To jest dobry artykuł

Tsukuyomi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy japońskiego boga lunarnego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Tsukuyomi albo Tsukiyomi (jap. 月讀?), Tsukuyomi no Mikoto (jap. 月読命 lub 月讀尊 Duch Przywołujący Księżyce?), występuje w mitologii również w płci żeńskiej jako Tsukiyomo[1] – w mitologii japońskiej bóg księżyca panujący nad nocą, przypływami i odpływami. Uznawany jest za zabójcę bogini Ukemochi, a w kronikach pojawia się jedynie w jednym micie tłumaczącym ówczesnym Japończykom, dlaczego słońce i księżyc nigdy się nie spotykają na niebie[2].

Etymologia imienia[edytuj | edytuj kod]

Wiesław Kotański w swojej książce Japońskie opowieści o bogach starał się wytłumaczyć imię Tsukuyomi-no-mikoto, które według niego w języku polskim oznacza Ducha Przywołującego Księżyce. Imię to oddaje władzę boga, który każdej nocy wzywa księżyc do wędrówki po niebie. Jednak imię to miewa również inne interpretacje. Jednym z imion przywoływanych przez autora jest "Duch Poświaty Księżycowej", nazwa została odrzucona przez prof. Kotańskiego z powodu jej statyczności, gdy większość nazw japońskich bogów wyraża ich dynamiczne funkcje. Innym z imion jest "Duch Liczący Księżyce", które według Wiesława Kotańskiego jest poprawne, lecz nie wierzy on, iż w prastarej nazwie boga pojawia się zaawansowana czynność liczenia[3].

Narodziny Tsukuyomiego[edytuj | edytuj kod]

Według Kojiki Tsukuyomi narodził się, gdy Izanagi przemywał prawe oko w trakcie oczyszczania się w wodzie morskiej po ucieczce z Krainy Ciemności. W Nihon-shoki natomiast bóg księżyca przyszedł na świat zaraz po tym, jak uformowały się japońskie wyspy, i był jednym z trójki pierwszych bóstw, które zrodziły się z ciała Izanami. Tsukuyomi był jednym z Trojga Szlachetnych Dzieci, bratem Amaterasu i Susanoo[4][5][6].

Relacje z rodzeństwem[edytuj | edytuj kod]

Tsukuyomi był bratem Amaterasu, bogini słońca. W przeciwieństwie do Susanoo nie kwestionował on prawa siostry do rządzenia na Wysokiej Równinie Niebios. Pewnego dnia bogini słońca wysłała Tsukiyomiego do bogini pożywienia o imieniu Ukemochi. Ta chcąc ugościć boga księżyca, zaczęła wyjmować różne pokarmy ze swojego ciała. Pożywienie, które cudownie się pojawiło, zostało rozłożone na stu ofiarnych stołach. Jednak brat Amaterasu był wściekły – uznał bowiem, że boska gospodyni obraziła go, podając mu jedzenie, które zwymiotowała – i zabił ją. Gdy powrócił do swojej siostry, opowiedział jej całe zajście, a ta rozzłoszczona kazała mu odejść i nigdy nie wracać – w ten sposób Japończycy wyjaśnili sobie, dlaczego słońce i księżyc nigdy nie pojawiają się razem na niebie[7][8][9].

Wiesław Kotański uważał, iż bogini słońca szukała sposobu, aby drugi z jej braci odszedł z Wysokiej Równiny Niebios i sprowokowała go do popełnienia przestępstwa. Amaterasu dobrze znała praktyki Ukemochi, które wydawały się tak bardzo odrażające, że zachodziło prawdopodobieństwo rozgniewania Tsukuyomiego. Zabicie boskiej gospodyni było dobrym pretekstem dla Amaterasu, aby rozstać się z bratem, który dla podejrzliwej siostry był drugim potencjalnym konkurentem do władzy nad kosmosem[10][8].

Według Kojiki bogiem, który zabił boską gospodynię, nie był Tsukiyomi, lecz jego brat Susanoo[7][8].

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

Drzewo genealogiczne przedstawiające pochodzenie rodu cesarskiego od bogini słońca.


Izanagi
 
 
 
Izanami
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Inni bogowie Amaterasu Tsukuyomi Susanoo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Takamimusubi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Toyoakitsushi
 
 
 
 
 
Oshihomimi Ōyamatsumi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Watatsumi Ninigi
 
 
 
Konohanasakuya
 
 
 
 
Tenazduchi
 
 
 
Ashinadzuchi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Otohime
 
 
 
Hoori Hoderi Hosuseri Kushiinada
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tamayori-bime
 
 
 
 
 
Ugayafukiaezu Suseri-bime
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ōkuninushi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Inai Mikenu Itsune Airahime
 
 
 
Jimmu
 
 
 
 
 
Himetataraisuzu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tagishimimi Kasumimi Kawamata-bime
 
 
 
Kamununakawamimi Hikoyai Kamuyaimimi
 
 
 

Kult boga[edytuj | edytuj kod]

Świątynia Tsukuyomi-jinja

Świątynie poświęcone Tsukuyomiemu[edytuj | edytuj kod]

Tsukuyomi-jinja[edytuj | edytuj kod]

Tsukuyomi-jinja w Kioto jest świątynią poświęconą Tsukiyomiemu[11].

Tsukiyomi-no-miya (Gekū)[edytuj | edytuj kod]

Tsukiyomi-no-miya przy chramie Gekū w Miyajiri-cho w mieście Ise w prefekturze Mie jest jednym z kilku mniejszych chramów zewnętrznych znajdujących się w kompleksie świątyń Ise Jingū[12]. Chramy zewnętrzne poświęcone są bogini Ukemochi, a Tsukiyomi jest jedną z postaci ściśle związanych z mitem o niej, więc również poświęcono mu jeden z chramów.

Tsukiyomi-no-miya (Naiku)[edytuj | edytuj kod]

Chram poświęcony Tsukiyomiemu w Naiku

Tsukiyomi-no-miya przy chramie Naiku w Nakamura-cho w mieście Ise w prefekturze Mie jest jednym z kilku mniejszych chramów wewnętrznych znajdujących się w kompleksie świątyń Ise Jingū[12]. Chramy wewnętrzne poświęcone są bogini Amaterasu, więc Tsukiyomiemu jako jej bratu również poświęcono jeden z chramów[13].

Tsukuyomi w popkulturze[edytuj | edytuj kod]

  • W mandze i anime Naruto członkowie klanu Uchiha mogą opanować technikę nazywaną Tsukuyomi[14].
  • W mangowym one-shotcie pt. Tsukuyomi ukazana jest historia mitycznych bóstw japońskich[15].
  • W mandze Tsukuyomi garstka ludzi, która potrafi zobaczyć ślady pozostawione przez martwych ludzi, nazywana jest imieniem boga księżyca[16].
  • W mandze i anime Tsukuyomi: Moon Phase ukazana jest historia Japonki, która podczas swojej podróży do Niemiec spotyka wampiry[17].
  • W OVA pt. Izumo Tsukuyomi jest siostrą Amaterasu[18].
  • W mandze i anime Mahō Sensei Negima! szermierka o imieniu Tsukuyomi jest jednym z trojga najemników, którzy zostali wynajęci do pomocy Chigusie[19].

Przypisy

  1. Jeremy Roberts: Japanese Mythology A to Z. s. 118.
  2. Wiesław Kotański: Japońskie opowieści o bogach. s. 130-131.
  3. Wiesław Kotański: Japońskie opowieści o bogach. s. 98-99.
  4. Wiesław Kotański: Japońskie opowieści o bogach. s. 98.
  5. Agnieszka Kozyra: Mitologia japońska. s. 114.
  6. Jolanta Tubielewicz: Mitologia Japonii. s. 269.
  7. 7,0 7,1 Wiesław Kotański: Japońskie opowieści o bogach. s. 129-131.
  8. 8,0 8,1 8,2 Agnieszka Kozyra: Mitologia japońska. s. 118.
  9. Jolanta Tubielewicz: Mitologia Japonii. s. 39.
  10. Wiesław Kotański: Japońskie opowieści o bogach. s. 131.
  11. Mori Mizue: Encyclopedia of Shinto - Tsukuyomi (ang.). 2005-05-12. [dostęp 2012-05-22].
  12. 12,0 12,1 Agnieszka Kozyra: Mitologia japońska. s. 476.
  13. Agnieszka Kozyra: Mitologia japońska. s. 478.
  14. Tsukuyomi (pol.). [dostęp 2012-05-22].
  15. Tsukuyomi (One Shot) (pol.). myanimelist.net. [dostęp 2012-05-22].
  16. Tsukuyomi (pol.). myanimelist.net. [dostęp 2012-05-22].
  17. Tsukuyomi: Moon_Phase (pol.). myanimelist.net. [dostęp 2012-05-22].
  18. Tsukuyomi (pol.). myanimelist.net. [dostęp 2012-05-22].
  19. Tsukuyomi (pol.). myanimelist.net. [dostęp 2012-05-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]