13 dzielnic, które z kolei objęte są przez 12 gmin katastralnych[2]. Dzielnica Kanada znajduje się w granicach dwóch gmin katastralnych, Konská i Třinec[3]. który obejmuje także Staré Město, zaś Osůvky w całości znajduje się w gminie katastralnej Český Puncov[4].

Dzielnice: Dolní LíštnáGutyHorní LíštnáKanadaKarpentnáKojkoviceKonskáLyžbiceNeboryOldřichoviceOsůvkyStaré MěstoTyra

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Trzyniec powstała w XIV wieku, pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1461 roku[5].

W 1799 r. Trzyniec kupił habsburski książę Albert Sasko-Cieszyński. W 1839 r. uruchomiono tu hutę żelaza, największą na Śląsku Cieszyńskim. Wieś wówczas liczyła ponad 300 mieszkańców, nie było tu jednak ani szkoły ani kościoła. Powodem lokalizacji huty były miejscowe złoża rudy żelaza i dostatek lasów do produkcji węgla drzewnego[6]

W 1871 r. Kolej Koszycko-Bogumińska połączyła wieś z Zagłębiem Ostrawsko-Karwińskim na północy i Słowacją (z jej złożami rudy żelaza) na południu. Przyczyniło się to do gwałtownego rozwoju huty i co za tym idzie – samego Trzyńca. Gdy u schyłku XIX wieku zlikwidowano hutę w Ustroniu, przenosząc niektóre jej wydziały do Trzyńca, tutejsza huta stała się największą w c.k. monarchii.

Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920 r. Trzyniec znalazł się w granicach Czechosłowacji, chociaż 69% mieszkańców stanowiła ludność polskojęzyczną[7]. (potem liczba ta szybko zaczęła się zmniejszać). 1 stycznia 1931 r. miejscowość otrzymała prawa miejskie. W październiku 1938 r. na skutek aneksji Zaolzia Trzyniec został włączony w skład Polski, jednak już rok później ponownie zmienił przynależność państwową, stając się częścią III Rzeszy.

W 1945 r. Trzyniec ponownie znalazł się granicach Czechosłowacji. W latach 50. w Łyżbicach, w południowej części miasta zbudowano monumentalną socrealistyczną dzielnicę, która przejęła funkcję śródmieścia. Późniejszy rozwój przestrzenny to przede wszystkim budowa kilku osiedli bloków mieszkalnych, głównie w części południowo-zachodniej, a także rozbudowa huty (która stała się największą w kraju, co doprowadziło do zniszczenia historycznego centrum Końskiej, stanowiącej przed 1949 r. osobną gminę.

Turystyka i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszymi obiektami zabytkowymi i turystycznymi miasta są:[8]

  • neogotycki kościół ewangelicko-augsburski z 1899 r. (na Starym Mieście)
  • neogotycki kościół pw. św. Albrechta z 1885 r. (na Starym Mieście)
  • modernistyczny budynek wielofunkcyjny (na Starym Mieście)
  • Rezerwat przyrody Velké doly (dzielnica Osówki)
  • wyciąg krzesełkowy na szczyt Jaworowy (1032 m n.p.m.) i znajdujące się na nim schronisko górskie z 1895 r. jako najstarsze na Śląsku Cieszyńskim (dzielnica Oldrzychowice)
  • rezerwat przyrody Gutské peklo na północnym stoku Jaworowego (dzielnice Guty i Oldrzychowice)
  • kościół pw. Bożego Ciała – najstarsza drewniana świątynia w regionie, pierwotnie od 1563. protestancka, potem od 1654 r. katolicka (dzielnica Guty)
  • rezerwat przyrody Čerňavina wokół szczytu Ostry (dzielnica Tyra)

Ludzie związani z Trzyńcem[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 (cz.). [dostęp 2010-09-24].
  2. Územně identifikační registr ČR: Obce (cz.). [dostęp 2010-09-21].
  3. Územně identifikační registr ČR: Katastry (cz.). [dostęp 2010-09-21].
  4. Územně identifikační registr ČR: Části obcí (cz.). [dostęp 2010-09-21].
  5. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 309. ISBN 978-83-926929-3-5.
  6. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na Pastwiskach, 2012, s. 231-232. ISBN 978-83-933109-3-7.
  7. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien, Troppau 1912.
  8. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na Pastwiskach, 2012, s. 233-235. ISBN 978-83-933109-3-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]